Làn sóng doanh nghiệp chuyển một phần hoạt động từ Singapore sang Malaysia đang ngày càng rõ nét, khi nhiều tập đoàn tìm cách cắt giảm chi phí và giải quyết bài toán thiếu lao động trong bối cảnh môi trường kinh doanh tại đảo quốc ngày càng đắt đỏ.
Những động thái gần đây của các công ty như Gardenia hay H&M đã khiến giới quan sát chú ý tới sức hấp dẫn ngày càng tăng của Malaysia, đặc biệt là khu vực Johor Bahru và Kuala Lumpur, như một điểm đến thay thế cho các hoạt động sản xuất và vận hành có chi phí cao tại Singapore.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng những lợi ích kinh tế mà Malaysia thu được có thể đi kèm với không ít hệ lụy, từ áp lực lên thị trường lao động đến nguy cơ gia tăng khoảng cách thu nhập giữa lao động có tay nghề cao và lao động phổ thông.
Ngày 20/5, nhà sản xuất thực phẩm Gardenia thông báo chuyển hoạt động sản xuất bánh mì từ Singapore sang Johor Bahru. Quyết định này khiến 141 nhân viên tại Singapore bị mất việc.
Theo công ty, việc di dời là một phần trong chiến lược nâng cao hiệu quả hoạt động và duy trì khả năng cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng khó khăn.
Trước đó, truyền thông Malaysia đưa tin thương hiệu thời trang nhanh H&M sẽ chuyển trụ sở khu vực Đông Nam Á từ Singapore sang Kuala Lumpur, ảnh hưởng tới khoảng 80 vị trí việc làm tại văn phòng Singapore.
Ông Wye Chung Khain, Phó Giáo sư kinh tế tại Đại học Quốc gia Malaysia, nhận định Kuala Lumpur có thể trở thành đối tác bổ trợ lý tưởng cho Singapore nhờ các lợi thế về chi phí.
Ông cho biết Malaysia đang cung cấp nhiều ưu đãi thuế, giá thuê đất thấp hơn đáng kể và nguồn lao động có chi phí cạnh tranh hơn.
Ngoài ra, dân số lớn hơn cũng giúp Malaysia sở hữu nguồn nhân lực trẻ, sử dụng tiếng Anh tốt và được đào tạo bài bản trong các lĩnh vực như tài chính, công nghệ thông tin, pháp lý hay quản trị nhân sự.
Không chỉ Gardenia và H&M
Tháng 3 vừa qua, các công ty đồ uống lớn như Yeo’s và Asia Pacific Breweries Singapore (APBS) cũng công bố kế hoạch chuyển một phần hoạt động sản xuất sang Malaysia và Việt Nam.
Yeo’s cho biết việc tái cơ cấu giúp tối ưu công suất sản xuất, dù Singapore vẫn tiếp tục đóng vai trò là trụ sở chính và trung tâm logistics của tập đoàn.
Trong khi đó, hãng bia Heineken – chủ sở hữu APBS – cho biết cơ sở tại Singapore sẽ được tái phát triển để phục vụ các hoạt động nghiên cứu sản phẩm và logistics khu vực.
Ông Brian Lee, chuyên gia kinh tế tại Maybank Securities, nhận định chi phí sản xuất ngày càng cao đang buộc nhiều doanh nghiệp Singapore phải đưa các hoạt động sử dụng nhiều lao động hoặc nhiều diện tích đất ra nước ngoài, trong khi vẫn giữ lại các bộ phận có giá trị gia tăng cao như nghiên cứu, quản lý và tài chính.
Những ngành có khả năng tiếp tục dịch chuyển mạnh gồm thực phẩm – đồ uống, sản xuất công nghiệp, trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán đám mây.
Ông Lee cho biết nhiều doanh nghiệp đã chuyển các bộ phận hỗ trợ như xử lý bảng lương, kế toán cơ bản hoặc hỗ trợ công nghệ thông tin sang các quốc gia có chi phí thấp hơn.
