Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "Thế giới đang đổi khác, ASEAN phải nghĩ khác"

Chiều 6/9, tiếp các trưởng đoàn tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 tại Hà Nội, Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ASEAN đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những cơ hội và thách thức đan xen, đòi hỏi khu vực phải đổi mới tư duy, nâng cao năng lực hành động và thích ứng nhanh hơn trước các biến động của thế giới.

Chào mừng lãnh đạo và đại diện các nước thành viên ASEAN, các đối tác đối thoại, tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp tham dự Diễn đàn, Tổng bí thư, Chủ tịch nước đánh giá sự hiện diện đông đảo của các đại biểu thể hiện sự quan tâm chung đối với tương lai của khu vực cũng như mong muốn cùng tìm kiếm các giải pháp hợp tác mới cho ASEAN.

Thế giới đang đổi khác, khu vực phải nghĩ khác

Theo Tổng bí thư, Chủ tịch nước, thế giới đang trải qua những chuyển dịch sâu sắc về trật tự quốc tế, mô hình phát triển và lòng tin chiến lược. Cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ, dữ liệu, chuỗi cung ứng và các chuẩn mực quản trị mới. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, lượng tử…đang mở ra cơ hội phát triển rất lớn, nhưng cũng đặt ra nhiều rủi ro mới. Bên cạnh đó là hàng loạt thách thức như biến đổi khí hậu, già hóa dân số, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, tin giả và các vấn đề liên quan đến an ninh con người.

Trong bối cảnh đó, ASEAN đứng trước nhiều cơ hội để thu hút nguồn lực, đón làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng, phát triển kinh tế số, chuyển đổi xanh và các ngành công nghệ mới. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi khu vực đủ năng lực nắm bắt, đủ quyết tâm đổi mới và đủ bản lĩnh để duy trì môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển.

Tổng bí thư, Chủ tịch nước cho rằng ASEAN cần đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ lớn: giữ vững các tài sản chiến lược đã tích lũy qua nhiều thập niên như đoàn kết, vai trò trung tâm của ASEAN, nguyên tắc đồng thuận và thống nhất trong đa dạng. Mặt khác phải đổi mới mạnh mẽ tư duy giá trị để các tài sản đó được chuyển hoá thành năng lực thích ứng, năng lực hành động và năng lực tổ chức thực thi.

Theo đó, ASEAN cần chuyển từ tư duy tiến trình sang tư duy kết quả; từ tham vấn là chủ yếu sang phối hợp thực chất hơn; từ đồng thuận về nhận thức sang đồng thuận trong hành động.

"Nói cách khác, tôi cho rằng thước đo trong giai đoạn tới không chỉ là ASEAN có thêm bao nhiêu văn kiện, cơ chế hay kế hoạch hành động, mà quan trọng hơn là các cam kết của ASEAN đi vào thực tế đến đâu, tạo chuyển biến gì cho khu vực, mang lại lợi ích gì cho người dân, doanh nghiệp và từng nền kinh tế thành viên", Tổng bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cũng cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đi chậm có thể đồng nghĩa với mất cơ hội. Vì vậy, ASEAN cần phát huy mạnh mẽ tinh thần chủ động chiến lược, chủ động thích ứng và chủ động kiến tạo để định hình các khuôn khổ hợp tác của khu vực.

Đánh giá cao vai trò của Diễn đàn Tương lai ASEAN, Tổng bí thư, Chủ tịch nước cho rằng đây có thể tiếp tục là không gian trao đổi cởi mở, thực chất nhằm nhận diện sớm các xu hướng mới, kết nối các nhà hoạch định chính sách, học giả, doanh nghiệp và đề xuất những sáng kiến có tính ứng dụng cao cho tương lai của khu vực.

Các trao đổi tại Diễn đàn có thể giúp nhận diện sớm các vấn đề mới nổi và các xu hướng dài hạn có tác động trực tiếp đến tương lai khu vực. Nhiều vấn đề ngày nay không xuất hiện đơn lẻ mà đan xen với nhau: Chuyển đổi công nghệ gắn với việc làm và quản trị; chuyển đổi xanh gắn với năng lượng, lương thực và sinh kế; không gian thông tin gắn với lòng tin xã hội và năng lực điều hành. Nếu nhìn sớm hơn, ASEAN sẽ có điều kiện chuẩn bị tốt hơn.

