Tân lãnh tụ tối cao của Iran, ông Mojtaba Khamenei, hiện vẫn đang hồi phục sau những chấn thương nghiêm trọng ở mặt và chân do vụ không kích đã sát hại cha ông vào những ngày đầu của cuộc chiến, ba người thân cận với vòng tròn quyền lực của ông nói với Reuters.
Khuôn mặt của ông Khamenei đã bị biến dạng trong vụ tấn công nhằm vào khu nhà của lãnh tụ tối cao ở trung tâm Tehran và ông bị thương nặng ở một hoặc cả hai chân, cả ba nguồn tin cho biết.
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo 56 tuổi này vẫn đang hồi phục và tinh thần vẫn minh mẫn, theo các nguồn tin giấu tên vì tính nhạy cảm của vấn đề. Hai người trong số họ cho biết ông đang tham gia các cuộc họp với quan chức cấp cao thông qua hội thảo âm thanh và vẫn tham gia quyết định các vấn đề lớn, bao gồm chiến tranh và đàm phán với Washington.
Câu hỏi về việc liệu tình trạng sức khỏe của ông Khamenei có cho phép ông điều hành đất nước hay không xuất hiện đúng vào thời điểm Iran đối mặt với vấn đề nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, khi các cuộc đàm phán hòa bình có tính sống còn với Mỹ sẽ khai mạc tại thủ đô Islamabad của Pakistan trong hôm 11/4.
Những mô tả từ những người thân cận với nội bộ của ông Khamenei là thông tin chi tiết nhất về tình trạng của nhà lãnh đạo này trong nhiều tuần qua. Reuters cho biết hãng không thể xác minh độc lập những mô tả đó.
Nơi ở, tình trạng sức khỏe và khả năng cầm quyền của ông Khamenei đến nay vẫn là điều bí ẩn đối với công chúng, khi chưa có bất kỳ hình ảnh, video hay bản ghi âm nào của ông được công bố kể từ sau cuộc không kích và sau khi ông được bổ nhiệm thay cha vào ngày 8/3.
Phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc không trả lời các câu hỏi của Reuters về mức độ chấn thương của ông Khamenei hoặc lý do vì sao ông chưa xuất hiện trong bất kỳ hình ảnh hay bản ghi nào.
Ông Khamenei bị thương vào ngày 28/2, ngày đầu tiên của cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động, trong vụ tấn công đã sát hại cha ông và người tiền nhiệm, ông Ali Khamenei, người cầm quyền từ năm 1989. Vợ của ông Mojtaba Khamenei, anh rể và chị/em dâu của ông cũng nằm trong số các thành viên gia đình thiệt mạng trong cuộc không kích.
Hiện chưa có tuyên bố chính thức nào từ Iran về mức độ thương tổn của ông Khamenei. Tuy nhiên, một phát thanh viên trên truyền hình nhà nước từng mô tả ông là “janbaz” — thuật ngữ dùng để chỉ những người bị thương nặng trong chiến tranh — sau khi ông được bổ nhiệm làm lãnh tụ tối cao.
Những mô tả về chấn thương của ông Khamenei trùng khớp với phát biểu của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 13/3, khi ông nói rằng Khamenei “bị thương và có khả năng bị biến dạng”.
Một nguồn tin nắm đánh giá tình báo Mỹ nói với Reuters rằng ông Khamenei được cho là đã mất một chân.
CIA từ chối bình luận về tình trạng của ông Khamenei. Văn phòng Thủ tướng Israel cũng không phản hồi câu hỏi.
Ông Alex Vatanka, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Trung Đông, nhận định rằng bất kể mức độ chấn thương ra sao, vị lãnh tụ mới này khó có thể nắm được quyền lực bao trùm như cha mình từng có. Dù ông được xem là biểu tượng của sự tiếp nối, có thể phải mất nhiều năm để ông xây dựng được mức độ uy quyền tự thân tương tự, ông Vatanka nói thêm.
