Vạn Lý Trường Thành nổi tiếng của Trung Quốc, đặc biệt là những đoạn nằm bên ngoài Bắc Kinh, vẫn tiếp tục hé lộ những bí mật về quá khứ. Phát hiện mới nhất từ một cuộc khai quật khảo cổ được tiến hành vào cuối năm 2025 là một khẩu pháo có niên đại từ thời nhà Minh.
Khẩu pháo này không chỉ cho thấy vai trò quân sự đặc biệt quan trọng của Vạn Lý Trường Thành mà còn cung cấp thêm bằng chứng về cách kiến thức và công nghệ quân sự giữa Trung Quốc với châu Âu từng được trao đổi từ nhiều thế kỷ trước.
Trong quá trình phục dựng Vạn Lý Trường Thành theo từng viên gạch, các nhà khảo cổ đã có cơ hội khai quật khu vực Jiankou, trải dài qua một vùng núi gần Bắc Kinh. Ba tháp canh cùng những đoạn tường nối giữa chúng đã được khai quật, hé lộ nhiều dấu tích liên quan cả đến hoạt động quân sự lẫn đời sống thường ngày của người Trung Quốc thời xưa.
Theo Shang Heng, nghiên cứu viên liên kết tại Viện Khảo cổ học Bắc Kinh, phát hiện nổi bật nhất là một khẩu pháo thời nhà Minh, nhiều khả năng được chế tạo vào năm 1632.
Shang Heng cho biết phần chữ khắc còn được bảo tồn khá tốt trên khẩu pháo tạo điều kiện để các chuyên gia nghiên cứu sâu hơn về kỹ thuật chế tạo và công nghệ quân sự thời kỳ này.
Khẩu pháo dài khoảng 89 cm, nặng 112 kg, mang dòng chữ “Năm thứ 5 niên hiệu Sùng Trinh”, tương ứng với năm 1632 theo lịch Công nguyên.
Khẩu pháo cũng có những điểm tương đồng với các loại pháo kiểu châu Âu, trong đó đáng chú ý là kích thước nòng. Nó vừa với các bệ đặt pháo được xây dựng trên Vạn Lý Trường Thành, cho thấy những khẩu pháo có kiểu dáng và kích thước tương tự nhiều khả năng từng được sử dụng phổ biến trên các tháp canh.
“Phát hiện này cung cấp bằng chứng vật chất quan trọng về quá trình trao đổi công nghệ quân sự giữa Trung Quốc và phương Tây”, Shang Heng cho biết, theo Global Times.
Không chỉ có khẩu pháo, các nhóm khảo cổ còn phát hiện nhiều dấu tích bên trong những phòng chứa đồ từng được binh lính đóng trên Vạn Lý Trường Thành sử dụng.
Tại Tháp canh 118, một giường gạch có hệ thống sưởi cùng bếp được phát hiện, qua đó cho thấy điều kiện sinh hoạt của binh sĩ trên công trình phòng thủ này. Trong khi đó, Tháp canh 117 có một bia đá liên quan đến hoạt động nhập cư, được dựng vào năm 1573, qua đó giúp xác định thời điểm xây dựng khu vực này.
Ba viên gạch riêng lẻ cũng cung cấp thêm nhiều thông tin đáng chú ý.
Hai viên gạch có khắc những dòng chữ liên quan đến quy cách trọng lượng, làm thay đổi một số nhận định trước đây về cách các lò nung gạch thời Minh vận hành.
Phân tích vữa vôi cho thấy người xưa sử dụng loại vôi có hàm lượng magie cao kết hợp với sợi thực vật để tăng khả năng kết dính. Phát hiện này giúp giới nghiên cứu hiểu rõ hơn về kỹ thuật xây dựng được sử dụng dưới thời nhà Minh.
Dòng chữ trên viên gạch thứ ba lại không nói nhiều về kỹ thuật xây dựng mà phản ánh trực tiếp đời sống của những người xây dựng Vạn Lý Trường Thành.
Nội dung được dịch là: “Chẳng có gì ngoài rượu và nỗi lo; ba năm lao lực khiến tóc bạc trắng”, nhiều khả năng do một người thợ xây khắc lại.
“Những phát hiện này biến Vạn Lý Trường Thành từ một công trình quân sự lạnh lẽo thành một không gian lịch sử sống động, nơi phòng thủ, giao lưu văn hóa và đời sống thường ngày đan xen”, Shang Heng nói.
Các nhà nghiên cứu cũng tìm thấy nhiều loại cây trồng và thực vật dùng làm thuốc, qua đó cung cấp thông tin về chế độ ăn uống cũng như kiến thức y học của người xưa.
Phân tích xương động vật tại khu vực khai quật cho thấy cả vật nuôi lẫn động vật hoang dã từng xuất hiện ở đây, trong đó có dấu tích cho thấy con người đã tiến hành giết mổ động vật tại địa điểm này.
Các cuộc khai quật vì thế không chỉ mang lại vũ khí và những vật dụng gắn với đời sống quân sự.
Theo People’s Daily, các nhóm khảo cổ còn phát hiện 28 hiện vật bằng ngọc lam. Phân tích sâu hơn cho thấy số hiện vật này có nguồn gốc từ các mỏ nằm gần các tỉnh Hồ Bắc, Hà Nam và Thiểm Tây.
Phát hiện này cung cấp thêm bằng chứng về mạng lưới trao đổi và buôn bán từng tồn tại trên khắp miền bắc Trung Quốc.
Ẩn bên trong một trong những công trình phòng thủ nổi tiếng nhất thế giới là dấu tích của những con người từng sống và làm việc tại đây hàng trăm năm trước. Những cuộc khai quật tiếp theo có thể tiếp tục hé lộ thêm nhiều câu chuyện.
“Cảnh quan và địa hình của Vạn Lý Trường Thành hầu như chưa thay đổi”, Shang Heng nói, “khiến nơi đây trở thành địa điểm lý tưởng cho các nghiên cứu phục dựng lịch sử theo kiểu du hành ngược thời gian.”
Theo People's Daily, Global Times
