Những ngày cuối năm 2025, thị trường tài chính đón nhận thông tin bất ngờ: "Ghế nóng" tổng giám đốc của Ngân hàng Sacombank (Mã: STB) có chủ mới. Bất ngờ hơn cả là gương mặt mới này lại là "ông chủ" của một ngân hàng khác - ông Nguyễn Đức Thụy (bầu Thụy, người vừa được chấp thuận rời ghế Chủ tịch HĐQT LPBank).
Trước đó, vị trí Tổng giám đốc Sacombank thuộc về bà Nguyễn Đức Thạch Diễm – công thần có 2 thập kỷ cống hiến tại Sacombank. Hồi tháng 5/2025, bà Diễm nói lời chia tay và ông Nguyễn Thanh Nhung - cựu CEO của Ngân hàng Vietbank - tạm thời đảm nhiệm vị trí này cho tới thời điểm chuyển giao cho Bầu Thụy.
Với ngân hàng đang trong quá trình tái cấu trúc như Sacombank, sự xuất hiện của cái tên đình đám trên thị trường tài chính như bầu Thụy được coi là bước ngoặt lớn.
"Sự bổ nhiệm này được xem là bước đi chiến lược, đưa một nhà quản trị có kinh nghiệm tái cấu trúc và chuyển đổi số sâu rộng về với Sacombank – một ngân hàng đang đối diện với nhiều vấn đề khó khăn khi thực hiện tái cấu trúc”, thông cáo của Sacombank viết về sự dịch chuyển của ông Nguyễn Đức Thụy.
Cần nhắc lại rằng Sacombank đang trong quá trình 10 năm thực hiện đề án tái cấu trúc toàn diện sau sự kiện sáp nhập Ngân hàng Phương Nam và ôm về một khối nợ xấu khổng lồ 93.000 tỷ đồng (gồm 35.000 tỷ dư nợ gốc và 58.000 tỷ lãi và các khoản phải thu).
Trong đó, những khoản lớn nhất là nợ xấu liên quan đến nhóm ông Trầm Bê, khoản nợ liên quan đến Khu công nghiệp Phong Phú và nợ xấu đã bán cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC). Và 2025 là thời điểm cuối cùng của giai đoạn tái cấu trúc này.
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2025, Tổng giám đốc Sacombank khi đó cho biết đến cuối năm 2024, ngân hàng đã xử lý được 13/14 nội dung của đề án tái cơ cấu, chỉ còn lại khoản nợ liên quan đến ông Trầm Bê và các cá nhân có liên quan. Đồng thời, ngân hàng cũng đã trích lập dự phòng đầy đủ cho toàn bộ số nợ xấu nói trên, công việc còn lại chủ yếu là thanh lý tài sản bảo đảm để thu hồi tiền.
Một khoản mục đáng chú ý là Khu công nghiệp Phong Phú – tài sản đảm bảo cho một khoản vay lớn - đã được Sacombank bán đấu giá thành công với giá gần 8.000 tỷ đồng. Chứng khoán SSI cho biết tính đến hết quý III/2025, ngân hàng đã nhận khoản thanh toán đầy đủ và đã được hạch toán vào trong báo cáo tài chính quý III vừa rồi.
Như vậy, vấn đề nợ xấu của Sacombank liên quan đến quá khứ lùm xùm của Chủ tịch tiền nhiệm là ông Trầm Bê coi như đã giải quyết xong.
Vấn đề lớn nhất còn lại của Sacombank là phần vốn sở hữu của nhóm Trầm Bê gồm 32,5% cổ phần Sacombank đang do VAMC đứng tên, chưa thể thoái vốn do vướng mắc pháp lý.
Ngân hàng cho biết đã trình Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phương án và đề xuất được chủ động tổ chức đấu giá cổ phần nhằm thu hồi nợ xấu. Nhưng cho tới thời điểm hiện tại, chưa có thông tin chính thức nào được công bố.
Trong báo cáo mới nhất về Sacombank, các chuyên gia phân tích của SSI Research kỳ vọng Sacombank sẽ nhận được phê duyệt cuối cùng từ NHNN về việc xử lý 32,5% cổ phần tại VAMC trong nửa cuối năm 2026 này.
Trước đó, ông Nguyễn Thanh Sơn, chuyên gia phân tích của Chứng khoán HSC, cũng nhận định rằng ít nhất đến năm 2026, Sacombank mới hoàn tất quá trình xử lý tài sản tồn đọng và quay trở lại đường đua ngân hàng bán lẻ.
