Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ tham gia “gián tiếp” vào các cuộc đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân của Tehran, dự kiến diễn ra trong hôm nay, 17/2, tại Geneva, đồng thời bày tỏ niềm tin rằng Iran muốn đạt được một thỏa thuận.
“Tôi sẽ tham gia vào các cuộc đàm phán đó, một cách gián tiếp. Và chúng sẽ rất quan trọng”, ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một.
Căng thẳng đang gia tăng trước thềm đàm phán khi Mỹ triển khai thêm một tàu sân bay thứ hai tới Trung Đông. Các quan chức Mỹ nói với Reuters rằng quân đội nước này đang chuẩn bị cho khả năng tiến hành một chiến dịch quân sự kéo dài nếu đàm phán thất bại.
Khi được hỏi về triển vọng đạt thỏa thuận, ông Trump cho rằng Iran từ lâu đã theo đuổi lập trường cứng rắn trong đàm phán, nhưng đã nhận ra hệ quả của cách tiếp cận đó vào mùa hè năm ngoái khi Mỹ ném bom các cơ sở hạt nhân của Iran.
Ông Trump ám chỉ lần này Tehran có động lực đàm phán.
“Tôi không nghĩ họ muốn gánh chịu hậu quả của việc không đạt được thỏa thuận”, ông nói.
Washington gây sức ép buộc Tehran từ bỏ làm giàu uranium
Trước các cuộc không kích của Mỹ vào tháng Sáu, đàm phán hạt nhân Mỹ – Iran đã rơi vào bế tắc do Washington yêu cầu Tehran từ bỏ hoạt động làm giàu uranium trên lãnh thổ của mình, điều mà Mỹ cho là con đường dẫn tới vũ khí hạt nhân.
“Chúng ta đã có thể đạt được một thỏa thuận thay vì phải điều B-2 tới phá hủy tiềm năng hạt nhân của họ. Và chúng ta đã phải điều B-2”, ông Trump nói, đề cập tới các máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ thực hiện các cuộc tấn công.
“Tôi hy vọng họ sẽ hợp lý hơn”, ông nói thêm.
Những phát biểu này trái ngược với tuyên bố của ông Trump hôm thứ Sáu tuần trước, khi ông tỏ ý ủng hộ khả năng thay đổi chế độ tại Iran và than phiền về hàng thập kỷ đàm phán thất bại.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã gặp người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) trong hôm đầu tuần và viết trên mạng xã hội X rằng ông đang ở Geneva để “đạt được một thỏa thuận công bằng và bình đẳng”.
“Điều không có trên bàn đàm phán: sự khuất phục trước các mối đe dọa”, ông Araqchi viết.
Câu hỏi về kho dự trữ uranium
IAEA đã nhiều tháng kêu gọi Iran làm rõ số phận kho dự trữ 440 kg uranium làm giàu ở mức cao sau các cuộc không kích của Israel và Mỹ, đồng thời cho phép nối lại đầy đủ các hoạt động thanh sát, bao gồm tại ba địa điểm trọng yếu bị ném bom vào tháng 6 năm ngoái: Natanz, Fordow và Isfahan.
Iran nhiều lần đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả bất kỳ cuộc tấn công nào, động thái có thể làm gián đoạn khoảng 1/5 lưu lượng dầu toàn cầu và đẩy giá dầu tăng vọt.
Hôm đầu tuần, Iran đã tiến hành một cuộc tập trận quân sự tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quốc tế quan trọng và là con đường xuất khẩu dầu của các quốc gia Arab vùng Vịnh, vốn đang kêu gọi giải pháp ngoại giao để chấm dứt căng thẳng.
Bất chấp nhận định của ông Trump rằng Iran muốn đạt thỏa thuận, các cuộc đàm phán đối mặt nhiều trở ngại lớn. Washington muốn mở rộng phạm vi đàm phán sang các vấn đề ngoài hạt nhân như kho tên lửa của Iran. Trong khi đó, Tehran khẳng định chỉ sẵn sàng thảo luận về việc hạn chế chương trình hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt và sẽ không chấp nhận mức làm giàu uranium bằng 0. Iran cũng tuyên bố năng lực tên lửa không nằm trong diện đàm phán.
Phát biểu trong chuyến thăm Hungary hôm đầu tuần, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thừa nhận việc đạt thỏa thuận với Tehran sẽ rất khó khăn.
“Tôi nghĩ vẫn có cơ hội để đạt được một thỏa thuận bằng con đường ngoại giao… nhưng tôi cũng không muốn phóng đại điều đó”, ông Rubio nói. “Nó sẽ rất khó. Rất khó để bất kỳ ai đạt được những thỏa thuận thực sự với Iran, bởi chúng ta đang đối mặt với các giáo sĩ Shia cấp tiến, những người đưa ra quyết định mang tính thần học chứ không phải địa chính trị”.
Theo Reuters
