Bé gái M.H.T., 14 tuổi ở Điện Biên, được đưa vào cấp cứu sau khoảng một tuần sốt và đau họng. Từ những triệu chứng ban đầu khá thông thường, bệnh diễn biến nhanh, khiến cháu bé tụt huyết áp, sốc và tổn thương nhiều cơ quan.
Ban đầu, gia đình đưa cháu đến cơ sở y tế gần nhà điều trị. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện. Khi chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh, cháu bé được chẩn đoán nhiễm trùng huyết, viêm phổi, suy thận cấp, tổn thương gan và sốc nặng.
Các chỉ số viêm tiếp tục tăng, cháu bé tiểu ít, chức năng thận phục hồi chậm, tổn thương phổi nhiều. Do bệnh diễn biến nặng, cháu được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Vết loét dưới ngực giúp tìm ra bệnh
BS Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết khi nhập viện, cháu bé vẫn sốt liên tục, phải thở máy với nồng độ oxy hỗ trợ cao, dùng thuốc vận mạch và lọc máu.
Các bác sĩ xác định cháu bị sốc nhiễm khuẩn, tổn thương nhiều cơ quan gồm phổi, thận và gan.
Trong lúc thăm khám, bác sĩ phát hiện một tổn thương da nghi do mò đốt ở vùng dưới ngực. Đây là chi tiết quan trọng giúp các bác sĩ nghĩ đến sốt mò.
Kết quả xét nghiệm chuyên sâu sau đó xác định cháu bé nhiễm Rickettsia, phù hợp với chẩn đoán sốt mò.
Cháu được tiếp tục hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu và sử dụng kháng sinh phù hợp. Sau những giờ đầu điều trị, nhu cầu hỗ trợ oxy và liều thuốc vận mạch bắt đầu giảm.
Tuy nhiên, cháu bé vẫn còn sốt, chức năng các cơ quan phục hồi chậm nên tiên lượng vẫn nặng, cần tiếp tục điều trị và theo dõi sát.
Theo BS Kỳ, sốt mò do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi gây ra, lây sang người qua vết đốt của ấu trùng mò mang mầm bệnh.
Bệnh thường bắt đầu bằng sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức người. Một số trường hợp có thể phát ban.
Dấu hiệu đáng chú ý là tại vị trí mò đốt có thể xuất hiện vết loét đặc trưng, gọi là eschar. Vết loét thường không đau, có thể nằm ở nách, bẹn, dưới ngực, quanh thắt lưng hoặc những vùng được quần áo che kín.
Vì vậy, người bệnh và gia đình rất dễ bỏ qua. Với cháu bé 14 tuổi, vết loét dưới ngực là manh mối quan trọng giúp bác sĩ tìm ra căn nguyên khi bệnh đã diễn biến nặng.
Sốt mò cũng dễ bị nhầm với những bệnh nhiễm trùng khác vì giai đoạn đầu thường chỉ có biểu hiện sốt. Nếu không khai thác kỹ yếu tố dịch tễ và không tìm kỹ trên da, bệnh có thể bị bỏ sót.
Khi diễn biến nặng, sốt mò có thể gây viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương gan, suy thận, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, tổn thương thần kinh, viêm cơ tim và sốc. Nặng hơn, bệnh có thể gây suy đa tạng, đe dọa tính mạng.
Trường hợp bé gái 14 tuổi là một ví dụ rõ ràng. Chỉ sau khoảng một tuần từ khi xuất hiện sốt, đau họng, cháu đã rơi vào sốc nhiễm khuẩn, suy nhiều cơ quan, phải thở máy, lọc máu và dùng thuốc vận mạch.
Sốt kéo dài, đừng bỏ qua sốt mò
BS Kỳ cho biết sốt mò có thuốc điều trị đặc hiệu bằng kháng sinh. Nếu được phát hiện và điều trị đúng, bệnh có khả năng đáp ứng tốt. Ngược lại, chậm chẩn đoán có thể khiến bệnh diễn biến nặng và gây nhiều biến chứng.
Vì vậy, khi sốt cao kéo dài chưa rõ nguyên nhân, người bệnh cần thông tin cho bác sĩ nếu từng đi rừng, làm nương rẫy, làm vườn, ngồi hoặc nằm trên bãi cỏ, bụi cây hay sinh hoạt ở nơi có nhiều cây cối.
Không nên chỉ kiểm tra những vùng da dễ nhìn thấy. Vết mò đốt có thể nằm ở nơi kín đáo, không đau và bị quần áo che phủ.
BS Nguyễn Hồng Kỳ khuyến cáo, nếu sốt cao kéo dài kèm mệt nhiều, phát ban, khó thở, đau đầu dữ dội, rối loạn ý thức, tiểu ít, chảy máu hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi, cần đến cơ sở y tế sớm.
“Ở giai đoạn đầu, sốt mò có thể không có biểu hiện đặc hiệu ngoài sốt nên rất dễ bị bỏ sót. Nếu không được điều trị phù hợp, bệnh có thể tiến triển nặng, gây sốc và tổn thương nhiều cơ quan”, BS Kỳ nhấn mạnh.
