Những phân tích mới từ mảnh vỡ của một tên lửa hành trình Kh-101 của Nga cho thấy Moscow có thể đã nâng cấp hệ thống động cơ của loại vũ khí này. Nếu được xác nhận, cải tiến mới không chỉ giúp tăng hiệu suất hoạt động mà còn có thể buộc giới hoạch định quân sự Mỹ phải đánh giá lại năng lực tấn công của một trong những tên lửa chiến lược chủ lực của Nga.
Theo các chuyên gia, động cơ được cho là sản xuất vào cuối năm 2025 có thể sử dụng cánh tuabin đơn tinh thể (single-crystal turbine blades) - công nghệ vốn chỉ xuất hiện trên các động cơ phản lực hiệu suất cao.
Nếu đúng, động cơ mới sẽ cho phép Kh-101 hoạt động ở nhiệt độ cao hơn, nâng hiệu suất tiêu thụ nhiên liệu và bù đắp phần nào việc tên lửa phải mang đầu đạn nặng hơn.
Thông tin được đưa ra sau khi tài khoản Facebook Zampotekh Omelyanovich đăng tải video về động cơ thu hồi từ một quả Kh-101. Các chuyên gia hiện đang phân tích cấu trúc cánh tuabin để xác định Nga có thực sự làm chủ công nghệ đúc đơn tinh thể hay không.
Công nghệ động cơ tiên tiến
Cánh tuabin đơn tinh thể được xem là một trong những công nghệ khó nhất trong lĩnh vực chế tạo động cơ phản lực.
Khác với vật liệu kim loại thông thường, cấu trúc đơn tinh thể loại bỏ các ranh giới hạt - điểm yếu dễ bị nứt gãy khi làm việc ở nhiệt độ và áp suất cực lớn. Nhờ đó, động cơ có thể vận hành ở mức nhiệt cao hơn, đồng thời tăng độ bền và khả năng chống ăn mòn.
Theo các chuyên gia tham gia phân tích, công nghệ này từ lâu chủ yếu gắn với một số tập đoàn hàng không phương Tây như General Electric (Mỹ) hay Rolls-Royce (Anh).
Nếu Nga thực sự tích hợp thành công công nghệ này vào động cơ Kh-101, đây sẽ là bước tiến đáng kể đối với ngành công nghiệp tên lửa nước này, bất chấp nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Phát hiện trên cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về nguồn gốc công nghệ. Một số ý kiến cho rằng Nga có thể tiếp cận được các thiết bị sản xuất tiên tiến thông qua nguồn cung từ Trung Quốc, dù giả thuyết này chưa được kiểm chứng độc lập.
Trong khi đó, nhiều chuyên gia khác nhận định Moscow có thể đang kế thừa nền tảng nghiên cứu từ thời Liên Xô, vốn từng theo đuổi công nghệ đơn tinh thể trong ngành động cơ hàng không.
Vì sao động cơ mới đáng chú ý?
Kh-101 hiện là một trong những tên lửa hành trình phóng từ trên không quan trọng nhất của Nga và đã được sử dụng rộng rãi trong các chiến dịch tấn công tầm xa.
Bất kỳ cải tiến nào đối với hệ thống động cơ đều có thể thu hút sự quan tâm của Lầu Năm Góc và NATO, bởi loại tên lửa này vẫn là thành phần quan trọng trong năng lực tấn công chiến lược thông thường của Moscow.
Theo đánh giá ban đầu của nhóm phân tích, động cơ mới có thể giúp Kh-101 đạt tầm bắn khoảng 5.500 km, đồng thời vẫn mang được đầu đạn nặng hơn. Tuy nhiên, thông số này hiện vẫn chưa được xác minh độc lập và sẽ cần thêm các cuộc giám định kỹ thuật.
Thực tế, Nga đã theo đuổi chương trình phát triển động cơ tuabin tiên tiến từ nhiều năm trước. Các báo cáo từ năm 2017 từng đề cập việc công nghệ này được áp dụng cho dòng động cơ TRDD-50, vốn trang bị trên nhiều tên lửa hành trình như Kh-55, Kh-555 và Kh-101.
Hai đơn vị được cho là đóng vai trò chủ chốt trong chương trình gồm NPO Salyut và Viện Vật liệu Hàng không Toàn Nga (VIAM).
Thiết kế Kh-101 tiếp tục thay đổi
Từ năm 2024, Nga được cho là đã bắt đầu trang bị cho một số tên lửa Kh-101 cấu hình đầu đạn kép, nâng khối lượng thuốc nổ từ khoảng 450 kg lên gần 800 kg.
Để tạo thêm không gian cho đầu đạn, các kỹ sư được cho là đã giảm lượng nhiên liệu mang theo, khiến nhu cầu về một động cơ hiệu quả hơn trở nên cần thiết nhằm duy trì tầm bắn và hiệu suất bay.
Những mảnh vỡ Kh-101 thu hồi trước đây cũng cho thấy thiết kế của loại tên lửa này liên tục được điều chỉnh. Trong năm 2024, các nhà phân tích từng phát hiện một số quả Kh-101 sử dụng động cơ R-95-300 từ thời Liên Xô thay vì động cơ TRDD-50A do Nga sản xuất như tiêu chuẩn.
Theo các chuyên gia quốc phòng Mỹ, nếu thông tin về động cơ mới được xác nhận, đây sẽ là bằng chứng cho thấy Nga vẫn tiếp tục nâng cấp công nghệ tên lửa chiến lược bất chấp các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và lệnh trừng phạt của phương Tây.
Theo IE
