Các cuộc không kích gần đây của Mỹ nhằm vào các đảo Qeshm, Kish và Abu Musa cùng nhiều mục tiêu dọc bờ biển phía nam Iran như Bandar Abbas đã làm dấy lên một câu hỏi lớn: Washington có đang chuẩn bị chiếm lãnh thổ Iran?
Từ những đồn đoán về đảo Kharg hồi đầu năm đến phát biểu mới nhất của Tổng thống Donald Trump, giới phân tích đang đánh giá khả năng Mỹ tiến hành một chiến dịch đổ bộ nhằm kiểm soát các đảo chiến lược của Iran tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia quân sự, đây là một lựa chọn đầy rủi ro, có thể tạo ra hình ảnh quân sự ấn tượng nhưng đi kèm cái giá mà Washington khó sẵn sàng chấp nhận.
Mỹ có đủ khả năng chiếm các đảo của Iran?
Theo Andreas Krieg, Phó giáo sư nghiên cứu an ninh tại King's College London, xét về năng lực quân sự thuần túy, Mỹ hoàn toàn có thể đánh chiếm một số đảo của Iran nếu huy động đủ hỏa lực hải quân, không quân và lực lượng đổ bộ.
Hiện Washington duy trì khoảng 50.000 binh sĩ tại Trung Đông, cùng mạng lưới căn cứ quân sự trải khắp khu vực.
Ông Nader Hashemi, chuyên gia chính trị Trung Đông tại Đại học Georgetown, cũng cho rằng Mỹ có đủ năng lực để không chỉ đánh chiếm mà còn triển khai lực lượng đồn trú trên các đảo.
Tuy nhiên, theo ông, câu hỏi quan trọng không phải là "có làm được hay không", mà là "đáng để làm hay không".
Chiếm đảo thì dễ, giữ đảo mới khó
Các chuyên gia nhận định việc chiếm giữ tạm thời một hòn đảo hoàn toàn khác với việc duy trì kiểm soát lâu dài.
Đảo Qeshm được xem là mục tiêu đặc biệt khó khăn vì có diện tích lớn và nằm sát đất liền Iran.
Trong khi đó, các đảo nhỏ như Hengam có thể dễ bị đánh chiếm hơn nhưng vẫn nằm trong tầm bắn của pháo binh, tên lửa, UAV và xuồng cao tốc của Iran.
Theo ông Krieg, nếu Mỹ muốn kiểm soát nhiều đảo cùng lúc thì chiến dịch này sẽ không còn là một cuộc tập kích giới hạn mà sẽ trở thành một chiến dịch đổ bộ quy mô lớn.
Quan trọng hơn, việc chiếm các đảo cũng không thể ngăn Iran tiếp tục đe dọa eo biển Hormuz, bởi Tehran vẫn có thể sử dụng tên lửa và UAV từ đất liền để tấn công các tuyến hàng hải.
Chiến dịch có thể tiêu tốn hàng nghìn binh sĩ
Để triển khai một chiến dịch như vậy, Mỹ sẽ phải huy động lực lượng rất lớn.
Ông Krieg ước tính ngay cả một chiến dịch giới hạn cũng cần từ 5.000-10.000 quân, bao gồm lực lượng chiến đấu, phòng không, công binh, hậu cần, y tế và bộ chỉ huy.
Nếu mục tiêu mở rộng hoặc phải chiếm nhiều đảo, quy mô lực lượng sẽ còn tăng mạnh.
Trong khi đó, các đơn vị này sẽ phải hoạt động ngay sát lãnh thổ Iran, khiến tàu vận tải, trực thăng và phương tiện tiếp tế luôn đối mặt nguy cơ bị tên lửa, UAV, thủy lôi và pháo binh tập kích.
Theo chuyên gia này, Tehran cũng không cần tái chiếm ngay các đảo mà chỉ cần duy trì các cuộc tấn công tiêu hao, biến những căn cứ Mỹ thành gánh nặng quân sự và chính trị.
Muốn kiểm soát Hormuz, Mỹ có thể phải mở chiến tranh trên bộ
Một trở ngại khác là Mỹ sẽ phải vô hiệu hóa toàn bộ hệ thống phòng thủ ven biển của Iran trước khi tiến hành đổ bộ.
Tuy nhiên, theo giới phân tích, phần lớn radar, bệ phóng tên lửa chống hạm, căn cứ UAV và sở chỉ huy của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đều có tính cơ động cao hoặc nằm sâu trong đất liền.
Điều đó đồng nghĩa với việc các đợt không kích chỉ có thể tạo lợi thế tạm thời.
Nếu muốn loại bỏ hoàn toàn khả năng Iran phong tỏa Hormuz, Washington có thể buộc phải mở rộng chiến dịch sang toàn bộ bờ biển phía nam Iran.
"Khi đó, đây sẽ không còn là chiến dịch chiếm đảo nữa, mà là khởi đầu của một cuộc chiến trên bộ quy mô lớn", ông Krieg nhận định.
Nguy cơ với thương mại và thị trường năng lượng toàn cầu
Theo các chuyên gia, nếu Mỹ thực sự đánh chiếm các đảo của Iran, Tehran gần như chắc chắn sẽ coi đây là bước leo thang nghiêm trọng.
Iran có thể tăng cường rải thủy lôi, tấn công tàu thương mại, các căn cứ Mỹ trong khu vực cũng như hạ tầng năng lượng của các nước vùng Vịnh.
Ngay cả khi Mỹ kiểm soát được các đảo, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz nhiều khả năng vẫn bị gián đoạn do các hãng tàu phải đối mặt với phí bảo hiểm tăng cao và nguy cơ an ninh kéo dài.
Ngoài ra, chiến dịch cũng có nguy cơ làm xấu đi quan hệ giữa Washington với các quốc gia vùng Vịnh - những nước muốn Hormuz được mở lại nhưng không muốn trở thành chiến trường hay mục tiêu trả đũa của Iran.
Theo kết luận của các nhà phân tích, việc chiếm các đảo của Iran có thể tạo ra một chiến thắng mang tính biểu tượng, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ kéo Mỹ vào một cuộc chiến trên bộ kéo dài - điều mà Washington luôn tìm cách tránh.
Theo AJ
