Điều đáng chú ý là trước khi khởi phát bệnh, người bệnh có một chặng đường dài trên ô tô và trong thời gian ngủ, đầu và cổ duy trì ở tư thế lệch, gập kéo dài. Các bác sĩ xác định bệnh nhân bị lóc tách động mạch cảnh – tổn thương mạch máu có thể dẫn đến thiếu máu não và đột quỵ.
Trường hợp này là lời cảnh báo về một nguyên nhân đột quỵ thường được quan tâm ở người trẻ, đồng thời cho thấy những tác động cơ học lên vùng cổ cần được lưu ý.
Đau cổ, đau đầu bất thường có thể là dấu hiệu cảnh báo
Theo TS.BS Phùng Đình Thọ, Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai, lóc tách động mạch xảy ra khi cấu trúc thành mạch bị tổn thương. Máu từ lòng mạch có thể đi vào bên trong thành động mạch, tạo thành một khối máu tụ.
Tổn thương này có thể gây đột quỵ theo hai cơ chế chính.
Thứ nhất, khối máu tụ hình thành trong thành mạch có thể làm hẹp hoặc tắc lòng động mạch, khiến lượng máu lên não bị suy giảm.
Thứ hai, vùng động mạch bị tổn thương có thể hình thành huyết khối. Huyết khối này có khả năng bong ra, di chuyển theo dòng máu lên não và gây tắc một động mạch não, dẫn đến đột quỵ thiếu máu não cấp.
Lóc tách động mạch vùng cổ, bao gồm động mạch cảnh và động mạch đốt sống, là một nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ ở người trẻ.
Tình trạng này có thể chiếm tới khoảng 25% các trường hợp đột quỵ thiếu máu não ở người dưới 50 tuổi.
Lóc tách động mạch cảnh không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng những biểu hiện đột quỵ điển hình. Người bệnh có thể xuất hiện đau đầu hoặc đau vùng cổ mới xảy ra, khác với những cơn đau trước đây. Một số trường hợp có thể xuất hiện hội chứng Horner với biểu hiện sụp mi nhẹ và co đồng tử cùng bên tổn thương.
Một dấu hiệu khác cần lưu ý là ù tai theo nhịp mạch. Người bệnh có thể cảm nhận tiếng đập hoặc tiếng “vù” trong tai đồng bộ với nhịp tim.
Sau đó, khi dòng máu lên não bị ảnh hưởng hoặc huyết khối di chuyển gây tắc mạch não, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, rối loạn thị giác hoặc các triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột.
Điều đáng lưu ý là không phải cứ đau cổ hay đau đầu là lóc tách động mạch. Tuy nhiên, một cơn đau mới xuất hiện, bất thường, đặc biệt sau chấn thương hoặc tác động lên vùng cổ, cần được đánh giá y tế nếu kéo dài hoặc đi kèm triệu chứng thần kinh.
Cẩn trọng với những tác động mạnh hoặc kéo dài lên vùng cổ
Lóc tách động mạch có thể xảy ra tự phát. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, tình trạng này có liên quan đến chấn thương hoặc các tác động cơ học lên vùng cổ.
Vì vậy, cần đặc biệt quan tâm đến những tình huống như chấn thương vùng cổ, vận động cổ quá mức hoặc duy trì tư thế cổ bất thường trong thời gian dài.
Từ trường hợp trên, TS.BS Phùng Đình Thọ khuyến cáo khi ngủ hoặc di chuyển đường dài, mọi người nên hạn chế duy trì đầu và cổ ở tư thế gập, xoay hoặc lệch quá mức trong thời gian kéo dài. Đồng thời, cần tránh các động tác bẻ, giật hoặc xoay cổ mạnh.
Đặc biệt, nếu sau chấn thương hoặc tác động lên vùng cổ xuất hiện đau đầu hoặc đau cổ mới, bất thường, người bệnh cần chú ý. Nếu đồng thời có méo miệng, nói khó, yếu hoặc tê tay chân, rối loạn thị giác hay bất kỳ triệu chứng thần kinh nào xuất hiện đột ngột, cần đến ngay cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ.
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đến bệnh viện kịp thời có thể quyết định cơ hội điều trị và hạn chế tổn thương não.
Trường hợp người đàn ông 40 tuổi cũng cho thấy đột quỵ không chỉ là bệnh của người cao tuổi. Ở người trẻ, bên cạnh các yếu tố nguy cơ quen thuộc, những tổn thương mạch máu như lóc tách động mạch vùng cổ cần được nghĩ tới, nhất là khi trước đó có chấn thương hoặc tác động bất thường lên vùng cổ.
