"Có hiệu lực ngay lập tức, Hải quân Mỹ – lực lượng hùng mạnh nhất thế giới – sẽ bắt đầu quá trình PHONG TỎA mọi tàu thuyền tìm cách đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz”, ông Trump đăng trên Truth Social hôm 12/4.
“Đến một thời điểm nào đó, chúng ta sẽ đạt được trạng thái ‘TẤT CẢ ĐƯỢC PHÉP VÀO, TẤT CẢ ĐƯỢC PHÉP RA’, nhưng Iran đã không để điều đó xảy ra”, ông nói thêm.
Quyết định của Iran đóng eo biển đối với tàu chở dầu đã gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho nhiều quốc gia phụ thuộc vào dầu thô Trung Đông, đồng thời khiến giá năng lượng tăng mạnh trên toàn cầu – bao gồm cả tại Mỹ.
Vậy vì sao ông Trump lại muốn phong tỏa chính tuyến đường biển mà ông đang yêu cầu phải mở lại?
Thực tế, eo biển này chưa hoàn toàn bị đóng cửa. Iran đang dần cho phép một số tàu chở dầu đi qua để đổi lấy khoản phí lên tới 2 triệu USD mỗi tàu. Quan trọng hơn, Tehran vẫn cho phép dầu của chính mình lưu thông ra vào khu vực trong suốt thời gian chiến tranh.
Theo công ty dữ liệu và phân tích Kpler, Iran đã xuất khẩu trung bình 1,85 triệu thùng dầu thô/ngày trong tháng 3 – cao hơn khoảng 100.000 thùng/ngày so với 3 tháng trước đó.
Bằng việc phong tỏa eo biển, ông Trump có thể cắt đứt một nguồn tài chính quan trọng nuôi sống chính phủ Iran và các hoạt động quân sự của nước này.
Đây là đòn bẩy mà chính quyền Mỹ lâu nay chưa muốn sử dụng: nếu phong tỏa eo biển Hormuz, kể cả đối với dầu Iran, giá dầu toàn cầu có thể tăng sốc. Đó là lý do Hải quân Mỹ trước nay vẫn để các tàu chở dầu Iran đi qua khu vực. Bất kỳ lượng dầu nào tiếp tục rời khỏi vùng Vịnh vào lúc này cũng có thể giúp kiềm chế phần nào giá dầu thế giới.
Trên thực tế, vào tháng 3, Mỹ đã cấp giấy phép tạm thời cho Iran bán số dầu đang neo đậu trên các tàu chở dầu ngoài khơi.
Mỹ đã áp đặt trừng phạt dầu mỏ Iran một cách gián đoạn trong nhiều thập kỷ, và chính quyền Trump từng chặn hoạt động bán dầu của Tehran kể từ khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018.
Tuy nhiên, quyết định nới lỏng trừng phạt tháng trước đã giải phóng lượng dầu khổng lồ: khoảng 140 triệu thùng – đủ đáp ứng nhu cầu dầu toàn cầu trong khoảng một ngày rưỡi, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA).
Nhưng về mặt hình ảnh chính trị, lệnh miễn trừ trừng phạt kéo dài một tháng này lại gây tranh cãi lớn. Giấy phép này đã cho phép Iran bán dầu bị trừng phạt để tài trợ cho cuộc chiến chống lại Mỹ và các đồng minh.
Iran cũng thu lợi lớn khi bán dầu với mức giá cao hơn vài USD/thùng so với dầu Brent – chuẩn giá quốc tế.
Sự phẫn nộ trước giá xăng leo thang ở Mỹ đã tạo áp lực buộc chính quyền Trump phải sớm kết thúc chiến tranh, và việc tung ra hàng trăm triệu thùng dầu có thể đã giúp họ mua thêm thời gian.
Bởi Iran vẫn bán dầu bằng mọi cách, việc dỡ bỏ trừng phạt đã mở đường cho dầu Iran tiếp cận các nước phương Tây thay vì gần như chỉ bán cho Trung Quốc, khách hàng lớn nhất của Tehran.
Chính quyền Mỹ đã cố tìm mọi đòn bẩy có thể để giữ giá dầu trong tầm kiểm soát khi tiến hành chiến tranh. Washington đã phối hợp xả kho dự trữ dầu khẩn cấp quy mô lịch sử trên toàn cầu, đồng thời gỡ trừng phạt đối với hàng trăm triệu thùng dầu Nga trong tháng trước.
Giờ đây, ông Trump dường như đã chấp nhận nguy cơ đẩy giá dầu và khí đốt tăng cao hơn nữa để tối đa hóa sức ép buộc Iran chấm dứt chiến tranh.
Theo CNN
