Bên trong căn lều tạm bợ ở Dải Gaza, bà mẹ bốn con Malak al-Zaanin cẩn thận đặt phần cơm còn thừa của gia đình lên chiếc khay kim loại. Bữa ăn này vừa được một bếp ăn cộng đồng gần đó phát cho cả nhà.
Chồng và các con đã ăn xong, nhưng nỗi lo lớn nhất của Malak lúc này không phải bữa tối hôm sau mà là làm sao giữ phần thức ăn còn lại không bị hỏng dưới cái nóng như thiêu đốt.
Trước khi chiến sự nổ ra, chiếc tủ lạnh trong nhà có thể bảo quản thực phẩm nhiều ngày. Giờ đây, do Gaza gần như không còn điện vì cuộc phong tỏa kéo dài, chiếc tủ lạnh chỉ còn là một món đồ vô dụng đặt trong góc lều.
Malak đành đặt khay cơm lên giá sắt, dù biết rõ điều gì sẽ xảy ra.
"Lũ trẻ sẽ sớm đói và lại xin ăn. Nhưng đến lúc đó, thức ăn có lẽ đã ôi thiu vì chúng tôi không có tủ lạnh. Căn lều này chẳng khác nào một cái lò nướng," bà nói.
Gia đình bà cũng giống hàng chục nghìn hộ dân khác ở Gaza, nơi nhiều người không chỉ vật lộn để kiếm từng bữa ăn mà còn bất lực nhìn thực phẩm hỏng vì không thể bảo quản.
Chiếc tủ lạnh từng là vật dụng thiết yếu nay được Malak tận dụng như một chiếc bàn và giá chứa đồ. Bên trong là các thùng hàng cứu trợ cùng ít vật dụng phục vụ quầy hàng nhỏ mà gia đình mở để kiếm sống.
"Nếu có túi nước đá thì tôi sẽ mua, giá khoảng 2 shekel (khoảng 17.000 đồng). Nhưng phần lớn thời gian, thứ duy nhất chúng tôi có là nước lấy từ bồn chứa ngoài trời, nóng lên dưới ánh nắng cả ngày," bà nói.
Không chỉ nhiệt độ cao, thức ăn còn nhanh chóng bị ruồi, côn trùng và chuột phá hoại trong những khu lều tị nạn đông đúc, nơi điều kiện vệ sinh rất hạn chế.
Có lần gia đình được phát cơm và thịt. Sau khi các con ăn xong, Malak không còn cách nào bảo quản phần cơm còn lại.
"Chúng tôi ăn hết thịt rồi phải bỏ phần cơm đi. Chúng tôi còn biết làm gì khác? Đó là cuộc sống của chúng tôi bây giờ," bà nói.
Khủng hoảng điện khiến khủng hoảng lương thực thêm trầm trọng
Theo các cơ quan Liên Hợp Quốc, nắng nóng cực đoan, tình trạng mất điện kéo dài và việc thiếu thiết bị làm lạnh đang làm gia tăng nguy cơ thực phẩm ôi hỏng cũng như các bệnh lây truyền qua thực phẩm tại Gaza, đặc biệt đối với những gia đình phải sơ tán.
Nguồn nhiên liệu vẫn ở mức cực kỳ khan hiếm. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA) cho biết chỉ khoảng 1 triệu lít dầu diesel được đưa vào Gaza trong đầu tháng 6/2026, thấp hơn rất nhiều so với nhu cầu tối thiểu để duy trì các hoạt động cứu trợ thiết yếu.
Việc thiếu nhiên liệu không chỉ khiến hệ thống điện gần như tê liệt mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến cấp nước, y tế và nhiều dịch vụ công khác.
Đối với người dân, điều đó đồng nghĩa với việc một bữa ăn cũng trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
"Chúng tôi đã rất vất vả mới kiếm được thức ăn cho các con. Thật đau lòng khi phải nhìn nó hỏng ngay trước mắt mà không thể làm gì để giữ lại", Malak nói.
Một cốc nước lạnh cũng trở thành ước mơ
Cách đó không xa, bà Manal Hamad, 43 tuổi, có một mong muốn rất giản dị: được uống một cốc nước lạnh.
Mắc bệnh tiểu đường, cao huyết áp và tim mạch, Manal phải sử dụng thuốc cần được bảo quản liên tục trong tủ lạnh.