Bởi theo ông Sơn, việc xử lý 32,5% cổ phần do NHNN nắm giữ là vấn đề phức tạp, có giá trị rất là lớn, đòi hỏi nhà đầu tư chiến lược có đủ năng lực tài chính, đồng thời đáp ứng yêu cầu pháp lý về sở hữu trong lĩnh vực ngân hàng. Bên cạnh đó, quy trình xét duyệt cũng cần thời gian do có yếu tố sở hữu chéo – vấn đề đang được NHNN đặc biệt quan tâm.
Cổ đông lớn nhất của Sacombank là Chủ tịch HĐQT Dương Công Minh (người sáng lập Tập đoàn Him Lam) đang nắm hơn 62,57 triệu cổ phiếu STB, tương đương 3,32% vốn điều lệ của ngân hàng. Nếu tính thêm người thân là em gái ông Minh, thì tổng tỷ lệ nắm giữ là 3,95%.
Quỹ ngoại PYN Elite Fund mới đây đã giảm tỷ lệ sở hữu tại Sacombank từ 5,07% xuống còn 4,86% vốn điều lệ, qua đó không còn là cổ đông lớn của ngân hàng.
Nếu việc xử lý bán khoản cổ phần 32,5% (bản chất thuộc ông Trầm Bê) thành công, theo dự báo của nhiều công ty chứng khoán, Sacombank có thể thu về 12.000 tỷ đồng. Khi đó, ngân hàng này sẽ trút bỏ hết gánh nặng lâu nay.
Bước ngoặt này cũng sẽ giúp ngân hàng tăng tốc trên đường đua, và có thể thực hiện lời hứa bỏ ngỏ lâu nay là chia cổ tức cho cổ đông.
Vậy ai sẽ bỏ khoản tiền khổng lồ để mua lại 32,5% cổ phần của Sacombank? Điều này đến nay vẫn là ẩn số. Tuy nhiên, gần đây Sacombank lại có nhiều chuyển động mới, khiến nhà đầu tư cũng như giới quan sát chú ý.
Thứ nhất, ông Dương Công Minh, Chủ tịch HĐQT đã được HĐQT và ban điều hành ủy quyền đại diện cho ngân hàng trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ trong các giao dịch dân sự, làm việc với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tham gia tố tụng và các quan hệ pháp lý khác. Trong khi trước đó, ĐHĐCĐ bất thường hồi tháng 9/2025 đã không thông qua đề xuất bổ sung Chủ tịch HĐQT làm người đại diện theo pháp luật của ngân hàng.
Thứ hai, là sự xuất hiện đầy bất ngờ của ông Nguyễn Đức Thụy – cựu lãnh đạo LPBank, đại gia gắn liền với đế chế Xuân Thiện (Ninh Bình) như đề cập ở trên.
Cùng với ông Thụy, một nhân sự cấp cao khác của LPBank là bà Nguyễn Thị Kiều Anh cũng mới được bổ nhiệm làm Phó tổng giám đốc Sacombank. Chưa kể tới những đồn đoán về sự gia nhập của một số cái tên đình đám khác - sẽ được kiểm chứng trong thời gian tới.
Ngày 15/1 tới đây sẽ là hạn chót chốt danh sách ứng viên để bầu bổ sung 4 thành viên HĐQT Sacombank, nâng số thành viên lên 10 người. Cổ đông cũng như giới quan sát đang chờ đợi những cái tên tiếp theo sẽ góp mặt trong dàn lãnh đạo cấp cao của ngân hàng này.
Một điểm đáng chú ý khác là Sacombank mới đây đã cập nhật bộ nhận diện thương hiệu (logo) và công bố tái định vị chiến lược phát triển cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Logo truyền thống của Sacombank được chuyển từ màu xanh sang vàng – màu vốn gắn liền với những nơi ông Thụy đi qua, từ cổ đông lớn cho tới đối tác chiến lược.
Những sự thay đổi từ nhân sự cho đến bộ nhận diện thương hiệu của Sacombank cho thấy ngân hàng này sắp sang trang mới.
Và nhiều đồn đoán cho rằng bầu Thụy sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò quyền Tổng giám đốc. Nhà đầu tư đang mong chờ đại gia gốc Ninh Bình sẽ “thổi làn gió mới” cho Sacombank, giống như cách mà ông đã làm được cho LPBank.
