J-36 "Văn Diêu": Tương lai chiến tranh trên không của Trung Quốc bắt đầu từ tên gọi mới

02/01/2026 11:50

J-36 "Văn Diêu", tiêm kích thế hệ mới của Trung Quốc kết hợp nhiều chức năng trong một nền tảng, trở thành trung tâm chiến trường không chiến toàn diện, mở ra kỷ nguyên mới.

Tiêm kích thế hệ thứ sáu J-36 đã có tên gọi "Văn Diêu" mang tính biểu tượng cao. Trong ảnh: J-36 mở nắp khoang vũ khí trong thân. Ảnh: QQnews.

Tài khoản bình luận quân sự Trung Quốc “Chúc Vọng Vân Tiêu” (Zhuwangyunxiao) mới đây đăng bài cho biết: trong bản tổng kết năm 2025, Tập đoàn Công nghiệp Máy bay Thành Đô (CAC, còn gọi Thành Phi) lần đầu tiên công khai một tên gọi máy bay hoàn toàn mới mang tên “Văn Diêu”.

Đáng chú ý, cái tên này được xếp bên cạnh “Mãnh Long” J-10 và “Uy Long” J-20, cho thấy vị thế của nó được xem như một dòng tiêm kích chủ lực thế hệ mới của Trung Quốc.

Xuất hiện tên gọi mới “Văn Diêu” cho dàn tiêm kích của CAC

Trang này cho rằng đây tuyệt đối không phải một lần cập nhật tên gọi đơn giản. Nếu như dòng máy bay có tên “Long” tượng trưng cho sức mạnh cứng – cho việc Trung Quốc "đứng thẳng lưng", từng bước đuổi kịp trình độ đỉnh cao thế giới – thì sự xuất hiện của “Văn Diêu” đánh dấu việc tiêm kích Trung Quốc chính thức chuyển từ “chồng ghép chức năng” sang “định nghĩa toàn năng”.

Tiêm kích J-16 "Phi Long" được Trung Quốc phát triển trên cơ sở Su-30MKK của Nga. Ảnh: Sohu.

Bài viết chỉ rõ, trong các văn kiện chính thức trước đây, CAC chỉ đưa những máy bay gánh vác nhiệm vụ quốc phòng cốt lõi vào danh sách thành tựu trong năm. Vì vậy, “Văn Diêu” rất có khả năng không phải trang bị phụ trợ, cũng không đơn thuần là phần mở rộng của các hệ thống UAV hiện có. Tên gọi mới này được cho là đặt cho tiêm kích tàng hình hạng nặng thế hệ mới, tức mẫu J-36 của Tập đoàn Công nghiệp máy bay Thành Đô đang được bàn luận sôi nổi.

Theo phân tích, “Văn Diêu” đại diện cho một khái niệm tác chiến “toàn năng” ngay từ khâu thiết kế ban đầu. Khác với J-16 “Phi Long” do Tập đoàn Công nghiệp máy bay Thẩm Dương (SAC, Thẩm Phi) chế tạo được phát triển trên nền tảng Su-30MKK, vốn được mô tả là máy bay đa nhiệm phát triển bằng cách liên tục “gắn thêm chức năng” trên nền tảng cũ – thế hệ máy bay mới J-36 được kỳ vọng tích hợp đồng thời các nhiệm vụ giành ưu thế trên không, đánh chặn, tấn công mặt đất và chỉ huy – kiểm soát, không phải cộng dồn chức năng, mà là hoàn chỉnh ngay từ đầu.

Góc nhìn ngang của J-36 "Văn Diêu". Ảnh: QQnews.

Tên gọi “Văn Diêu” cũng mang ý nghĩa biểu tượng rõ ràng. Bài viết cho biết cái tên này được lấy từ “Sơn Hải Kinh”, một tác phẩm cổ đại Trung Hoa, hình thành dần trong khoảng thời Chiến Quốc – Tây Hán, là hỗn hợp của địa lý cổ, thần thoại – truyền thuyết, sinh vật học tưởng tượng và tư duy vũ trụ học sơ khai. Trong “Sơn Hải Kinh” “Văn Diêu” được mô tả là sinh vật thân cá, cánh chim, có khả năng bay đêm, tượng trưng cho sự linh hoạt vượt qua các chiều không gian.

Khi phản chiếu lên J-36, nó xóa nhòa ranh giới giữa các loại máy bay. Cụ thể, J-36 vừa là tiêm kích, vừa là máy bay đánh chặn: Nhờ hệ thống động lực và radar thế hệ mới, J-36 có khả năng hành trình siêu âm và đánh chặn tầm xa cực mạnh. Vừa là oanh tạc cơ, vừa là tiêm kích – bom: Với khoang vũ khí trong thân sâu và rộng hơn cả tiêm kích thế hệ 5, nó có thể duy trì tàng hình trong khi hóa thân thành “xe tải bom tàng hình” thực hiện đòn đánh chính xác. Là “nút chỉ huy trên không”: Bản thân J-36 giống như một máy bay cảnh báo sớm cỡ nhỏ, có thể thông qua hệ thống quản lý – điều phối mạnh mẽ để chỉ huy bầy UAV tác chiến phối hợp, giống như “Văn Diêu” dẫn đàn cá.

Tiêm kích J-10 "Mãnh Long" được Trung Quốc đánh giá sánh ngang F-16 của Mỹ. Ảnh: Sohu.

Về thiết kế khí động học, “Văn Diêu” J-36 sử dụng bố cục cánh – thân hòa trộn (blended wing body) rộng hơn, khác với đường nét thon dài của J-20. Cấu hình này không chỉ có lợi cho khả năng tàng hình, mà còn tạo ra không gian bên trong lớn hơn, cho phép bố trí khoang vũ khí trong thân sâu và rộng hơn, cùng lượng nhiên liệu mang dồi dào hơn, qua đó tăng tầm bay và tính linh hoạt khi mang tải.

Lá bài toàn năng cho không chiến tương lai

“Văn Diêu” J-36 được định vị là một nền tảng “nhiều trong một”: Một mặt, nó có khả năng hành trình tốc độ cao và đánh chặn tầm xa, đảm nhiệm nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không và đánh chặn. Mặt khác, trong trạng thái không treo vũ khí ngoài, máy bay vẫn có thể thực hiện đòn tấn công chính xác vào mục tiêu mặt đất hoặc trên biển.

Ngoài ra, hệ thống cảm biến và quản lý tác chiến tích hợp cho phép nó đóng vai trò “nút chỉ huy trên không” trong đội hình, dẫn dắt biên đội UAV phối hợp tác chiến.

Tiêm kích tàng hình thế hệ năm J-20 "Uy Long" của Trung Quốc. Ảnh: QQnews.

Theo đánh giá của “Chúc Vọng Vân Tiêu”: J-10 “Mãnh Long” giải quyết bài toán “từ không đến có” trong nghiên cứu – chế tạo độc lập; J-20 “Uy Long” tượng trưng cho việc Trung Quốc sánh vai với các cường quốc trong kỷ nguyên tiêm kích tàng hình; còn J-36 “Văn Diêu” hướng tới việc tái định hình mô thức tác chiến trên không, bằng cách tích hợp nhiều năng lực tác chiến vào một nền tảng duy nhất.

Việc tên gọi “Văn Diêu” được công bố là lá bài toàn năng mà Tập đoàn Công nghiệp máy bay Thành Đô đưa ra cho tương lai không chiến. Nó không chỉ là một chiếc máy bay, mà là một nút trung tâm trên không có thể xoay chuyển cục diện chiến tranh.