“Ông Mojtaba sẽ là một tiếng nói, nhưng sẽ không phải tiếng nói quyết định”, ông nói. “Ông ấy cần chứng minh bản thân là tiếng nói đáng tin cậy, mạnh mẽ và có tính chi phối. Toàn bộ chế độ phải đưa ra quyết định về hướng đi tiếp theo”.
Một trong những người thân cận với vòng tròn quyền lực của ông Khamenei cho biết hình ảnh của lãnh tụ tối cao có thể sẽ được công bố trong vòng một hoặc hai tháng tới, và ông thậm chí có thể xuất hiện trước công chúng vào thời điểm đó. Tuy nhiên, cả ba nguồn tin đều nhấn mạnh rằng ông chỉ lộ diện khi tình trạng sức khỏe và an ninh cho phép.
“Chúng ta không biết nhiều về ông ấy”
Trong hệ thống thần quyền của Iran, quyền lực tối cao thuộc về lãnh tụ tối cao — một giáo sĩ Hồi giáo Shiite được hội đồng gồm 88 đại giáo chủ bổ nhiệm. Nhà lãnh đạo này giám sát Tổng thống do dân bầu, đồng thời trực tiếp chỉ huy các thiết chế song song như Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), một thế lực chính trị và quân sự hùng mạnh.
Lãnh tụ tối cao đầu tiên của Iran, ông Ruhollah Khomeini, nắm quyền lực tuyệt đối nhờ là lãnh tụ cách mạng đầy sức hút và là giáo sĩ uyên bác nhất thời đại của mình.
Người kế nhiệm ông, Ali Khamenei, là một giáo sĩ từng giữ chức Tổng thống Iran. Ông đã dành nhiều thập kỷ để củng cố quyền lực sau khi được bổ nhiệm năm 1989, một phần thông qua việc thúc đẩy vai trò của IRGC.
Con trai ông, Mojtaba, không nắm quyền lực tuyệt đối theo cách đó, các nguồn tin cấp cao Iran trước đây nói với Reuters. IRGC, lực lượng đã góp phần đưa ông lên vị trí tối cao sau vụ ám sát cha mình, nổi lên là tiếng nói chi phối trong các quyết định chiến lược thời chiến. Phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc không trả lời câu hỏi về quyền lực của IRGC và lãnh tụ tối cao mới.
Là nhân vật có ảnh hưởng trong văn phòng của cha mình, ông Khamenei trước đây đã dành nhiều năm tham gia điều hành ở tầng cao nhất của Iran, các quan chức và người trong cuộc cho biết, đồng thời xây dựng quan hệ với các chỉ huy cấp cao của IRGC.
Dù được cho là nhiều khả năng sẽ tiếp tục đường lối cứng rắn của cha nhờ quan hệ mật thiết với IRGC, “chúng ta không biết nhiều về thế giới quan của ông ấy”, ông Vatanka nhận định.
Thông điệp đầu tiên của ông Khamenei gửi người dân Iran với tư cách lãnh tụ tối cao được đưa ra ngày 12/3, trong một tuyên bố bằng văn bản do người dẫn chương trình truyền hình đọc lại, trong đó nói rằng eo biển Hormuz nên tiếp tục bị phong tỏa và cảnh báo các nước trong khu vực đóng cửa các căn cứ quân sự Mỹ.
Văn phòng của ông sau đó phát hành thêm một số tuyên bố ngắn khác, bao gồm ngày 20/3 khi ông chào mừng năm mới Ba Tư và gọi đây là “năm của kháng cự”. Những tuyên bố chính sách công khai về lập trường chiến tranh của Iran, cách tiếp cận ngoại giao, quan hệ với láng giềng, đàm phán ngừng bắn và bất ổn trong nước đều do các quan chức cấp cao khác đưa ra.
Theo Reuters
