Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Văn bản số 6759 gửi Trung tâm Tư vấn pháp luật và Trợ giúp pháp lý cho gia đình liệt sĩ (Marin), truyền đạt ý kiến của Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Trước đó, Trung tâm Marin do bà Ngô Thị Thúy Hằng làm Giám đốc đã gửi văn bản đề xuất 5 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm.
Theo đó, Phó thủ tướng ghi nhận và cảm ơn Trung tâm trong nhiều năm qua đã kiên trì, bền bỉ phối hợp cùng các cơ quan chức năng thực hiện xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; đồng thời đánh giá cao những đề xuất tâm huyết nhằm nâng cao hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Phó thủ tướng mong muốn Trung tâm tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, đồng hành, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, đẩy mạnh hơn nữa công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa", góp phần hoàn thành các mục tiêu của chiến dịch.
Trước đó, ngày 8/7, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Văn bản số 6605 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà về các đề xuất của Trung tâm Marin.
Theo chỉ đạo, Bộ Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu các đề xuất của Trung tâm để xây dựng phương án xử lý cụ thể; chủ động triển khai các giải pháp phù hợp theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những nội dung vượt thẩm quyền.
5 đề xuất của trung tâm
Các chỉ đạo trên được đưa ra sau khi ngày 2/7, Trung tâm Marin gửi văn bản đề xuất thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tới Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà.
Trong văn bản, Trung tâm cho biết từ năm 2015 đến năm 2024 đã phối hợp với Cục Người có công xác định danh tính 1.070 hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng; tính cả giai đoạn trước khi phối hợp với Cục Người có công, Trung tâm đã thực hiện 1.725 trường hợp.
Từ thực tiễn hoạt động, Trung tâm đề xuất 5 nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả Chiến dịch, gồm:
Chuẩn hóa và thống nhất cơ sở dữ liệu quân nhân hy sinh, mất tích trong chiến tranh. Đây là khâu nền tảng và quan trọng nhất phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Hiện nay vẫn còn tồn tại tình trạng dữ liệu chưa thống nhất về số lượng, nhân thân, đơn vị, địa điểm hy sinh, nơi an táng ban đầu… dẫn đến trùng lặp, sai lệch hoặc thiếu thông tin, gây nhiều khó khăn cho quá trình tìm kiếm và đối chiếu. Đề nghị ưu tiên thực hiện việc rà soát, đối chiếu và chuẩn hóa toàn bộ cơ sở dữ liệu quân nhân hy sinh, mất tích để hình thành một nguồn dữ liệu thống nhất dùng chung.
Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu liệt sĩ và mộ liệt sĩ. Cần tiếp tục rà soát, đồng bộ dữ liệu giữa cơ quan quản lý người có công ở Trung ương, các địa phương và dữ liệu thực tế tại các nghĩa trang liệt sĩ.
Cần phân loại chi tiết từng nhóm mộ theo mức độ đầy đủ thông tin, tình trạng hồ sơ và khả năng xác định danh tính để lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp, tránh dàn trải nguồn lực.
Ưu tiên xác định danh tính bằng phương pháp thực chứng. Qua thực tế nhiều năm, số lượng mộ có sai lệch thông tin, thiếu thông tin hoặc có đủ căn cứ thực chứng để xác định lại danh tính vẫn còn rất lớn.
Đề nghị dành sự ưu tiên đặc biệt cho phương pháp thực chứng, bởi đây là phương pháp có thể giải quyết ngay nhiều trường hợp mà không nhất thiết phải chờ các điều kiện khác.
Cần xây dựng quy trình và bộ tiêu chí thống nhất về xác định danh tính bằng phương pháp thực chứng; tổ chức các hội thảo khoa học để tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, các tổ chức và cá nhân đã có nhiều năm trực tiếp tham gia công tác tìm kiếm, xác định hài cốt liệt sĩ.
Không nên xem việc xác định danh tính liệt sĩ như một thủ tục hành chính thông thường, bởi phía sau mỗi hồ sơ là khát vọng đoàn tụ của một gia đình và trách nhiệm thiêng liêng của cả dân tộc.
Phát huy nguồn lực xã hội. Trước khi Nhà nước tổ chức bài bản công tác tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ, rất nhiều gia đình, cá nhân, tổ chức xã hội đã âm thầm thực hiện công việc này trong nhiều thập kỷ và tích lũy được nguồn tư liệu, kinh nghiệm vô cùng quý giá. Đề nghị Ban Chỉ đạo nghiên cứu ban hành cơ chế phối hợp linh hoạt, tạo điều kiện để các nguồn lực xã hội tham gia hiệu quả hơn vào quá trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.
Sự tham gia của người dân không chỉ bổ sung nguồn thông tin mà còn góp phần tạo nên sức mạnh cộng đồng trong việc thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng đối với các anh hùng liệt sĩ.
Xây dựng một cơ sở dữ liệu quốc gia thống nhất. Về quân nhân hy sinh hoặc mất tích trong chiến tranh, liệt sĩ và mộ liệt sĩ, kết nối dữ liệu của Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, các địa phương, nghĩa trang liệt sĩ và các nguồn tư liệu xã hội.
Chỉ khi mọi dữ liệu được liên thông trên một nền tảng thống nhất thì công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính mới thực sự chuyển từ làm theo từng vụ việc sang quản trị bằng dữ liệu.
Việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan Nhà nước mà phải trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Mỗi bức thư, mỗi trang nhật ký, mỗi kỷ vật, mỗi tấm sơ đồ chôn cất hay chỉ một dòng thông tin về nơi hy sinh đều có thể là chìa khóa giúp một liệt sĩ được trở về với tên tuổi của mình và gia đình.
Đó không chỉ là hành trình tìm lại hài cốt mà còn là hành trình gìn giữ ký ức dân tộc, tri ân những người đã hiến dâng cuộc đời cho Tổ quốc và hoàn thành trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với lịch sử.
