Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) đã xây dựng một cơ sở dữ liệu chứa thông tin âm thanh của các tàu chiến, giúp thủy thủ tàu ngầm nhận dạng và tái bắt bám các mục tiêu mặt nước trong điều kiện dưới nước phức tạp.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc công bố thông tin về cơ sở dữ liệu này ngày 6/9, cho biết hệ thống gần đây đã được sử dụng trong một cuộc diễn tập mô phỏng tác chiến giữa tàu ngầm và tàu chiến mặt nước.
Hệ thống có thể giúp PLAN duy trì khả năng bám bắt các tàu mặt nước, trong đó có những mục tiêu giá trị cao, tại vùng biển quanh Đài Loan và chuỗi đảo thứ nhất.
Biến âm thanh dưới nước thành dữ liệu phục vụ tác chiến
Tàu chiến tạo ra những âm thanh đặc trưng dưới nước từ hệ thống động lực, máy móc và nhiều thiết bị khác. Đặc điểm âm thanh có thể thay đổi theo tốc độ, trạng thái hoạt động và cấu hình máy móc của tàu, nhưng việc quan sát lặp lại có thể cung cấp cho nhân viên sonar những dấu hiệu hữu ích để nhận dạng từng loại mục tiêu.
Theo Bộ Quốc phòng Trung Quốc, lực lượng PLAN đã thu thập dữ liệu âm thanh trong các hoạt động huấn luyện trên biển, diễn tập và triển khai thực tế.
Những dữ liệu này được tập hợp thành một “cơ sở dữ liệu thông tin tác chiến” tập trung, thay vì nằm rải rác và phụ thuộc vào kinh nghiệm riêng của từng nhân viên sonar.
Cơ sở dữ liệu gần đây được đưa vào thử nghiệm trong một tình huống giao chiến mô phỏng. Tàu chiến đối phương liên tục thay đổi hướng đi và tốc độ nhằm phá giải phương án bám bắt của tàu ngầm Trung Quốc.
Các nhân viên sonar đối chiếu tần số âm thanh, tốc độ cùng những thông số khác của mục tiêu với dữ liệu lưu trữ, qua đó xác định và tái bắt bám được tàu đối phương.
Giá trị chính của hệ thống không nằm ở việc mở rộng tầm sonar, mà ở khả năng biến những tín hiệu đã phát hiện thành thông tin hữu ích hơn.
Nếu tàu ngầm mất liên lạc với một tàu chiến, dữ liệu âm thanh lưu trữ có thể giúp kíp sonar xác định liệu một tín hiệu mới hoặc yếu hơn có phải chính mục tiêu trước đó hay không.
Một vấn đề tiềm tàng với lực lượng hải quân Mỹ
Năng lực này có thể đặc biệt đáng chú ý trong một cuộc xung đột quanh Đài Loan, nơi tàu ngầm Trung Quốc có thể tìm cách theo dõi lực lượng tàu mặt nước Mỹ và đồng minh hoạt động bên trong chuỗi đảo thứ nhất.
Theo Army Recognition, các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ sử dụng mạng lưới tác chiến chống ngầm nhiều lớp, gồm máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon, trực thăng MH-60R Seahawk, tàu mặt nước và tàu ngầm.
Nếu tàu ngầm Trung Quốc có khả năng tái bắt bám mục tiêu tốt hơn sau các động tác né tránh, lực lượng Mỹ có thể chịu áp lực lớn hơn trong việc duy trì mạng lưới chống ngầm liên tục.
Các tàu hậu cần có thể là mục tiêu đặc biệt quan trọng. Tàu chở dầu, tàu chở đạn dược và tàu vận tải thường được bảo vệ kém hơn tàu sân bay, nhưng lại đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì các chiến dịch quân sự ở xa căn cứ Mỹ.
Một tàu ngầm có khả năng phân loại mục tiêu mặt nước đáng tin cậy hơn có thể sử dụng thông tin này để tập trung vào những tàu đang hỗ trợ cho cả một lực lượng hải quân lớn hơn.
Tuy nhiên, thông tin Trung Quốc công bố có một giới hạn quan trọng. Bắc Kinh không nói cơ sở dữ liệu có chứa “dấu vân tay âm thanh” riêng biệt của từng tàu chiến cụ thể của Hải quân Mỹ hay không.
Thông tin này cũng chưa chứng minh tàu ngầm Trung Quốc có thể tự động xác định một tàu sân bay hoặc tàu khu trục cụ thể chỉ dựa trên đặc điểm âm thanh của nó.
Trung Quốc biến các cuộc diễn tập thành tri thức có thể tái sử dụng
Cơ sở dữ liệu được cho là hình thành sau khi một cuộc diễn tập trước đó bộc lộ điểm yếu trong khả năng theo dõi tàu chiến của tàu ngầm Trung Quốc.
Tiếng ồn lớn do sóng biển đã che lấp đặc điểm âm thanh của tàu đối phương, khiến nhân viên sonar gặp khó khăn trong việc duy trì liên lạc và suýt khiến phía Trung Quốc thất bại trong tình huống giao chiến mô phỏng.
Sau đó, các nhân sự hải quân Trung Quốc phối hợp với các viện nghiên cứu quân sự và nhà sản xuất thiết bị để tập hợp những dữ liệu vốn bị phân tán.
Cơ sở dữ liệu hiện kết hợp đặc điểm của mục tiêu với thông tin thu được từ huấn luyện, thậm chí cả dữ liệu về hiệu suất của từng nhân viên sonar.
Một cuộc diễn tập phong tỏa và chống phong tỏa riêng biệt được cho là đã chứng minh khả năng ứng dụng của hệ thống. Nhân viên sonar sử dụng dữ liệu lưu trữ để nhận dạng hoạt động của tàu chiến, trước khi một tàu ngầm bí mật xuyên qua mạng lưới phòng thủ trên không và trên biển mô phỏng rồi thực hiện cuộc tấn công giả định.
Do đó, bước phát triển này mang tính cải tiến từng bước hơn là một công nghệ sonar mang tính cách mạng.
Giá trị của nó nằm ở việc biến những lần chạm trán và kinh nghiệm từ các cuộc huấn luyện lặp đi lặp lại thành tri thức được hệ thống hóa, qua đó các kíp tàu ngầm khác có thể tiếp tục sử dụng.
Đối với hải quân Mỹ và đồng minh hoạt động quanh Đài Loan, điều này có thể khiến việc cắt đứt liên lạc sonar với tàu ngầm Trung Quốc trở nên khó khăn hơn, đồng thời buộc họ phải dành thêm nguồn lực để bảo vệ cả tàu chiến lẫn mạng lưới hậu cần duy trì hoạt động trên biển.
Tuy nhiên, mức độ hiệu quả của cơ sở dữ liệu trong điều kiện thực tế vẫn chưa rõ ràng, đặc biệt trước những mục tiêu chưa từng gặp, biện pháp đối phó âm thanh và các thủ thuật đánh lừa được sử dụng trong thời chiến.
Theo IE, Defense News