Malaysia hưởng lợi nhưng đối mặt rủi ro mới
Việc các doanh nghiệp Singapore mở rộng hoạt động sang Malaysia có thể mang lại nhiều lợi ích như tăng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tạo việc làm và thúc đẩy chuyển giao công nghệ.
Tuy nhiên, ông Wye cảnh báo làn sóng này cũng có thể gây ra tình trạng thiếu hụt lao động trình độ cao và đẩy chi phí nhân công lên nhanh chóng.
Ông cho rằng các doanh nghiệp nội địa Malaysia có thể gặp khó khăn khi cạnh tranh nhân lực với các công ty nước ngoài, trong khi khoảng cách thu nhập giữa nhóm lao động tay nghề cao và lao động phổ thông có nguy cơ tiếp tục nới rộng.
Đặc khu kinh tế Johor – Singapore tạo cú hích mới
Theo các chuyên gia, xu hướng dịch chuyển có thể được thúc đẩy mạnh hơn nhờ Đặc khu Kinh tế Johor – Singapore (JS-SEZ).
Ông Brian Lee nhận định khu vực này sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng triển khai mô hình vận hành song song giữa hai nước, trong đó một số hoạt động được chuyển sang Johor trong khi các bộ phận chiến lược vẫn đặt tại Singapore.
Đặc khu này được kỳ vọng đóng góp khoảng 26 tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế Malaysia vào năm 2030.
Các nhà đầu tư được hưởng mức thuế doanh nghiệp ưu đãi chỉ 5% trong vòng 15 năm, cùng các chính sách giảm thuế thu nhập dành cho lao động tri thức.
Việt Nam và Thái Lan cũng nổi lên
Không chỉ Malaysia, các nền kinh tế Đông Nam Á khác như Việt Nam và Thái Lan cũng đang nổi lên như những điểm đến hấp dẫn đối với doanh nghiệp Singapore.
Ông Wye cho rằng Việt Nam sở hữu lợi thế lớn về vị trí địa lý, mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp và lực lượng lao động trình độ cao có chi phí thấp hơn.
Trong khi đó, Hành lang Kinh tế phía Đông (Eastern Economic Corridor – EEC) của Thái Lan cũng đang trở thành trung tâm đầu tư mới nhờ chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ cao thuộc chương trình Thailand 4.0.
Theo ông, các quốc gia này có thể hưởng lợi từ việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và tiếp nhận công nghệ từ các doanh nghiệp Singapore.
Singapore vẫn giữ vai trò trung tâm
Dù một số hoạt động đang được chuyển ra nước ngoài, các chuyên gia cho rằng điều này chưa gây tác động tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế của Singapore.
Ông Brian Lee nhấn mạnh Singapore vẫn cần tiếp tục tập trung thu hút các ngành công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn.
Đầu tháng này, Phó Thủ tướng Singapore Gan Kim Yong cho biết đảo quốc đang hướng tới việc thu hút các khoản đầu tư chất lượng cao trong các lĩnh vực sản xuất tiên tiến, logistics, tài chính và công nghệ.
Ông Gan cũng khẳng định Singapore muốn trở thành một trong những trung tâm hàng đầu thế giới về phát triển, thử nghiệm và triển khai các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI).
Bên cạnh đó, giới chuyên gia cho rằng Singapore cần đẩy mạnh đào tạo lại lực lượng lao động để những người bị ảnh hưởng bởi làn sóng dịch chuyển sản xuất có thể thích nghi với nền kinh tế mới.
Ông Wye kết luận rằng thay vì cạnh tranh trực tiếp, Singapore và Malaysia có thể xây dựng mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau.
Theo ông, Singapore cung cấp nguồn vốn tài chính và tri thức, còn Malaysia đóng góp năng lực sản xuất với chi phí cạnh tranh cùng nguồn nhân lực dồi dào.
Theo SCMP
