Những thách thức lớn
Theo UBND TP Đà Nẵng, thương hiệu “5 không, 3 có” - một trong những chính sách an sinh xã hội nổi bật nhất trước đây của thành phố được định hình và trở thành thương hiệu “thành phố đáng sống” của Đà Nẵng suốt thời gian qua.
Tuy nhiên, sau hợp nhất, danh hiệu này đối mặt với nguy cơ khó "trụ hạng" khi Đà Nẵng mới có diện tích lớn hơn (11.867 km2), phạm vi quản lý rộng hơn, địa bàn đa dạng, phức tạp (bao gồm khu vực đô thị, nông thôn, miền núi), trong đó khu vực nông thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi rộng lớn, địa hình phức tạp, điều kiện kinh tế - xã hội còn rất khó khăn.
Theo báo cáo trình HĐND TP của UBND TP Đà Nẵng, hiện thành phố có 28 xã đặc biệt khó khăn/94 xã, phường, đặc khu; có 420 thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có 230 thôn đặc biệt khó khăn. Tính đến cuối năm 2025, theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2022-2025, toàn thành phố có 28.173 hộ nghèo và hộ cận nghèo đa chiều, tỷ lệ 3,56%, trong đó có 19.629 hộ nghèo, tỷ lệ 2,48%.
Chương trình “5 không” gồm: Không có giết người để cướp của, băng nhóm tội phạm bảo kê, tín dụng đen và đòi nợ thuê; Không có người nghiện ma túy không được kiểm soát trong cộng đồng; Không có học sinh bị bạo hành xâm hại trong nhà trường; học sinh bỏ học, bị đuối nước; Không có người lang thang xin ăn; Không có hộ nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Chương trình “3 có”: Có nhà ở; Có việc làm; Có nếp sống văn hóa, văn minh đô thị.
Đặc biệt, số hộ nghèo dân tộc thiểu số trên địa bàn TP Đà Nẵng lên đến 11.110 hộ, chiếm tỷ lệ 26,97%. Một số xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đặc biệt khó khăn có tỷ lệ nghèo đa chiều còn cao như La Êê, Sông Kôn, Đắc Pring, Hùng Sơn, A Vương, Tây Giang, Phước Thành, Bến Hiên, Bến Giằng.
Dự kiến tỷ lệ nghèo đa chiều năm 2026 của thành phố theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027-2030 khoảng 4,69%, trong đó khu vực đô thị khoảng 1,31%, khu vực nông thôn khoảng 8,58% khiến thương hiệu “5 không, 3 có” trước nguy cơ bị phá vỡ.
Không những vậy, các chính sách giảm nghèo do HĐND thành phố Đà Nẵng (cũ) và tỉnh Quảng Nam ban hành trước ngày 1/7/2025 đang triển khai thực hiện có sự khác biệt giữa địa bàn Đà Nẵng (cũ) và tỉnh Quảng Nam về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nội dung và mức hỗ trợ thực hiện khiến việc thực hiện chương trình “5 không, 3 có” gặp nhiều khó khăn.
“Dân số và diện tích tăng mạnh đòi hỏi ngân sách phải “chia sẻ” cho vùng nông thôn, miền núi cũ của Quảng Nam. Chi phí xóa đói giảm nghèo, xây dựng nhà ở xã hội, hỗ trợ việc làm tăng cao, trong khi nguồn thu chưa đồng bộ. Nhiều huyện miền núi có tỷ lệ hộ nghèo cao hơn so với khu vực đô thị cũ Đà Nẵng, khiến việc duy trì “không nghèo đói” gặp thách thức lớn”, một cử tri phường Hoà Cường chia sẻ.
Cũng theo vị cử tri này, khi biên giới hành chính mở rộng, lực lượng cơ sở còn mỏng sẽ làm tăng nguy cơ tội phạm từ các khu vực miền núi, biên giới cũng sẽ là thách thức lớn trong việc giữ vững thương hiệu “5 không, 3 có” này.
Không chỉ vậy, khi hợp nhất, việc giải quyết nhu cầu nhà ở, việc làm cũng là áp lực cho Đà Nẵng mới khi mà sự chênh lệch phát triển giữa trung tâm đô thị và vùng sâu, vùng xa vẫn lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu “3 có”.
“Nếu không có chính sách và giải pháp cụ thể, không những danh hiệu mà Đà Nẵng xây dựng lâu nay bị ảnh hưởng mà còn gây ra sự thiếu nhất quán, đồng bộ và công bằng trong chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo, giữa các vùng”, ông Nam, cử tri phường An Hải chia sẻ.
Ông Nguyễn Đức Dũng, Chủ tịch HĐND TP Đà Nẵng cho biết chương trình thành phố “5 không, 3 có” giai đoạn 2021-2025 không chỉ là những mục tiêu hành chính, mà chính là thước đo giá trị nhân văn, là "linh hồn" làm nên thương hiệu của Đà Nẵng.
Thời gian qua, nhờ sự chung sức đồng lòng của cả hệ thống chính trị, người dân và cộng đồng doanh nghiệp, thành phố đã cơ bản hoàn thành xuất sắc 7/8 Chương trình đề ra (chương trình “Có nhà ở”, tỷ lệ nhà ở xã hội đạt 54,2%; nhà ở thương mại đạt 93,1%; và nhà ở xây mới đạt 87,2%).
