Trong những phát biểu đầu tiên kể từ khi vòng đàm phán kéo dài tại thủ đô Islamabad của Pakistan kết thúc mà không có kết quả, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf viết trên mạng xã hội: “Chúng tôi có thiện chí và quyết tâm cần thiết, nhưng do kinh nghiệm từ hai cuộc chiến trước, chúng tôi không có lòng tin vào phía đối diện”.
“Phía bên kia cuối cùng đã thất bại trong việc giành được lòng tin của phái đoàn Iran trong vòng đàm phán này”, ông nói thêm.
Các cuộc đàm phán bắt đầu từ ngày 11/4 và kéo dài tới rạng sáng hôm sau, trước khi Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance tuyên bố không đạt thỏa thuận, với lý do Tehran không đưa ra “cam kết mang tính nền tảng” về việc không phát triển vũ khí hạt nhân.
“Chúng tôi đã làm việc suốt 21 giờ qua và có nhiều cuộc trao đổi thực chất với phía Iran. Đó là tin tốt”, ông Vance nói trong cuộc họp báo. “Tin xấu là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận, và tôi nghĩ đó là tin xấu cho Iran, còn hơn cả việc đó là tin xấu cho Hợp chủng quốc Hoa Kỳ”.
Ông không trả lời câu hỏi liệu hai bên có quay lại chiến tranh hay không.
Theo Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ, không thành viên nào trong đoàn đàm phán Mỹ – bao gồm ông Jared Kushner, đặc phái viên Steve Witkoff hay các nhóm kỹ thuật – ở lại Islamabad sau khi đàm phán kết thúc.
“Quả bóng đang ở phần sân của Mỹ”
“Người Mỹ đã hiểu logic và nguyên tắc của chúng tôi, giờ là lúc họ quyết định liệu họ có thể giành được lòng tin của chúng tôi hay không”, ông Ghalibaf viết.
Trong thông điệp cứng rắn, ông nói thêm: “Chúng tôi sẽ không ngừng dù chỉ một khoảnh khắc trong nỗ lực củng cố những thành quả của 40 ngày phòng vệ quốc gia của Iran”.
Ông kết thúc bằng câu: “Iran thân yêu của chúng ta muôn năm trường tồn!”.
Trước đó cùng ngày, Tehran đổ lỗi cho “những yêu sách quá mức” khiến đàm phán thất bại và tuyên bố “quả bóng đang ở phần sân của Mỹ”.
“Hết lần này đến lần khác, Iran đã đưa ra các sáng kiến mới và cố gắng mời phía Mỹ hành xử thực tế. Tham vọng quá mức của Mỹ đã ngăn cản việc đạt được khuôn khổ chung trong từng vòng đàm phán”, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim dẫn nguồn tin giấu tên cho biết.
“Iran không vội vàng và sẽ không có thay đổi nào tại eo biển Hormuz cho tới khi Mỹ đồng ý với một thỏa thuận hợp lý”, hãng này cho biết thêm.
Bản tin cũng cho biết chưa có kế hoạch nào cho các vòng đàm phán tiếp theo.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nói: “Ngay từ đầu, không nên kỳ vọng rằng chúng tôi có thể đạt thỏa thuận chỉ trong một cuộc họp”.
Ông cho biết hai bên đã “đạt được sự đồng thuận về một số vấn đề và chủ đề trong đàm phán, nhưng vẫn còn khác biệt then chốt ở hai hoặc ba điểm quan trọng”.
Trong bài đăng trước đó, ông viết rằng “một số vấn đề mới”, như eo biển Hormuz, đã được bổ sung vào cuộc đàm phán và mỗi vấn đề đều có độ phức tạp riêng. Ông nhấn mạnh: “Ngoại giao không bao giờ kết thúc”.
“Lằn ranh đỏ” của Mỹ
“Chúng tôi rời khỏi đây với một đề xuất rất đơn giản, một phương thức thấu hiểu – đó là đề nghị cuối cùng và tốt nhất của chúng tôi. Chúng ta sẽ xem liệu người Iran có chấp nhận hay không”, ông Vance nói với phóng viên.
Ông cũng nhấn mạnh: “Chúng tôi đã nói rất rõ đâu là lằn ranh đỏ của mình: điều gì chúng tôi sẵn sàng nhượng bộ và điều gì thì không. Chúng tôi đã làm rõ nhất có thể, và họ đã chọn không chấp nhận các điều khoản của chúng tôi”.
