Vì sao vàng tăng nóng?
Giai đoạn 2016 – 2019, giá vàng miếng SJC vào ngày vía Thần Tài dao động 32 – 38 triệu đồng/lượng. Cụ thể, giá bán ra vào năm 2019 là 32,3 triệu đồng/lượng và duy trì quanh ngưỡng 37,5 – 37,6 triệu đồng/lượng trong 3 năm tiếp theo.
Thời điểm đó, kinh tế toàn cầu và trong nước duy trì đà tăng trưởng ổn định, lãi suất ngân hàng ở mức hấp dẫn, thị trường bất động sản sôi động khiến vàng chưa phải lựa chọn trú ẩn hàng đầu. Do đó, biến động giá kim loại quý dịp vía Thần Tài giai đoạn này chủ yếu mang tính thời điểm và theo chu kỳ mùa vụ.
Tuy nhiên, kể từ khi dịch Covid-19 bùng phát vào năm 2020, thị trường vàng đã bước sang trang mới. Giá kim loại quý liên tục bị đẩy lên trong bối cảnh các quốc gia áp dụng chiến lược “bế quan tỏa cảng” để phòng dịch và loạt chính sách nới lỏng tiền tệ ồ ạt từ các ngân hàng trung ương.
Thời điểm đó, giá bán ra vàng miếng SJC vào ngày vía Thần Tài tăng vọt lên 44,8 triệu đồng/lượng, tăng 7,3 triệu đồng/lượng so với cùng kỳ, tăng 2,5 triệu đồng/lượng so với ngày cuối năm 2019.
Đến năm 2021, giá vàng tiếp tục leo lên đỉnh mới, vượt 56 triệu đồng/lượng vào ngày vía Thần Tài. Nguyên nhân thúc đẩy giá kim loại quý là sự đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, cùng với bất ổn chính trị giữa Nga và Ukraine làm trầm trọng thêm những nguy cơ về nguồn cung và làm gia tăng áp lực lạm phát.
Từ năm 2022 đến 2025, giá kim loại quý liên tục biến động, xô đổ các mức kỷ lục và vượt xa mọi dự báo trước đó. Đỉnh điểm, năm 2025, giá vàng ngày mùng 10 tháng Giêng bắt đầu đà tăng mạnh, đạt mức 90,3 triệu đồng/lượng.
Đến cuối năm ngoái, giá vàng miếng SJC cán mốc 154,4 triệu đồng/lượng. Như vậy, kể từ thời điểm vía Thần tài, kim loại quý đã tăng giá thêm hơn 64 triệu đồng/lượng.
Lý giải về hiện tượng trên, các chuyên gia kinh tế cho rằng lạm phát gia tăng và tình hình chính trị quốc tế đang diễn biến phức tạp khiến các kim loại quý như vàng, bạc trở thành kênh trú ẩn ưa thích của giới đầu tư. Yếu tố đầu cơ cũng tác động lớn đến giá vàng khi các tổ chức quốc tế, ngân hàng trung ương liên tục gom vàng.
Cùng với đà tăng của kim loại quý, mức chênh lệch giá mua – bán trong ngày vía Thần Tài ngày càng nới rộng, đặc biệt từ năm 2024 – thời điểm thị trường vàng liên tiếp xuất hiện các đợt tăng nóng.
Giai đoạn 2021–2023, chênh lệch giá mua – bán dao động 0,72–1,4 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, sang năm 2024, mức này tăng vọt lên 3 triệu đồng/lượng, gấp đôi năm trước. Đến năm 2025, chênh lệch tiếp tục nới lên 3,5 triệu đồng/lượng – cao nhất trong 5 năm qua.
Ở thời điểm hiện tại, trước ngày vía Thần tài 2026 (25/2), giá vàng SJC vẫn ở mức cao, đạt 182,3 - 185,3 triệu đồng/lượng (mua – bán), chênh lệch giá mua bán là 3 triệu đồng/lượng.
Nhà đầu tư nên làm gì?
Trong một trao đổi trước đó với VietTimes, chuyên gia tài chính Phan Dũng Khánh cho rằng dự báo giá vàng có xu hướng gia tăng trong thời gian tới vì các yếu tố đều đang ủng hộ kim loại quý. Tuy nhiên, các nhà đầu tư cũng nên cẩn trọng giao dịch trong giai đoạn nhạy cảm, tránh FOMO (Fear Of Missing Out – nỗi sợ bị bỏ lỡ cơ hội).
Những người mua vàng để lướt sóng cần lưu ý đến rủi ro về chênh lệch giá mua – bán và tính pháp lý. Khi thời gian gần đây, nhiều hội nhóm mua – bán vàng trên mạng hoạt động nhộn nhịp để lách phần chênh lệch mua – bán tại các cửa hàng vàng, song việc trao đổi vàng ở hình thức này là không hợp pháp, có thể gây rủi ro cho nhà đầu tư vì hiện nay, chỉ các tổ chức được Nhà nước cấp phép mới được giao dịch vàng.
Còn với nhà đầu tư dài hạn, trong giai đoạn này cần tỉnh táo để đưa ra những lựa chọn chính xác. Không nên tất tay bỏ tất cả tài sản vào vàng, đặc biệt là không nên vay tiền mua vàng hay vay vàng để cho các mục đích khác.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi) cho rằng giá vàng liên tục lập mặt bằng cao mới, tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội dễ dàng lan rộng. Nhà đầu tư có thể chuyển từ việc đánh giá vai trò của vàng trong danh mục tài sản sang việc chạy theo biến động giá.
Lịch sử thị trường tài chính cho thấy phần lớn những quyết định kém hiệu quả thường xuất hiện ở giai đoạn cảm xúc chi phối mạnh mẽ, chứ không phải ở thời điểm thị trường bình lặng.
“Vàng nên được nhìn nhận đúng với bản chất của nó là một tài sản phòng thủ và bảo toàn giá trị, hơn là công cụ tạo lợi nhuận nhanh trong ngắn hạn.
Đối với nhà đầu tư cá nhân, việc phân bổ vàng ở tỷ trọng hợp lý trong tổng tài sản, mua theo từng giai đoạn và không sử dụng đòn bẩy tài chính là cách tiếp cận thận trọng và bền vững hơn”, ông Huy lý giải.
Theo ông, trong bối cảnh giá biến động mạnh, sự kiên nhẫn và kỷ luật thường mang lại giá trị lớn hơn việc cố gắng nắm bắt mọi nhịp tăng. Chấp nhận bỏ lỡ một phần cơ hội đôi khi lại là cách hiệu quả để tránh những rủi ro không cần thiết.
