Một phát hiện khảo cổ kỳ lạ tại miền Bắc nước Đức đang khiến giới nghiên cứu sửng sốt: bên trong một hố xí thời Trung cổ hơn 800 năm tuổi, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một cuốn sổ tay gần như còn nguyên vẹn, chứa đầy chữ Latin viết tay cùng nhiều dấu vết đời sống của tầng lớp giàu có thời đó.
Điều đặc biệt là dù đã nằm suốt nhiều thế kỷ dưới hố xí, hiện vật vẫn còn bốc mùi đặc trưng khiến các chuyên gia phải nhắc đến nhiều lần trong quá trình phục dựng.
Các hố xí cổ được phát hiện trong lúc xây dựng một tòa nhà hành chính mới gần tu viện Abdinghof ở thành phố Paderborn. Đội khảo cổ thuộc Hiệp hội Khu vực Westphalia-Lippe (LWL) đã khai quật tổng cộng 5 hố xí thời Trung cổ và phát hiện hàng loạt hiện vật quý hiếm phản ánh cuộc sống thường nhật của tầng lớp thị dân giàu có thời bấy giờ.
Trong số đó, đáng chú ý nhất là một cuốn sổ tay nhỏ nằm trong hộp đựng bằng da trang trí tinh xảo. Theo các chuyên gia, đây có thể là phát hiện chưa từng có tiền lệ.
“Nghe có vẻ kỳ quặc, nhưng với giới khảo cổ, hố xí gần như luôn là một kho báu,” bà Barbara Ruschoff-Parzinger, chuyên gia khảo cổ của LWL, cho biết. Bà nói thêm rằng từng có ghi chép hoặc giấy tờ được tìm thấy trong hố xí cổ trước đây, nhưng việc phát hiện nguyên một cuốn sổ hoàn chỉnh là điều hoàn toàn mới.
Cuốn sổ Latin bí ẩn từ thế kỷ 13-14
Cuốn sổ được xác định có niên đại vào khoảng thế kỷ 13 hoặc 14. Nó gồm 10 trang, trong đó 8 trang được viết ở cả hai mặt, đóng trong khung gỗ nhỏ chỉ khoảng 8,6 x 5,6 cm.
Toàn bộ cuốn sổ nằm trong hộp da kích thước khoảng 10 x 7,5 cm còn được bảo quản đáng kinh ngạc. Bên trong hộp gần như không có đất bẩn dù hiện vật được phát hiện trong một “khối bùn ướt” dưới đáy hố xí.
Bà Susanne Bretzel, chuyên gia phục chế của LWL, cho biết cuốn sổ vẫn còn “mùi rất khó chịu” sau hàng trăm năm nằm trong hố xí.
Các trang sổ được phủ sáp để người dùng có thể viết bằng bút kim loại, ngà voi hoặc xương. Chủ nhân của cuốn sổ sử dụng chữ Latin viết tay theo kiểu cursive, nhưng nội dung được viết theo nhiều hướng khác nhau, thậm chí chồng chữ lên nhau khiến việc giải mã trở nên vô cùng khó khăn.
Theo các chuyên gia, sau quá trình phục dựng cẩn thận, công nghệ hình ảnh hiện đại có thể giúp giải mã hoàn toàn nội dung bên trong.
Có thể thuộc về một thương nhân giàu có
Bà Sveva Gai, nhà khảo cổ đô thị của Paderborn, cho biết giới nghiên cứu đang cố gắng xác định ai là người viết cuốn sổ và mục đích sử dụng của nó.
Một giả thuyết được đưa ra là cuốn sổ thuộc về một thương nhân giàu có ở Paderborn và đã vô tình rơi xuống hố xí khi chủ nhân đang sử dụng nhà vệ sinh.
“Có thể một thương nhân ở Paderborn đã dùng cuốn sổ để ghi chép giao dịch kinh doanh và những suy nghĩ cá nhân,” bà Gai nói.
Vào thời Trung cổ, khả năng đọc viết là điều hiếm hoi và thường chỉ xuất hiện trong giới giàu có hoặc tầng lớp có học thức. Việc cuốn sổ được viết bằng tiếng Latin càng củng cố giả thuyết rằng chủ nhân của nó thuộc tầng lớp thượng lưu.
Chiếc hộp da bọc bên ngoài còn được dập nổi hoa văn fleur-de-lis – biểu tượng hoa lily từng đại diện cho sự thuần khiết, quyền lực hoàng gia và ân sủng thần thánh trong thời Trung cổ.
Theo giới nghiên cứu, điều này cho thấy cuốn sổ là món đồ cao cấp và có giá trị lớn đối với chủ nhân.
“Giấy vệ sinh lụa” gây kinh ngạc
Một trong những chi tiết khiến các nhà khảo cổ sửng sốt nhất là việc họ tìm thấy những mảnh vải lụa cực mịn bị xé thành hình chữ nhật trong cùng hố xí.
Các chuyên gia tin rằng đây có thể chính là… giấy vệ sinh của giới giàu có thời Trung cổ.
“Những mảnh vải lụa được xé thành các dải hình chữ nhật, một số có kết cấu dệt cực kỳ tinh xảo và còn trang trí hoa văn,” bà Bretzel cho biết. “Có thể sau khi không còn sử dụng như quần áo cao cấp nữa, chúng đã được dùng làm giấy vệ sinh.”
Ngoài cuốn sổ và vải lụa, các nhà khảo cổ còn tìm thấy nhiều vật dụng khác như thùng gỗ, đồ gốm, giỏ đan bằng liễu và dao nhỏ.
Những hiện vật này giúp giới nghiên cứu xác định niên đại chính xác của cuốn sổ và tái hiện phần nào cuộc sống xa hoa của tầng lớp thượng lưu ở vùng Westphalia thời Trung cổ.
Theo PM
