Tổng Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex – Mã: VCG) được thành lập ngày 27/09/1988, tiền thân là Công ty Dịch vụ và Xây dựng Nước ngoài. Ngày 27/11/2006, Vinaconex chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần. Năm 2008, cổ phiếu của công ty chính thức niêm yết trên HNX rồi sau đó chuyển lên HSX vào năm 2020.
Sau nhiều lần tăng vốn, vốn điều lệ của VCG là 6.464 tỷ đồng. Vinaconex hiện hoạt động chính trong các lĩnh vực: Xây lắp; Bất động sản; và Đầu tư tài chính.
Cuối năm 2018, Nhà nước đã thực hiện thoái toàn bộ vốn tại Vinaconex. Hiện tại, Pacific Holdings là cổ đông lớn nhất của tổng công ty với tỷ lệ nắm giữ trên 45%. Nhóm cổ đông này được thành lập bởi các thành viên trong HĐQT hiện tại của Vinaconex.
Nhà thầu quen mặt tại nhiều dự án công - tư
Với lợi thế là doanh nghiệp đầu ngành xây dựng và hồ sơ kinh nghiệm dày dặn, Vinaconex liên tục trúng thầu các dự án trọng điểm quốc gia gồm một số dự án thành phần của sân bay Long Thành, cao tốc Bắc - Nam, vành đai 4 Hà Nội, đường cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang giai đoạn 1,… cùng nhiều công trình khác của các Bộ, Ban ngành Trung ương và địa phương trong cả nước.
Đặc biệt, Vinaconex cùng với liên danh đang thực hiện loạt gói thầu giá trị lớn tại siêu dự án Cảng hàng không quốc tế sân bay Long Thành.
Theo thống kê sơ bộ của Chứng khoán Bảo Việt, trong giai đoạn 10 năm qua, ở các dự án đầu tư công, Vinaconex đã tham gia đấu 122 gói thầu, trong đó, trúng thầu 81 gói và trượt 37 gói.
Với hồ sơ năng lực thi công và đấu thầu tích cực, chỉ trong giai đoạn 2020–2024, Vinaconex đã trúng thầu gần 55.000 tỷ đồng các gói xây lắp với hơn 70% là các dự án thi công xây dựng hạ tầng và công nghiệp (bao gồm cầu, đường cao tốc, cảng hàng không, nhà máy điện, khu công nghiệp…); còn lại là các dự án dân dụng (bất động sản, bệnh viện, cung thiếu nhi, ký túc xá…).
Theo ước tính của Chứng khoán ACBS, giá trị backlog (giá trị hợp đồng chưa ghi nhận doanh thu) của Vinaconex tính đến hết quý III/2025 lên đến 29.000 tỷ đồng, gấp 3 lần doanh thu xây lắp năm 2024 của Vinaconex. Đây là nền tảng vững chắc để tổng công ty có thể đẩy mạnh ghi nhận doanh thu và lợi nhuận trong giai đoạn 2025–2026.
Doanh thu lớn nhất nhưng xây lắp không phải mảng sinh lời nhất
Theo thống kê của VietTimes, trong 3 lĩnh vực kinh doanh chính, mảng xây lắp hiển nhiên là mảng đóng góp doanh thu lớn nhất cho Vinaconex với tỷ trọng dao động 55-72% giai đoạn 2018-2024.
Trong 9 tháng đầu năm 2025, mảng xây lắp đem về cho Vinaconex hơn 8.000 tỷ đồng, tăng gần 46% so với cùng kỳ năm trước đó và chiếm 70% doanh thu thuần của Vinaconex. Tuy nhiên, trừ đi giá vốn, biên lãi gộp mảng xây lắp chỉ đạt 3,8%.
Tại ĐHĐCĐ thường niên 2025, Tổng Giám đốc Vinaconex là Nguyễn Xuân Đông thẳng thắn thừa nhận: “Đi làm xây lắp mà biên lãi ròng đạt 3-5% là cực kỳ tốt. Làm xây lắp rất khó khăn từ thời tiết, nguyên vật liệu, nhân công, thiết bị,... trong khi đó bị ép tiến độ, giá vật liệu tăng thì không ai thanh toán cho mình, mình phải tự cân đối”.
Mảng quan trọng không kém của Vinaconex là mảng bất động sản (BĐS). Hiện tại tổng công ty đang triển khai đầu tư xây dựng 8 dự án BĐS dân dụng. Các dự án BĐS nhà ở và cho thuê văn phòng của công ty tập trung ở Hà Nội và Quảng Ninh, còn các dự án BĐS nghỉ dưỡng ở Hải Phòng, Quảng Nam và Phú Yên. Trong đó nổi bật nhất là dự án Cát Bà Amatina.
