Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump trên chiếc Boeing 747-8 cải tiến thu hút sự chú ý không chỉ bởi khả năng bay đường dài của chuyên cơ tổng thống Mỹ, mà còn bởi hoạt động quân sự đi kèm các chuyến công du nước ngoài. Đáng chú ý, máy bay chỉ huy trên không E-4B Nightwatch, thường được gọi là “máy bay Ngày tận thế”, cũng tháp tùng ông Trump, sẵn sàng duy trì năng lực chỉ huy và điều hành quân sự nếu xảy ra khủng hoảng nghiêm trọng.
E-4B Nightwatch – trung tâm chỉ huy trên không của Mỹ
Chiếc máy bay chở Tổng thống Trump tới Thâm Quyến, Trung Quốc, là một máy bay Boeing 747-8 được cải tiến, mang tên VC-25B Bridge. Theo thông tin được công bố, máy bay đã thực hiện hành trình từ Thâm Quyến đến Căn cứ liên hợp Andrews mà không cần tiếp nhiên liệu, hoàn thành chuyến bay liên tục dài nhất từ trước đến nay của Không quân Mỹ theo mô tả của Nhà Trắng.
Chuyến bay cũng thu hút sự chú ý đến vai trò của E-4B Nightwatch – dòng máy bay Boeing 747 được cải tiến sâu rộng, thường xuyên tháp tùng Tổng thống Mỹ trong các chuyến công du nước ngoài. Đây là một trung tâm chỉ huy trên không có khả năng duy trì hoạt động trong những tình huống khẩn cấp, đồng thời đóng vai trò nền tảng dự phòng cho bộ máy chỉ huy quốc gia.
E-4B được phát triển trên cơ sở Boeing 747-200 và do Không quân Mỹ vận hành với tên gọi Trung tâm Điều hành trên không quốc gia (National Airborne Operations Center). Máy bay cung cấp một sở chỉ huy trên không cho các lãnh đạo cấp cao của Mỹ trong những cuộc khủng hoảng lớn.
Các hệ thống thông tin liên lạc và chỉ huy của E-4B được thiết kế để tiếp tục hoạt động trong những điều kiện cực đoan, bao gồm cả tác động điện từ do một vụ nổ hạt nhân gây ra. Vì được thiết kế nhằm duy trì năng lực chỉ huy, kiểm soát quốc gia nếu các cơ sở chỉ huy thông thường bị hư hại hoặc phá hủy, E-4B thường được gọi là “máy bay Ngày tận thế” (Doomsday Plane).
Sự hiện diện của E-4B trong chuyến công du Trung Quốc của ông Trump không đồng nghĩa Mỹ đang phản ứng trước một mối đe dọa cụ thể. Đây là hoạt động triển khai theo thông lệ: một chiếc E-4B thường được điều động hỗ trợ các chuyến công du nước ngoài của Tổng thống Mỹ. Những máy bay tương tự cũng từng tháp tùng các chuyến đi trước đây.
Nhiệm vụ chính của E-4B là cung cấp một trung tâm chỉ huy có khả năng chống chịu cao, từ đó Tổng thống, Bộ trưởng Quốc phòng và các quan chức cấp cao khác có thể điều hành hoạt động quân sự trong tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Máy bay được thiết kế để hoạt động trong thời gian dài. Khả năng tiếp nhiên liệu trên không cho phép E-4B duy trì trạng thái bay liên tục trong nhiều ngày. Ít nhất một chiếc E-4B luôn được duy trì trong trạng thái trực chiến để hỗ trợ Cơ quan Chỉ huy quốc gia Mỹ (National Command Authority). Vì vậy, dòng máy bay này là một thành phần quan trọng trong các kế hoạch bảo đảm tính liên tục của chính phủ và duy trì năng lực chỉ huy chiến lược của Washington.
Việc triển khai E-4B cùng chuyên cơ tổng thống Air Force One cũng giúp Mỹ có thêm phương án ứng phó nếu máy bay chở Tổng thống gặp sự cố khẩn cấp. Tùy tình huống, Nightwatch có thể đảm nhiệm vai trò nền tảng dự phòng, đồng thời trở thành nơi trú ẩn hoặc phương tiện đưa Tổng thống rời khỏi khu vực bị đe dọa.
Chuyên cơ Bridge lập chuyến bay liên tục dài nhất lịch sử Không quân Mỹ
Trong hành trình đưa ông Trump tới Trung Quốc, chiếc Bridge đã bay khoảng 14 tiếng rưỡi, vượt quãng đường gần 14.000 km, đi qua khu vực Thượng Hải, Tokyo và Alaska.
Nhà Trắng cho biết máy bay còn thực hiện chuyến cất cánh với trọng lượng lớn nhất trong lịch sử Không quân Mỹ, ở mức gần 1 triệu pound, tương đương khoảng 454 tấn.
Điểm đáng chú ý là chiếc Bridge không được trang bị khả năng tiếp nhiên liệu trên không. Đây là máy bay Boeing 747-8 từng thuộc sở hữu của Qatar, sau đó được cải tiến để phục vụ nhiệm vụ vận chuyển Tổng thống Mỹ.
Máy bay hiện được sử dụng trong thời gian Boeing tiếp tục phát triển dòng VC-25B chuyên dụng, dự kiến thay thế những chiếc VC-25A đã cũ đang đảm nhiệm vai trò Air Force One.
Chuyến bay đường dài thành công của Bridge cho thấy tầm hoạt động mà một khung thân Boeing 747 cỡ lớn có thể đạt được sau khi được cải tiến. Tuy nhiên, kết quả này không thể được xem là căn cứ để xác định tầm bay hoặc khả năng hoạt động liên tục của dòng máy bay tổng thống VC-25B trong tương lai.
Theo MW