Iran tuyên bố đã phóng thử nghiệm tên lửa mới nhắm vào tàu chiến Mỹ
Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ông Mohsen Rezaei, hôm 7/9 tuyên bố năng lực loại tên lửa mới của nước này đã được "thử nghiệm" bằng cách nhắm vào một tàu chiến Mỹ. Tuy nhiên, hãng tin Mỹ AP lưu ý hiện chưa thể xác minh liệu loại tên lửa được Iran nhắc tới có phải là dòng Qassem Basir sử dụng nhiên liệu rắn hay không.
Phía Mỹ trước đó cho biết Iran từng phóng tên lửa đạn đạo về phía tàu chiến Mỹ nhưng tàu đã né tránh thành công; quân đội Mỹ sau đó đã không kích đáp trả vào 3 tàu dầu của Iran.
Theo truyền thông Iran, tên lửa Qassem Basir bản nâng cấp sở hữu tầm bắn xa hơn, độ chính xác cao hơn và có khả năng mang đầu đạn nặng khoảng nửa tấn. Khi ra mắt lần đầu vào năm ngoái, Tehran từng tuyên bố dòng tên lửa này đạt tầm bắn ít nhất 1.200 km.
Theo chuyên gia quân sự Trung Quốc Hàn Đông, động thái này là lời cảnh báo trực tiếp tới Mỹ và các bên đối địch về năng lực tập kích chính xác vào các mục tiêu then chốt như hệ thống phòng thủ tên lửa, nhà vòm máy bay hay trung tâm chỉ huy.
Tờ The Daily Telegraph (Anh) cũng nhận định hiệu suất tác chiến của tên lửa đạn đạo Iran đã tăng rõ rệt về khả năng xuyên phá và độ chính xác. Bằng chứng là Bộ Quốc phòng Mỹ đã xác nhận 3 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và hàng chục người bị thương tại căn cứ không quân Muwaffaq Salti (Jordan) sau đợt tập kích của Iran đêm 17/7.
Nhờ tốc độ phục hồi nhanh chóng, giới chức quân sự Iran khẳng định toàn bộ hệ thống vũ khí bị hư hại trước đó đều đã được khôi phục, kết hợp với các khí tài mới nhập khẩu. Tờ The Jerusalem Post dẫn đánh giá của tình báo Israel cũng thừa nhận năng lực sản xuất tên lửa của Iran đang hồi phục nhanh hơn dự kiến, nhiều cơ sở ngầm đã hoạt động trở lại.
AP đánh giá các thông điệp gần đây từ Iran đang trở nên cứng rắn rõ rệt. Đáng chú ý, chương trình tên lửa đạn đạo của Tehran cũng chính là một trong những cái cớ được Mỹ và Israel đưa ra khi phát động các cuộc tấn công nhắm vào Iran hồi đầu năm.
Tên lửa Qassem Basir sau khi nâng cấp mạnh cỡ nào?
Theo các thông tin công khai của Iran được truyền thông quốc tế đăng tải, Qassem Basir (hay Qasem Basir) là dòng tên lửa đạn đạo tầm trung (MRBM) sử dụng nhiên liệu rắn do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phát triển, ra mắt lần đầu vào giữa năm 2025. Đây là biến thể nâng cấp sâu từ dòng tên lửa "Haj Qassem" (đặt theo tên tướng Qassem Soleimani) hoặc biến thể của dòng Fateh-313.
Thông số kỹ thuật & Cải tiến công nghệ: Tầm bắn khoảng 1.200 km, sử dụng động cơ nhiên liệu rắn hai tầng cho phép triển khai và phóng cực nhanh từ các xe phóng lưu động (TEL).
Tên lửa mang đầu đạn nặng khoảng 500 kg. Qassem Basir đạt tốc độ tái nhập khí quyển lên tới Mach 11 và lao xuống mục tiêu ở tốc độ xấp xỉ Mach 5 (tốc độ siêu vượt âm ở pha cuối).
