Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa, nữ sinh 14 tuổi xuất hiện sốt cao, đau đầu, nôn và mệt mỏi từ đầu tháng 5. Sau đó, cháu có biểu hiện nói ngọng, rối loạn ý thức và tăng trương lực cơ.
Dù được điều trị tại cơ sở y tế địa phương nhưng tình trạng không cải thiện nên bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Thanh Hóa.
Kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhi dương tính với viêm não Nhật Bản. Các bác sĩ đã hồi sức tích cực, thở máy và sử dụng thuốc vận mạch liều cao nhưng cháu bé không qua khỏi. Điều đáng tiếc là trẻ chưa được tiêm vaccine phòng bệnh.
GS.TS Vũ Sinh Nam, Hội Y học Dự phòng Việt Nam cho biết mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 67.900 ca mắc viêm não Nhật Bản. Đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, lây sang người qua muỗi đốt và có tỷ lệ tử vong cao.
Bệnh thường khởi phát sau thời gian ủ bệnh từ 5-14 ngày với các triệu chứng giống cảm cúm hoặc sốt virus như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn và mệt mỏi. Tuy nhiên, virus có thể nhanh chóng tấn công hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, phù não, co giật, rối loạn ý thức, hôn mê và suy đa cơ quan.
Các chuyên gia cho biết tỷ lệ tử vong do viêm não Nhật Bản có thể lên tới 20-30%. Đáng lo ngại, khoảng 30-50% bệnh nhân sống sót phải đối mặt với các di chứng thần kinh và tâm thần kéo dài như liệt vận động, động kinh, suy giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ hoặc giảm khả năng học tập, lao động.
Đến nay, bệnh vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các biện pháp điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực và hỗ trợ chức năng sống.
Tại Việt Nam, viêm não Nhật Bản xuất hiện quanh năm nhưng thường gia tăng từ tháng 4 đến tháng 10, đỉnh dịch rơi vào tháng 6-7, đặc biệt tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc. Trẻ em là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cao nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và chưa được tiêm vaccine đầy đủ.
Các chuyên gia cũng bác bỏ quan niệm cho rằng ăn vải gây viêm não Nhật Bản. Thực tế, bệnh lây truyền qua muỗi mang virus. Việc số ca mắc thường tăng vào mùa vải chín chỉ là sự trùng hợp về thời điểm, khi đây cũng là giai đoạn muỗi phát triển mạnh và virus lưu hành nhiều hơn trong tự nhiên.
Trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, tiêm vaccine đầy đủ được xem là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh.
Tại Việt Nam, trước khi vaccine viêm não Nhật Bản được triển khai rộng rãi, mỗi năm ghi nhận từ 2.000-3.000 ca mắc bệnh.
Nhờ chương trình Tiêm chủng mở rộng, số ca mắc đã giảm mạnh trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, ngành Y tế vẫn ghi nhận các trường hợp mắc bệnh ở những người chưa tiêm chủng, tiêm không đủ liều hoặc bỏ sót các mũi tiêm nhắc.
Theo chương trình Tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản gồm mũi đầu tiên khi đủ 1 tuổi, mũi thứ hai cách mũi đầu từ 1-2 tuần và mũi thứ ba sau mũi thứ hai một năm. Sau đó, trẻ cần được tiêm nhắc lại mỗi 3-4 năm cho đến khi đủ 15 tuổi để duy trì khả năng bảo vệ.
Các chuyên gia dự phòng khuyến cáo vaccine hiện là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Các vaccine đang sử dụng đã được nghiên cứu, đánh giá nghiêm ngặt về độ an toàn và hiệu quả trong phòng bệnh cho trẻ em cũng như người lớn.
Bất kỳ ai chưa có miễn dịch với virus viêm não Nhật Bản đều có nguy cơ mắc bệnh. Vì vậy, không chỉ trẻ em mà cả người lớn chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều cũng nên được tư vấn để hoàn thiện lịch tiêm phòng, đặc biệt trước mùa cao điểm của bệnh.
