Ngày 9/9 vừa qua là một dấu mốc đáng nhớ trong hành trình khoa học và đào tạo của PGS.TS Vũ Quốc Đạt, khi Đại học Sydney vinh danh anh nhân dịp được bổ nhiệm làm Phó Giáo sư Danh dự của trường này.
Đằng sau dấu mốc ấy là nhiều năm làm việc bền bỉ, từ bệnh viện đến giảng đường, từ những ca bệnh khó đến phòng nghiên cứu, từ những vấn đề rất cụ thể của y tế Việt Nam đến các diễn đàn khoa học quốc tế.
PGS.TS Vũ Quốc Đạt hiện là giảng viên chính Trường Đại học Y Hà Nội (ĐHYHN), kiêm Phó trưởng khoa Bệnh nhiệt đới và can thiệp giảm hại, Bệnh viện ĐHYHN, thành viên Nhóm Cố vấn chiến lược và kỹ thuật cho các bệnh truyền nhiễm bị lãng quên của WHO.
Từ những câu hỏi ở bệnh viện đến các công trình quốc tế
Sinh năm 1984, PGS.TS Vũ Quốc Đạt tốt nghiệp bác sĩ tại ĐHYHN, sau đó tiếp tục học tập, nghiên cứu và bảo vệ luận án tiến sĩ tại Anh. Năm 2025, anh được công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh Phó Giáo sư ngành Y học.
Các hướng nghiên cứu của anh tập trung vào nhiễm trùng nặng, HIV/AIDS, các bệnh nhiễm trùng cơ hội, bệnh nấm xâm lấn và việc sử dụng kháng sinh.
Sau gần 20 năm công tác, PGS.TS Vũ Quốc Đạt có 58 bài báo khoa học, trong đó 35 bài được công bố trên các tạp chí quốc tế có uy tín. Nhiều công trình được đăng trên các tạp chí thuộc nhóm Q1, nằm trong hệ thống ISI hoặc Scopus.
Nhiều công trình được công bố trên các tạp chí thuộc nhóm Q1 và được lập chỉ mục trong các cơ sở dữ liệu quốc tế như Web of Science hoặc Scopus.
Năm 2019 và 2022, anh nhận Giải thưởng Đặng Văn Ngữ dành cho công trình khoa học có chỉ số ảnh hưởng cao nhất trong lĩnh vực Y học lâm sàng.
Có lẽ chính sự gắn bó giữa nghiên cứu với thực tiễn điều trị đã tạo nên hướng đi riêng trong các công trình của PGS.TS Vũ Quốc Đạt. Những vấn đề được đặt ra không chỉ nằm trên giấy mà xuất phát từ những gì bác sĩ gặp mỗi ngày trong bệnh viện.
Những nghiên cứu bắt đầu từ Việt Nam...
Một trong những hướng nghiên cứu được PGS.TS Vũ Quốc Đạt theo đuổi là HIV/AIDS và các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Từ thực tế điều trị tại Việt Nam, anh cùng các cộng sự nghiên cứu về tình trạng kháng thuốc HIV, trong đó có công trình được công bố trên Journal of the International AIDS Society.
Một hướng khác là các bệnh nấm xâm lấn, có thể diễn biến rất nặng, nhất là ở người có sức đề kháng yếu. Những nghiên cứu về talaromycosis, một bệnh nhiễm nấm có thể gặp ở người suy giảm miễn dịch, đã được công bố trên The Lancet Global Health.
Năm 2024, anh cùng các cộng sự khảo sát khả năng chẩn đoán và xét nghiệm bệnh nấm xâm lấn tại 24 bệnh viện công ở Việt Nam. Kết quả cho thấy năng lực chẩn đoán giữa các cơ sở còn khác nhau, đặt ra nhu cầu cải thiện khả năng phát hiện bệnh để người bệnh được điều trị sớm hơn.
Năm 2025, PGS.TS Vũ Quốc Đạt tiếp tục phối hợp với các nhà khoa học của Đại học Sydney, Bệnh viện Westmead và ĐHYHN nghiên cứu về khả năng cung ứng và chi phí thuốc điều trị bệnh nấm tại Việt Nam trong 5 năm.
