Nga đang tăng cường các biện pháp bảo vệ vật lý cho tàu chiến trước nguy cơ bị máy bay không người lái (UAV) tấn công. Hình ảnh mới công bố cho thấy tàu tuần tra Tatarstan thuộc Đề án 11661K, kỳ hạm của Hạm đội Caspi, được lắp một kết cấu lưới bảo vệ quanh một phần thượng tầng.
Đoạn video được công bố ngày 6/10 cho thấy hệ thống lưới dạng mắt cáo bao quanh một số khu vực trên tàu. Tuy chưa có xác nhận chính thức từ Bộ Quốc phòng Nga hay Bộ tư lệnh Hải quân Nga về việc đây là cấu hình trang bị tiêu chuẩn, sự xuất hiện của lưới chống drone trên Tatarstan phù hợp với xu hướng tương tự từng được ghi nhận trên nhiều tàu chiến và tại các căn cứ hải quân Nga.
Động thái này cho thấy Moscow đang ngày càng điều chỉnh phương án bảo vệ lực lượng trước mối đe dọa từ UAV. Đáng chú ý, các biện pháp tương tự xuất hiện sau khi Ukraine mở rộng phạm vi sử dụng drone, trong đó có các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu liên quan đến quân sự và hậu cần của Nga ở xa chiến tuyến chính.
Tấm lưới trở thành “lá chắn” vật lý trước drone
Lưới mới được thiết kế nhằm tạo ra một hàng rào vật lý xung quanh những khu vực dễ bị tổn thương trên tàu, đặc biệt để ngăn các drone cỡ nhỏ tiếp cận trực tiếp.
Khác với các hệ thống tác chiến điện tử (EW) tìm cách gây nhiễu hoặc làm gián đoạn liên kết điều khiển, định vị của UAV, lưới bảo vệ hoạt động theo cách đơn giản hơn: tạo một vật cản giữa drone và khu vực cần bảo vệ.
Trong trường hợp phù hợp, kết cấu này có thể ngăn một UAV nhỏ tiếp cận trực tiếp thiết bị hoặc nhân sự phía sau lớp lưới. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào thiết kế của lưới, loại UAV tấn công, tốc độ, hướng tiếp cận cũng như điều kiện tác chiến.
Đây không phải lần đầu Hải quân Nga sử dụng biện pháp kiểu này. Các kết cấu lưới từng được phát hiện trên tàu chiến mặt nước và cả tàu ngầm hạt nhân của Nga. Tại một số căn cứ, tàu ngầm cũng được bổ sung các kết cấu bảo vệ bên ngoài nhằm hạn chế khả năng UAV tiếp cận những bộ phận nhạy cảm.
Các tàu ngầm lớp Kilo tại Novorossiysk trước đó cũng được ghi nhận lắp những khung bảo vệ quanh tháp chỉ huy, trong khi lưới từng xuất hiện trên các tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Nga tại Rybachiy, bán đảo Kamchatka.
Nga kết hợp lưới vật lý với tác chiến điện tử
Song song với biện pháp thụ động, Hải quân Nga cũng đang bổ sung các phương tiện chống UAV chủ động.
Hệ thống tác chiến điện tử Peroed-M được cho là đã xuất hiện trên một số tàu chiến mặt nước, trong đó có tàu hộ vệ Neustrashimy, tuần dương hạm Varyag, tàu hộ vệ lớp Steregushchy và tàu chống ngầm cỡ lớn lớp Udaloy. Các hệ thống này được thiết kế nhằm đối phó với những UAV cỡ nhỏ, trong đó có drone góc nhìn thứ nhất (FPV).
Như vậy, lưới chống drone chỉ là một lớp trong hệ thống phòng thủ nhiều tầng. Một tàu chiến có thể đồng thời sử dụng tác chiến điện tử để gây nhiễu, vũ khí phòng không hoặc vũ khí bộ binh để đánh chặn, cùng các kết cấu vật lý nhằm ngăn drone tiếp cận những vị trí quan trọng.
Từ chiến trường Ukraine đến các căn cứ hải quân Nga
Việc Nga chú trọng hơn đến phòng thủ chống drone trên tàu chiến diễn ra trong bối cảnh Ukraine ngày càng mở rộng các cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào cơ sở quân sự và hạ tầng của Nga ở cách xa chiến tuyến.
Điều này buộc các căn cứ hải quân Nga phải tính đến một thực tế mới: khoảng cách địa lý không còn là lớp bảo vệ đáng tin cậy trước UAV tầm xa.
Các căn cứ đã bắt đầu bổ sung hàng rào vật lý, màn chắn và nhiều kết cấu khác nhằm giảm khả năng tàu chiến, tàu ngầm trở thành mục tiêu dễ bị tấn công. Việc các biện pháp này xuất hiện trên nhiều loại tàu cũng cho thấy mối đe dọa UAV đang được xem xét ở cấp độ rộng hơn thay vì chỉ là vấn đề của lực lượng trên bộ.
Hạm đội Caspi cũng đã tiến hành các cuộc diễn tập chuyên biệt để đối phó với drone.
Trong tháng 7, các lực lượng Nga cho biết họ tổ chức huấn luyện những nhóm hỏa lực cơ động đối phó với các UAV mô phỏng kiểu máy bay và phương tiện mặt nước không người lái. Các mục tiêu không người lái được bố trí tiếp cận riêng lẻ hoặc theo nhóm, đồng thời thay đổi độ cao, hướng bay và tốc độ.
Hiệu quả đến đâu vẫn là câu hỏi
Việc phủ lưới lên tàu chiến có thể tạo thêm một lớp bảo vệ tương đối đơn giản trước những drone nhỏ, nhưng không đồng nghĩa tàu chiến sẽ trở nên miễn nhiễm với UAV.
Hiệu quả của phương án này phụ thuộc vào kích thước, tốc độ, hướng tiếp cận và lượng thuốc nổ mà drone mang theo. Vị trí được bảo vệ cũng rất quan trọng: một lớp lưới có thể ngăn drone đánh trực tiếp vào một số khu vực, nhưng không nhất thiết bảo vệ toàn bộ con tàu.
Ngoài ra, chính kết cấu bảo vệ cũng có thể gây ảnh hưởng đến hoạt động của tàu nếu che khuất cảm biến, vũ khí, thiết bị quang học hoặc hạn chế khả năng quan sát của thủy thủ đoàn.
Do đó, xu hướng hiện nay của Hải quân Nga không đơn thuần là “giăng lưới” quanh tàu chiến, mà là kết hợp nhiều lớp phòng thủ — từ kết cấu vật lý, tác chiến điện tử đến hỏa lực chống UAV. Sự thay đổi này phản ánh một thực tế ngày càng rõ trong chiến tranh hiện đại: những phương tiện không người lái giá tương đối thấp đang buộc cả các tàu chiến lớn phải thay đổi cách tự bảo vệ.
Theo MW