Ông cho biết Washington cần một “cam kết rõ ràng” rằng Iran sẽ không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân và cũng không tìm kiếm các công cụ để nhanh chóng chế tạo chúng.
“Đó là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Mỹ và là điều chúng tôi đã cố gắng đạt được thông qua các cuộc đàm phán này”, ông Vance nói.
“Nhưng câu hỏi đơn giản là: liệu chúng tôi có thấy một cam kết mang tính nền tảng từ Iran về việc không phát triển vũ khí hạt nhân – không chỉ bây giờ, không chỉ hai năm tới, mà là lâu dài hay không? Chúng tôi chưa thấy điều đó. Chúng tôi hy vọng sẽ thấy”, ông nói thêm.
Trước đó, trong dấu hiệu cho thấy đàm phán đang gặp khó, Tổng thống Donald Trump trả lời câu hỏi về tiến trình thương lượng rằng bất kể điều gì xảy ra ở Islamabad, “chúng ta vẫn thắng”.
Phản ứng quốc tế
Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar kêu gọi các bên tiếp tục tuân thủ lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần.
Ông cho biết Pakistan sẽ “tiếp tục đóng vai trò thúc đẩy đối thoại và gắn kết giữa Iran và Mỹ trong những ngày tới”.
Trong bối cảnh căng thẳng khu vực chưa hạ nhiệt, vai trò của Bắc Kinh đang được quốc tế theo dõi sát sao nhờ quan hệ tốt đẹp của Trung Quốc với cả Iran lẫn các nước vùng Vịnh.
Chỉ vài giờ sau khi đàm phán kết thúc, Bộ Ngoại giao Trung Quốc xác nhận Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan đang thăm nước này đến thứ Ba, tạo thêm cơ hội để Bắc Kinh tiếp tục ngoại giao với khu vực.
Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết chuyến thăm nhằm “thúc đẩy hơn nữa hợp tác và nâng tầm mối quan hệ lâu dài” giữa hai nước.
Cựu Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif viết trên mạng xã hội: “Mỹ phải hiểu rằng: các ông không thể áp đặt điều khoản lên Iran. Vẫn chưa quá muộn để học điều đó. Chưa muộn”.
Ông Zarif là người dẫn đầu đoàn Iran đàm phán thỏa thuận hạt nhân năm 2015 mà ông Trump đã rút khỏi năm 2018.
Ngoại trưởng Australia Penny Wong mô tả kết quả đàm phán là “đáng thất vọng”.
“Ưu tiên lúc này phải là duy trì lệnh ngừng bắn và quay lại bàn đàm phán. Chúng tôi tiếp tục mong muốn xung đột này sớm được giải quyết”, bà nói với ABC.
Chính phủ Anh cho biết Thủ tướng Keir Starmer đã thảo luận tình hình với Quốc vương Oman và hai bên đồng ý rằng “điều sống còn là phải tiếp tục duy trì lệnh ngừng bắn và tất cả các bên tránh leo thang thêm nữa”.
Ông Ali Gholhaki – người được tờ New York Times mô tả là một influencer thân Tehran – viết trên mạng xã hội rằng Mỹ đang yêu cầu Iran “xuất khỏi nước này 400 kg uranium”, “làm giàu ở mức 0%” và “trao toàn quyền quản lý eo biển Hormuz”.
Ông cũng nói Washington không đưa ra cam kết nào về việc chấm dứt chiến dịch ném bom của Israel tại Lebanon.
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng
Hôm Chủ nhật, Bộ Tư lệnh Hải quân IRGC tuyên bố eo biển Hormuz chỉ mở cửa cho tàu phi quân sự tuân thủ các quy định cụ thể, hãng tin nhà nước ISNA cho biết.
Cơ quan này nói thêm rằng bất kỳ nỗ lực nào của tàu quân sự nhằm đi qua eo biển sẽ bị đáp trả “với mức độ cứng rắn và nghiêm khắc tối đa”.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết họ đã bắt đầu “thiết lập điều kiện” cho chiến dịch rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, đồng thời hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Hải quân Mỹ đã đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.
Theo nền tảng theo dõi tàu thuyền Myvessel.cn, kể từ khi lệnh ngừng bắn được công bố hôm 7/4, số lượng tàu qua eo biển đã tăng dần.
Theo SCMP, Reuters