Điểm đáng chú ý của những nghiên cứu này là không chỉ giúp cộng đồng khoa học quốc tế hiểu hơn về các vấn đề y tế tại Việt Nam, mà còn đưa những câu hỏi rất cụ thể của người bệnh vào các nghiên cứu có quy mô và giá trị quốc tế.
Đó là câu chuyện về khả năng chẩn đoán bệnh, khả năng tiếp cận thuốc và gánh nặng chi phí điều trị.
Kháng sinh: bài toán của từng người bệnh và cả nền y tế
Một hướng nghiên cứu khác của PGS.TS Vũ Quốc Đạt là sử dụng kháng sinh, từ nguồn cung, giá thuốc đến việc tuân thủ hướng dẫn điều trị.
Năm 2025, một nghiên cứu được công bố trên JAC-Antimicrobial Resistance tập trung vào nguồn cung và giá các loại kháng sinh dùng toàn thân tại Việt Nam, đặt ra những vấn đề liên quan đến sản xuất trong nước, nguồn cung và chi phí thuốc - những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận điều trị.
Một nghiên cứu khác xem xét mức độ tuân thủ các hướng dẫn của Việt Nam và WHO trong sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm trùng đường hô hấp, đồng thời đánh giá mối liên hệ với kết quả điều trị và chi phí.
Những nghiên cứu này cho thấy câu chuyện về kháng sinh không chỉ là dùng thuốc gì, mà còn là dùng như thế nào, có đúng hướng dẫn và có đem lại hiệu quả điều trị không. Ở tầm rộng hơn, đó cũng là bài toán của cả hệ thống y tế trong cuộc chiến chống kháng thuốc.
Từ bệnh viện nhìn ra những nguy cơ của cộng đồng
Không chỉ tập trung vào những vấn đề đang xảy ra trong bệnh viện, PGS.TS Vũ Quốc Đạt còn nghiên cứu những yếu tố có thể làm thay đổi nguy cơ bệnh tật trong cộng đồng.
Trong một nghiên cứu công bố trên Scientific Reports năm 2025, anh cùng các nhà khoa học của Đại học Sydney và ĐHYHN tìm hiểu mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và các bệnh truyền nhiễm.
Khí hậu, môi trường và những thay đổi trong đời sống có thể tác động đến nguy cơ xuất hiện và lây lan của một số bệnh truyền nhiễm. Việc nhận diện sớm những thay đổi này có ý nghĩa trong dự báo nguy cơ và giúp ngành y tế chủ động hơn trong phòng, chống dịch bệnh.
Đây cũng là điểm chung trong nhiều công trình của PGS.TS Vũ Quốc Đạt: Câu hỏi thường bắt đầu từ một vấn đề cụ thể, nhưng lời giải hướng tới lợi ích rộng hơn cho người bệnh và cộng đồng.
Một dấu mốc quốc tế sau danh hiệu Phó Giáo sư
Việc Đại học Sydney bổ nhiệm Phó Giáo sư Danh dự là một dấu mốc nối tiếp trong hành trình nghiên cứu khoa học, điều trị và đào tạo luôn gắn với nhau của PGS.TS Vũ Quốc Đạt.
Hơn 13 năm giảng dạy, anh tham gia đào tạo sinh viên, học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và học viên thạc sĩ, đồng thời tham gia biên soạn giáo trình và sách chuyên khảo về bệnh truyền nhiễm.
Một bác sĩ có thể trực tiếp chăm sóc hàng nghìn người bệnh trong cuộc đời nghề nghiệp. Nhưng một người thầy còn có thể truyền kiến thức và kinh nghiệm cho nhiều thế hệ bác sĩ sau mình.
Vì thế, nghiên cứu, đào tạo và điều trị trong hành trình của PGS.TS Vũ Quốc Đạt không phải những con đường tách biệt. Những câu hỏi từ thực tế điều trị trở thành đề tài nghiên cứu; kết quả nghiên cứu lại có thể quay trở lại giảng đường và bệnh viện, giúp thế hệ trẻ có thêm kiến thức để chăm sóc người bệnh tốt hơn.
Từ những câu hỏi rất gần với người bệnh Việt Nam, các công trình của PGS.TS Vũ Quốc Đạt đã đi ra thế giới. Và từ thế giới, những tri thức ấy lại có cơ hội trở về nơi chúng bắt đầu: với người bệnh.