Sacombank hoạt động ra sao trước khi Bầu Thụy xuất hiện?
Trong gần 1 thập niên tái cấu trúc vừa qua, không thể phủ nhận được vai trò của "nữ tướng" Nguyễn Đức Thạch Diễm và nhóm ông Dương Công Minh đã làm được cho Sacombank.
Lợi nhuận của ngân hàng liên tục tăng trưởng, riêng trong 9 tháng năm 2025, ngân hàng này đạt lãi trước thuế 10.988 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ.
Tính đến cuối quý III/2025, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của nhà băng này đã vượt mốc 34.000 tỷ đồng. Đây là nền tảng quan trọng cho khả năng chia cổ tức trở lại của Sacombank sau gần một thập kỷ gián đoạn.
Không những thế, từ năm 2017 đến nay - giai đoạn bắt đầu tái cấu trúc - tỷ lệ nợ xấu của Sacombank đã giảm về mức an toàn dưới 3%.
Tuy nhiên tính đến hết tháng 9/2025, số dư nợ xấu của nhà băng vẫn ở hàng top, với gần 13.000 tỷ đồng, đứng thứ 7 trong số các ngân hàng đang niêm yết trên sàn chứng khoán.
Hiện Sacombank vẫn đang trong công cuộc liên tục hạ giá và đẩy nhanh tiến độ bán các khoản nợ xấu kéo dài nhiều năm, nhằm giải phóng tài sản bảo đảm, thu hồi vốn, cải thiện chất lượng tài sản.
Song điều này cũng cho thấy áp lực xử lý các khoản nợ tồn đọng kéo dài nhiều năm của ngân hàng này vẫn đang rất lớn, nhất là khi nợ có khả năng mất vốn (nợ nhóm 5) có sự chuyển biến tăng mạnh qua các năm.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2025 của Sacombank, nhóm nợ xấu (nhóm 3, 4 và 5) tại ngày 30/9/2025 đang ở mức 16.664 tỷ đồng, tăng hơn 3.700 tỷ đồng, tương đương tăng 28,6% so với hồi đầu năm.
Riêng nợ xấu nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) của ngân hàng đã tăng từ mức 4.900 tỷ đồng vào cuối năm 2023, lên 8.869 tỷ đồng vào cuối năm 2024 và lên 11.511 tỷ đồng tính đến cuối quý III/2025.
Trong báo cáo gần đây, SSI Research cho rằng chất lượng tài sản của Sacombank suy giảm chủ yếu do nợ xấu đến từ nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) gia tăng, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Theo phân tích, áp lực dự phòng của Sacombank sẽ tiếp tục duy trì trong quý IV/2025 do ngân hàng có thể sẽ phân loại lại dư nợ của Bamboo Airways (3.000 - 4.000 tỷ đồng) sang nợ nhóm 4.
Dự báo với áp lực chi phí dự phòng năm 2025 tăng mạnh lên 4.100 tỷ đồng (tăng 108% so với cùng kỳ), nhiều khả năng lợi nhuận năm nay của Sacombank sẽ ghi nhận kết quả thấp hơn kỳ vọng (đạt khoảng 12.900 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế). Điều này khiến phần lợi nhuận đột biến từ thương vụ Khu công nghiệp Phong Phú không còn tạo được đột phá rõ rệt cho kết quả năm 2025.
Sang năm 2026, nhóm phân tích dự báo chi phí dự phòng của Sacombank tiếp tục duy trì ở mức cao khi đẩy mạnh xử lý nợ xấu. Theo đó, chi phí dự phòng dự kiến ở mức 6.100 tỷ đồng (tăng 47,6% so với năm 2025), tương ứng chi phí tín dụng khoảng 0,93%.
Với 60% danh mục cho vay thuộc doanh nghiệp nhỏ và vừa, bán lẻ - hai phân khúc phục hồi chậm - biên lãi ròng NIM dự báo giảm nhẹ 7 điểm cơ bản xuống 3,59%. Ngoài ra, với việc không có thu nhập bất thường nào từ các khoản thu ngoài lãi, lợi nhuận trước thuế năm 2026 của nhà băng dự báo tăng nhẹ 9% so với cùng kỳ, lên mức 14.000 tỷ đồng.