Diễn đàn có thể góp phần kết nối tốt hơn giữa các nhà hoạch định chính sách, học giả, viện nghiên cứu, doanh nghiệp. Các vấn đề khu vực hiện nay ngày càng phức tạp, mang tính liên ngành và vượt ra ngoài cách tiếp cận truyền thống. Vì vậy, các tiến trình ASEAN cũng cần thêm nhiều góc nhìn, kinh nghiệm và sáng kiến từ các kênh khác nhau để bổ sung cho quá trình hoạch định và triển khai chính sách.

Những trao đổi tại Diễn đàn Tương lai ASEAN, nếu được chắt lọc tốt, có thể bổ sung góc nhìn, gợi mở hướng hợp tác, hoặc các đề xuất tham khảo cho những tiến trình phù hợp của ASEAN.­­ Trong đó có việc thúc đẩy các giải pháp thiết thực, như phòng ngừa xung đột, phát triển trí tuệ nhân tạo, năng lượng, hợp tác thanh niên và khu vực Tiểu vùng sông Mê Công.

Việt Nam cam kết cùng ASEAN xây dựng cộng đồng đoàn kết, tự cường và năng động

Chia sẻ về đóng góp của Việt Nam, Tổng bí thư, Chủ tịch nước khẳng định ASEAN luôn là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Kể từ khi gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam luôn tham gia chủ động, tích cực và có trách nhiệm vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Theo Tổng bí thư, Chủ tịch nước, những biến động của thế giới cũng đặt ra yêu cầu Việt Nam phải đổi mới mạnh mẽ hơn về tư duy phát triển, mô hình tăng trưởng và năng lực quản trị. Làm sao vừa giữ vững hoà bình, ổn định, bảo đảm các cân đối lớn của kinh tế vĩ mô để phát triển nhanh, bền vững; vừa đột phá nâng cao năng lực cạnh tranh. Cùng với đó, cần có giải pháp chiến lược để thu hẹp khoảng cách phát triển, chủ động thích ứng và tăng cường sức chống chịu trước các cú sốc từ cả bên trong lẫn bên ngoài.

Đối với Việt Nam, phát triển không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà còn là nền tảng để củng cố ổn định xã hội, nâng cao đời sống Nhân dân. Đây cũng là điểm tương đồng với những yêu cầu đang đặt ra đối với ASEAN trong giai đoạn mới.

Tổng bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục kiên trì thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, là thành viên có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Việt Nam coi trọng quan hệ với các nước láng giềng, ASEAN, các đối tác quan trọng và bạn bè truyền thống; thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác đi vào chiều sâu, ổn định, tin cậy và bền vững hơn; tham gia chủ động, có trách nhiệm vào xử lý các vấn đề chung của khu vực và quốc tế.

ASEAN luôn là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Chúng tôi cam kết sẽ nỗ lực hết mình cùng các thành viên trong đại gia đình ASEAN giữ vững đoàn kết, phát huy thực chất vai trò trung tâm của ASEAN, đề cao luật lệ, đối thoại và hợp tác.

Trên tinh thần đó, Việt Nam mong muốn đóng góp tốt hơn vào các hướng hợp tác thiết thực của ASEAN cũng như giữa ASEAN với các đối tác trong giai đoạn tới, nhất là đẩy mạnh kết nối chiến lược, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực ứng phó với các thách thức chung. Đây đều là những lĩnh vực gắn trực tiếp với phát triển của từng quốc gia, đời sống của người dân và sức chống chịu chung của khu vực.

"Tôi tin rằng với tinh thần đoàn kết, đổi mới và hành động, ASEAN sẽ tiếp tục là một không gian phát triển năng động, tự cường và tin cậy, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân mỗi quốc gia", Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.