Trong quý III/2025, Vinaconex đã thực hiện thoái sạch vốn tại chủ sở hữu dự án Cát Bà Amatina, qua đó công ty đã ghi nhận khoản lãi từ hoạt động chuyển nhượng công ty con hơn 3.000 tỷ đồng. Đây cũng là nguồn thu giúp cho lợi nhuận ròng của Vinaconex thăng hoa trong 3 quý đầu năm, cải thiện tới 6 lần cùng kỳ lên gần 3.689 tỷ đồng.
Nếu không tính nguồn thu từ việc thoái vốn Dự án Cát Bà Amatina (do hạch toán vào doanh thu từ hoạt động tài chính), thì 9 tháng đầu năm 2025, mảng kinh doanh BĐS tạo ra gần 1.270 tỷ đồng doanh thu cho Vinaconex, tăng 64%, tương đương 11% tổng doanh thu thuần.
Điều bất ngờ là mảng này có biên lãi gộp lên tới 41,1%, tức là trung bình cứ 100 đồng doanh thu thu từ mảng BĐS, Vinaconex có lãi gộp hơn 41 đồng.
Như vậy có thể thấy, dù tạo ra doanh thu chỉ bằng gần 1/8 mảng xây lắp, nhưng độ dày của lợi nhuận gộp của mảng BĐS lại cao hơn nhiều.
Còn các hoạt động kinh doanh khác của Vinaconex bao gồm: kinh doanh điện năng, nước sạch, giáo dục, và cung cấp dịch vụ khác có doanh thu và lợi nhuận sau thuế hằng năm đạt lần lượt quanh mức 2.000 tỷ đồng và 700– 800 tỷ đồng. Theo đánh giá, dòng tiền từ các hoạt động này rất khỏe, đều đặn và bền vững hằng năm vì cung cấp nhu cầu thiết yếu cho đời sống, ít chịu ảnh hưởng bởi những rủi ro biến động vĩ mô, kể cả trong thời kỳ kinh tế khó khăn.
Dòng tiền này tạo điều kiện cho Vinaconex có thể chi trả một phần các chi phí hoạt động, chi phí tài chính, đồng thời đóng vai trò hỗ trợ quan trọng cho các lĩnh vực kinh doanh thâm dụng vốn khác của tổng công ty.
Trong bối cảnh thị trường gặp nhiều biến động và thách thức khó lường, việc duy trì được một dòng tiền vững chắc từ các mảng kinh doanh thiết yếu là lợi thế cạnh tranh lớn về mặt tài chính của Vinaconex khi so sánh với nhiều nhà thầu xây dựng khác
Số liệu mới nhất cho thấy trong 9 tháng đầu năm 2025, mảng đầu tư vào nước sạch tạo ra 800 tỷ đồng doanh thu, thấp hơn nhiều so với mảng BĐS và xây lắp. Nhưng tỷ suất lãi gộp lại đạt tới 83%, cao nhất trong các mảng hoạt động.
Dấu hỏi về khoản cho vay "bí ẩn" tăng đột biến
Tính đến hết tháng 9/2025, tổng tài sản của Vinaconex đạt hơn 29.000 tỷ đồng, giảm nhẹ 400 tỷ so với đầu năm. Trong đó, khoản mục chiếm trọng lớn nhất là các khoản phải thu ngắn hạn lên tới 12.154 tỷ, chiếm 42%.
Thông thường, do đặc thù kinh doanh, các công ty ngành xây dựng, xây lắp sẽ có tỷ lệ công nợ trên tổng tài sản cao (30% - 40%). Tuy nhiên điều đáng lưu ý ở đây là các khoản công nợ này đã gấp đôi, tương ứng tăng thêm hơn 6.200 tỷ chỉ trong 3 tháng quý III. Nguyên nhân là khoản phải thu về cho vay ngắn hạn tăng đột biến gần 10 lần lên.
Là nguyên nhân chính khiến khoản mục này tăng mạnh tới hàng nghìn tỷ đồng nhưng Vinaconex lại không có thuyết minh chi tiết về các khoản vay “bí ẩn” này, chỉ thông tin đây là các khoản vay có tài sản đảm bảo, có bảo lãnh ngân hàng.
Thực tế con số nợ cho vay lại lớn hơn nhiều. Trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Vinaconex đã chi tới hơn 7.300 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm để cho vay và mua các công cụ nợ của đơn vị khác, gấp 2,5 lần cùng kỳ năm trước đó.
Vinaconex cũng đi vay nợ mới thêm gần 7.100 tỷ đồng trong 3 quý đầu năm, trong khi chi hơn 6.600 tỷ trả nợ gốc vay. Tổng dư nợ vay tài chính tại cuối kỳ là hơn 7.100 tỷ đồng, đa số là nợ vay ngắn hạn. Con số này giảm hơn 1.600 tỷ đồng so với đầu năm nhờ vào việc công ty có thêm khoản lãi hàng nghìn tỷ đồng từ bán dự án Cát Bà.
Tiền mặt và tiền gửi ngân hàng của công ty qua đó cũng rủng rỉnh hơn, ghi nhận gần 5.300 tỷ đồng, chiếm hơn 18% tổng tài sản tại cuối tháng 9/2025.
