Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 21/4 cho biết ông sẽ gia hạn vô thời hạn lệnh ngừng bắn với Iran, chỉ vài giờ trước khi thỏa thuận này hết hiệu lực, nhằm tạo điều kiện cho hai nước tiếp tục các cuộc đàm phán hòa bình để chấm dứt cuộc chiến đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu.
Rút lại những đe dọa leo thang bạo lực trước đó trong ngày, ông Trump cho biết trong một tuyên bố rằng ông đã chấp nhận đề nghị từ Pakistan — quốc gia đang làm trung gian cho các cuộc đàm phán trong cuộc chiến kéo dài bảy tuần — “tạm hoãn cuộc tấn công vào Iran cho đến khi các lãnh đạo và đại diện của nước này đưa ra được một đề xuất thống nhất.”
Thông báo của ông Trump dường như mang tính đơn phương, và chưa rõ liệu Iran hay đồng minh của Mỹ là Israel có đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn vốn bắt đầu từ hai tuần trước hay không. Ông cũng cho biết sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng và bờ biển Iran — điều mà giới lãnh đạo Tehran coi là hành động chiến tranh.
Không có phản hồi ngay lập tức từ các lãnh đạo cấp cao của Iran, nhưng hãng tin Tasnim — có liên hệ với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) — cho biết Iran không hề yêu cầu gia hạn ngừng bắn và nhắc lại cảnh báo sẽ phá vỡ thế phong tỏa của Mỹ bằng vũ lực. Một cố vấn của trưởng đoàn đàm phán Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf, cho rằng tuyên bố của ông Trump “không có nhiều giá trị.”
“Việc gia hạn ngừng bắn của Trump chắc chắn là một chiêu câu giờ cho một đòn tấn công bất ngờ,” ông Mahdi Mohammadi, cố vấn của Chủ tịch Quốc hội, viết trên mạng xã hội. “Đã đến lúc Iran phải chủ động.”
Ông Trump cho biết sẽ kéo dài lệnh ngừng bắn cho đến khi Iran “đưa ra đề xuất và các cuộc thảo luận kết thúc, theo cách này hay cách khác.”
Đây là lần mới nhất ông Trump thay đổi lập trường vào phút chót, sau nhiều lần đe dọa sẽ ném bom toàn bộ các nhà máy điện tại Iran. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cùng nhiều bên khác đã lên án các lời đe dọa này, nhấn mạnh rằng luật nhân đạo quốc tế cấm tấn công vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự.
Ông Trump, người cùng Israel phát động cuộc chiến với Iran từ ngày 28/2, cho biết ông quyết định gia hạn ngừng bắn vì “chính phủ Iran đang bị chia rẽ nghiêm trọng, điều không có gì bất ngờ,” ám chỉ các chiến dịch ám sát của Mỹ và Israel nhằm vào một số lãnh đạo Iran, bao gồm cố lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, người đã được con trai kế nhiệm.
Hành động phong tỏa của Mỹ đã trở thành điểm nghẽn trong các cuộc đàm phán khi hai bên còn do dự về việc cử đại diện tham gia vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad, thủ đô Pakistan.
Việc gia hạn ngừng bắn được đưa ra chỉ vài giờ sau khi ông Trump nói rằng ông không muốn tiếp tục thỏa thuận đình chiến tạm thời và quân đội Mỹ đã “sẵn sàng hành động.” Ông nói với CNBC rằng Mỹ đang ở vị thế đàm phán mạnh và sẽ đạt được “một thỏa thuận tuyệt vời.”
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã cảm ơn ông Trump trên mạng xã hội vì “hào phóng chấp nhận đề nghị của chúng tôi gia hạn ngừng bắn để các nỗ lực ngoại giao có thể tiếp tục.”
“Tôi chân thành hy vọng cả hai bên sẽ tiếp tục tuân thủ lệnh ngừng bắn và có thể đạt được một ‘thỏa thuận hòa bình’ toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai dự kiến tại Islamabad nhằm chấm dứt vĩnh viễn xung đột,” ông Sharif viết.
Hiện chưa rõ khi nào, hoặc liệu vòng đàm phán thứ hai này sẽ được tổ chức.
Theo Reuters