“Dù vậy, sau sáp nhập, Đà Nẵng đối mặt thách thức lớn khi tiếp nhận cư dân nông thôn, miền núi với thu nhập thấp, tỷ lệ nghèo cao. Nhu cầu nhà ở, việc làm, giảm nghèo cấp thiết trong khi hạ tầng hạn chế, địa hình phức tạp và thường xuyên chịu thiên tai. Điều này đặt ra một sức ép cực kỳ lớn lên hệ thống an sinh xã hội và đòi hỏi giải pháp đồng bộ về đầu tư, an sinh xã hội và kiểm soát an ninh trật tự”, Chủ tịch HĐND TP Đà Nẵng chia sẻ.
Lấy an cư và lạc nghiệp làm trụ cột
“Để duy trì Chương trình thành phố “5 không, 3 có”, thành phố Đà Nẵng kiên định quan điểm xuyên suốt là sáp nhập không làm gián đoạn chính sách, không làm suy giảm quyền lợi của người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế”, Chủ tịch HĐND TP Đà Nẵng chia sẻ.
Ông Dũng cho biết để hiện thực hóa cam kết đó, HĐND TP Đà Nẵng đã chủ động ban hành một loạt quyết sách đặc thù, vượt trội của 2 địa phương cũ và cao hơn mức chuẩn của Trung ương từ chính sách trợ giúp xã hội, chính sách giảm nghèo, chính sách nhà ở, an cư cho người dân, chính sách việc làm…
Cụ thể, HĐND TP thông qua Nghị quyết về nội dung điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở trên địa bàn Đà Nẵng giai đoạn 2021-2030 với thêm 40 khu vực dự kiến phát triển nhà ở xã hội, 19 khu vực nhà ở công vụ và 145 khu vực nhà ở thương mại.
Đáng chú ý, mức hỗ trợ xây mới nhà ở cho người có công và hộ nghèo lên tới 100 triệu đồng/hộ, sửa chữa là từ 40-50 triệu đồng/hộ. Đặc biệt, với Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND, Đà Nẵng dành hơn 1.000 tỷ đồng ngân sách để hỗ trợ từ 60-100 triệu đồng/hộ tùy hình thức và đang đẩy nhanh Đề án đầu tư xây dựng hơn 150 khu dân cư tập trung, với nguồn lực đầu tư rất lớn, giúp bà con vĩnh viễn thoát khỏi nỗi ám ảnh thiên tai..
Bên cạnh đó, để giải quyết bài toán dân số sau sáp nhập mang đến áp lực tài chính không nhỏ, Đà Nẵng vẫn đặt mục tiêu đến cuối năm 2030, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều trên địa bàn thành phố còn 2,66% (khu vực thành thị còn 0,74%, nông thôn còn 4,86%); quyết tâm đặt mục tiêu không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo có thành viên là người có công với cách mạng; hàng năm phấn đấu giảm hộ nghèo và hộ cận nghèo có khả năng lao động.
Đà Nẵng đặt mục tiêu đến 2030 sẽ hoàn thành hơn 28.000 căn nhà ở xã hội (bình quân hơn 5.600 căn/năm). Ảnh XM.
Theo ông Dũng, dù địa giới mở rộng, Đà Nẵng vẫn quyết tâm kéo giảm tối thiểu 5% tội phạm trật tự xã hội hàng năm; tỷ lệ điều tra, khám phá án hình sự phải đạt từ 80%-90%; 100% khu dân cư đạt tiêu chuẩn “An toàn về an ninh, trật tự”... Trong đó, đến hết năm 2030, 100% xã, phường, đặc khu phải đạt tiêu chí không ma túy; 100% đường dây, điểm tổ chức sử dụng phải bị triệt xóa; 100% tiền chất ma túy được quản lý chặt chẽ; chất lượng cai nghiện được nâng tầm để cắt đứt vòng luẩn quẩn của tái nghiện…
“An cư và lạc nghiệp là hai trụ cột để người dân thực sự hạnh phúc. Chính vì vậy ngay trong năm 2026, Đà Nẵng sẽ hoàn thành khoảng 5.000 căn nhà ở xã hội. Đến 2030, Đà Nẵng sẽ hoàn thành hơn 28.000 căn (bình quân hơn 5.600 căn/năm). Chúng tôi không nói suông mà hành động bằng việc lập các “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” để giải phẫu nhanh thủ tục cấp phép, quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai. Song song đó, Đà Nẵng xúc tiến Đề án xây dựng chung cư nhà ở xã hội cho người có công với cách mạng giai đoạn 2026-2030, khẩn trương cải tạo các chung cư cũ nát, và trải thảm đỏ mời gọi doanh nghiệp đấu thầu làm nhà ở xã hội bằng vốn ngoài ngân sách”, ông Dũng cho hay.
Đối với chương trình “Có việc làm”, mục tiêu đến 2030, Đà Nẵng có hơn 1,5 triệu người có việc làm, tỷ lệ thất nghiệp dưới 3,5%, tỷ lệ lao động qua đào tạo vươn lên 75,5% (trong đó lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 37%-40%).
"Để làm được điều này, thành phố sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp để tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao; tái cơ cấu mạnh mẽ mạng lưới giáo dục nghề nghiệp để đào tạo đúng thứ thị trường cần; ứng dụng công nghệ kết nối cung - cầu lao động và siết chặt thanh tra để đảm bảo người lao động luôn được bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình", ông Dũng cho biết thêm.