"Tôi cần giữ thuốc trong tủ lạnh. Một cốc nước lạnh giờ cũng là mơ ước," bà nói.
Bà kể rằng mỗi lần uống nước nóng lấy từ bồn chứa ngoài trời, cơ thể gần như không chịu nổi.
"Mỗi lần uống nước nóng, tôi có cảm giác tim mình như đang sôi lên và huyết áp tụt ngay lập tức," bà nói.
Nhiều khi Manal phải trả tiền nhờ người khác cất thuốc hoặc bảo quản thức ăn trong tủ lạnh của họ. Tuy nhiên, ngay cả giải pháp tạm thời này cũng không phải lúc nào cũng hiệu quả.
Có lần bà bỏ ra 10 shekel chỉ để gửi ít thịt vào tủ lạnh, nhưng khi lấy về thì thực phẩm đã hỏng.
Ngay cả rau củ cũng phải liên tục được chuyển từ góc này sang góc khác trong lều để tránh ánh nắng trực tiếp, với hy vọng kéo dài thêm vài giờ trước khi chúng úa hỏng.
Điều khiến bà đau lòng nhất là không thể cho các con uống nước lạnh hay ăn trái cây mát giữa mùa hè.
Thay vào đó, bà chỉ còn cách đổ nước vào một chiếc xô để lũ trẻ dội lên người giải nhiệt.
"Tôi chẳng còn cách nào khác," bà nói.
Khi tủ lạnh chỉ còn là... chiếc tủ đựng đồ
Tại khu phố Zeitoun ở thành phố Gaza, ông Nidal Rafeeh, 40 tuổi, cũng biến chiếc tủ lạnh thành nơi cất thực phẩm đóng hộp và đồ dùng cá nhân. Không còn điện, chiếc tủ lạnh mất hoàn toàn chức năng vốn có.
Theo ông, nhiều thứ từng là nhu cầu cơ bản nay đã trở thành dịch vụ phải trả tiền.
"Tôi phải trả tiền để mua nước, sạc điện thoại, làm lạnh thức ăn hay chỉ đơn giản là có nước uống mát," ông nói.
Lạm phát do thiếu hàng hóa và nhiên liệu khiến mọi khoản chi nhỏ đều trở thành gánh nặng.
Gia đình ông chỉ dám nấu vừa đủ từng bữa để tránh có thức ăn thừa.
"Chúng tôi làm mọi cách để không lãng phí thức ăn, cũng như hàng nghìn gia đình khác đang cố gắng tồn tại ở Gaza," ông nói.
Chiếc tủ đông trở thành kế sinh nhai
Tại một khu lều ở miền Trung Gaza, Mohammed al-Zaanin, 34 tuổi, lại biến chiếc tủ đông thành công cụ kiếm sống sau khi mất việc lái xe.
Anh mở dịch vụ sạc điện thoại, bán nước uống và nước giải khát ướp lạnh – những nhu cầu ngày càng phổ biến khi điện gần như biến mất khỏi Gaza.
Toàn bộ hoạt động phụ thuộc vào máy phát điện chạy dầu diesel, kéo theo chi phí rất lớn.
Riêng tiền vận hành tủ đông đã khoảng 1.500 shekel mỗi tháng. Tiền điện để duy trì hệ thống lên tới 1.300-1.400 shekel chỉ trong khoảng 10 ngày, tương đương khoảng 35 shekel cho mỗi kWh điện.
Dù chi phí cao, khách vẫn không ngừng tìm đến.
"Ngày nào cũng có người mang nước hoặc thức ăn đến nhờ làm lạnh. Nhưng tôi không thể đáp ứng hết," ông nói.
Kỷ niệm khiến Mohammed ám ảnh nhất là khi một người đàn ông khiếm thính mang đến đúng... một quả xoài.
Người này dùng ngôn ngữ ký hiệu để cầu xin Mohammed cho quả xoài vào tủ lạnh.
"Điều đó khiến tôi đau lòng. Chúng tôi đã đến mức người ta phải mang đúng một quả xoài đi nhờ làm lạnh," ông nói.
Theo Mohammed, trước chiến tranh, chẳng ai nghĩ sẽ phải đi nhờ người khác chỉ để sạc điện thoại hay làm lạnh một chai nước.
"Ngày nay, những điều đó đã trở thành xa xỉ," ông nói.
Theo AJ
