AI dịch được mọi ngôn ngữ, đại học Trung Quốc quyết định "khai tử" lớp tiếng Anh truyền thống

Trong kỷ nguyên mà các công cụ dịch thuật tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) có thể xóa nhòa rào cản ngôn ngữ theo thời gian thực, một trường đại học nghiên cứu hàng đầu tại Trung Quốc vừa đưa ra một quyết định mang tính bước ngoặt: Khai tử các lớp học Tiếng Anh truyền thống.

Cụ thể, trong một video được đăng tải trên tài khoản mạng xã hội của nhà trường vào ngày 2/7, ông Triệu Vĩ (Zhao Wei) – Hiệu phó Đại học Công nghệ Tiên tiến Thâm Quyến (SUAT) – tuyên bố học hiệu này sẽ dần loại bỏ các khóa học tiếng Anh chuẩn hóa để nhường chỗ cho các lớp học chuyên sâu về kỹ năng giao tiếp liên văn hóa.

Lộ trình thử nghiệm này sẽ chính thức áp dụng từ khóa tuyển sinh năm 2026. Mục tiêu của chương trình mới là trang bị cho sinh viên sự am hiểu sâu sắc về cả văn hóa phương Đông lẫn phương Tây, giúp các em tự tin và ứng xử lịch thiệp khi bước ra môi trường quốc tế.

Khi AI dịch thuật thế chỗ từ vựng

Lý giải cho quyết định táo bạo này, ông Triệu Vĩ nhấn mạnh đến sự phát triển vượt bậc của công nghệ dịch thuật thời gian thực.

"Ngày nay, tôi thực sự không cần phải biết tiếng Anh nữa", ông Triệu chia sẻ. "Bạn có thể nói tiếng Anh, và tai nghe của tôi sẽ lập tức phát ra tiếng Trung. Tôi nói tiếng Trung, và tai nghe của bạn có thể nhận lại bằng tiếng Tây Ban Nha. Công nghệ dịch thuật thời gian thực hiện nay đã đạt đến độ chính xác đáng kinh ngạc."

Theo vị lãnh đạo nhà trường, điều mà sinh viên thực sự thiếu trong thế giới hiện đại không phải là vốn từ vựng hay cấu trúc ngữ pháp – những thứ mà máy móc có thể xử lý trong một cái chớp mắt – mà là năng lực giao tiếp liên văn hóa.

Trong các cuộc đàm phán thương mại hay các chương trình trao đổi quốc tế, sự thành bại được quyết định bởi những yếu tố mà "AI không bao giờ dạy được": Sự thấu cảm, tư duy phản biện, óc phán đoán của con người và các nghi thức ngoại giao đặc thù.

"Chúng tôi cần dạy cho sinh viên hiểu về văn hóa phương Tây và phương Đông, giúp các em biết cách tương tác với người nước ngoài một cách chuẩn mực, hợp lý và tinh tế. Đó mới là chìa khóa để các thương vụ hợp tác đi đến thành công," ông Triệu Vĩ phân tích thêm.

Cuộc "đại phẫu" ngành giảng dạy ngoại ngữ

Quyết định của SUAT thực chất là phát súng khơi mào cho một cuộc tranh luận đang diễn ra vô cùng sôi nổi trong hệ thống giáo dục đại học Trung Quốc: Cải cách dạy và học ngoại ngữ thế nào trong kỷ nguyên AI?

Vào cuối tháng 6 vừa qua, một hội thảo về cải cách giáo dục ngoại ngữ đã được tổ chức tại tỉnh Hồ Nam. Tại đây, ông Hà Húc Huy (He Xuhui), Phó Hiệu trưởng Đại học Trung Nam (Trường Sa), đã chỉ ra hai làn sóng dịch chuyển lớn mà ngành giáo dục đang phải đối mặt:

Thế hệ học sinh "Gen Z" (sinh sau năm 2000) khi bước vào giảng đường đại học đã sở hữu nền tảng ngoại ngữ tốt hơn hẳn thế hệ trước nhờ được tiếp cận sớm với môi trường internet.

Sự tiến hóa vũ bão của AI đang buộc các phương pháp sư phạm truyền thống phải thay đổi tận gốc rễ.

Đồng quan điểm, ông Lý Đức Phượng (Li Defeng), Phó Trưởng khoa Nhân văn thuộc Đại học Ma Cao, nhận định: Trong kỷ nguyên AI, giáo dục ngoại ngữ phải chuyển dịch từ việc "truyền thụ kỹ năng ngôn ngữ đơn thuần" sang mô hình phát triển 4 chiều, lấy người học làm trung tâm bao gồm: Năng lực ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp liên văn hóa, tư duy phản biện và năng lực ứng dụng AI.

Bước đi này cũng hoàn toàn đồng điệu với chiến lược quốc gia của Trung Quốc trong việc củng cố "lòng tự tôn văn hóa" và nâng cao sức mạnh mềm trên trường quốc tế. Giáo sư Dương Văn Địch (Yang Wendi) từ Đại học Trung Nam đề xuất nên tích hợp các tác phẩm kinh điển của Trung Quốc vào giáo trình ngoại ngữ để vừa nâng cao tư duy phản biện, vừa giúp sinh viên tự tin quảng bá văn hóa bản địa ra thế giới.

Không phải "khai tử" tiếng Anh, mà là tái định nghĩa

Thực tế, xu hướng giảm tải tiếng Anh đại cương đã âm thầm diễn ra tại Trung Quốc vài năm gần đây. Nhiều trường đại học đã cắt giảm mạnh số tín chỉ của các môn tiếng Anh bắt buộc, hoặc táo bạo hơn là xóa bỏ yêu cầu phải có chứng chỉ tiếng Anh mới được tốt nghiệp.

Tháng 9/2023, Đại học Giao thông Tây An – một trong những trường danh tiếng nhất Trung Quốc – đã tuyên bố không còn lấy kết quả kỳ thi tiếng Anh cấp quốc gia (CET) làm điều kiện bắt buộc để xét tốt nghiệp đại học.

Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục khẳng định xu hướng này không đồng nghĩa với việc tiếng Anh đã mất đi vị thế, nhất là khi Trung Quốc đang vươn lên thành một cường quốc toàn cầu về đổi mới sáng tạo và công bố khoa học. Thay vào đó, sự thay đổi này phản ánh sự tiến bộ về mặt bằng chung trình độ ngoại ngữ của học sinh và yêu cầu tự thân của các trường đại học trong việc thích ứng với thời đại mới.

Ông Vương Phong (Wang Feng), nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Giáo dục Quốc gia Trung Quốc tại Bắc Kinh, nhận định: Với việc năng lực tiếng Anh của học sinh phổ thông đã được cải thiện rõ rệt, việc các trường đại học tiếp tục ép buộc sinh viên chứng minh năng lực cơ bản thông qua các kỳ thi đại trà là điều không còn cần thiết.

"Các trường đại học hoàn toàn có thể linh hoạt điều chỉnh yêu cầu ngoại ngữ đầu ra dựa trên đặc thù của từng ngành học và năng lực thực tế của sinh viên," ông Vương Phong kết luận.

Kỷ nguyên AI không triệt tiêu nhu cầu giao tiếp toàn cầu, nó chỉ định nghĩa lại cách con người kết nối với nhau: Bớt đi những giờ học vẹt ngữ pháp, thêm vào đó những nhịp cầu thấu cảm văn hóa.

Theo SCMP