Việc sử dụng động cơ nhiên liệu rắn và xe phóng cơ động giúp tên lửa có khả năng phản ứng nhanh và độ sống sót cao hơn nhiều so với tên lửa nhiên liệu lỏng.
Tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường cảm biến quang - hồng ngoại. Thay vì phụ thuộc vào tọa độ GPS/vệ tinh (vốn dễ bị nhiễu sóng điện tử), Qassem Basir được tích hợp mắt quang điện tử và cảm biến tầm nhiệt (Infrared) ở phần đầu. Theo The Paper (Trung Quốc), điểm đột phá nằm ở công nghệ dẫn đường quang điện tử ở pha cuối giúp nâng cao đáng kể độ chính xác. Ở giai đoạn cuối, cảm biến này mới mở ra để "nhìn" hình dáng mục tiêu và dò tìm bức xạ nhiệt từ động cơ tàu chiến hoặc mục tiêu mặt đất.
Tên lửa được cho là có năng lực né đánh chặn của đối phương do đầu đạn có vây lái linh hoạt (Maneuverable Re-entry Vehicle - MaRV), cho phép tên lửa liên tục thay đổi quỹ đạo khi lao xuống, giúp gia tăng khả năng vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa như THAAD hay Patriot.
Qassem Basir được thiết kế chủ yếu làm tên lửa đạn đạo chống hạm (ASBM). Việc sở hữu khả năng tự dò tìm mục tiêu động trên biển ở khoảng cách 1.200 km giúp Iran gia tăng áp lực răn đe đối với các tàu chiến, tàu sân bay Mỹ và đồng minh tại khu vực eo biển Hormuz cùng vùng biển Vịnh Ba Tư.
Iran "răn đe chủ động" tác động thế nào đến cục diện Trung Đông?
Cùng với việc phục hồi quân sự, Iran bắt đầu siết chặt kiểm soát vùng biển quanh eo biển Hormuz bằng việc công bố kế hoạch lập "vùng cấm" và phát cảnh báo tới tàu thuyền qua lại.
Cốt lõi của sự thay đổi này không phải là Iran muốn đối đầu quân sự cân sức với Mỹ, mà là đẩy vạch răn đe về phía trước. Thay vì chờ bị tấn công mới đáp trả như trước, Tehran chủ động phô diễn sức mạnh để phát đi thông điệp: mọi áp lực gia tăng từ phía Mỹ đều sẽ phải trả giá đắt hơn.
Chuyên gia Trung Quốc Kim Lương Tưởng nhận định, sau hơn 6 tháng đứng vững trước các đợt không kích cường độ cao của Mỹ và Israel, Iran đã tự tin hơn vào khả năng chịu đựng và tự vệ của mình. Tận dụng điều đó, Iran phối hợp đồng bộ giữa "răn đe quân sự, ứng phó kinh tế (thành lập Bộ chỉ huy Chiến tranh Kinh tế) và diễn tập ngoại giao" để gia tăng thế mạnh trên bàn đàm phán.
Mục tiêu chính của Iran vẫn là phục vụ các yêu sách chính trị: yêu cầu ngừng bắn trên mọi mặt trận, dỡ bỏ phong tỏa hàng hải, khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz, xóa bỏ trừng phạt kinh tế - dầu mỏ và bồi thường thiệt hại chiến tranh. Trong khi đó, Mỹ chỉ tập trung vào việc duy trì tự do hàng hải tại Hormuz và kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran.
Do sự chênh lệch lớn về mục tiêu cùng các rào cản từ phía Israel, giới quan sát quốc tế dự báo từ nay đến kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11, Iran sẽ tiếp tục duy trì hoặc nâng cấp mức độ "chủ động" này. Nếu không có biến cố bùng nổ lớn, thế giằng co căng thẳng tại eo biển Hormuz khó có thể sớm hạ nhiệt.
Theo Worldjournal, Thepapers
