Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã công bố đoạn video xác nhận việc tấn công thành công một tiêm kích thế hệ thứ 5 F-35 Lightning II của Mỹ bằng hệ thống phòng không mặt đất, đánh dấu lần đầu tiên có bằng chứng về việc một máy bay thế hệ này bị bắn trúng từ mặt đất.
Hiện vẫn chưa rõ chiếc F-35 bị bắn hạ hay chỉ bị hư hại nặng, khi các nguồn tin Mỹ cho rằng máy bay đã kịp hạ cánh khẩn cấp. Đoạn video được công bố chỉ vài giờ sau khi UAV trinh sát tàng hình tầm cao RQ-180 cũng buộc phải hạ cánh khẩn gần Iran, làm dấy lên suy đoán rằng nó cũng có thể đã bị tấn công.
Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ đã xác nhận vụ việc, cho biết máy bay buộc phải hạ cánh khẩn cấp trong khi đang "thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên không phận Iran". Bộ chỉ huy không xác nhận cũng không phủ nhận việc máy bay có bị trúng hỏa lực từ mặt đất hay không.
Việc F-35 bay sâu vào không phận miền Trung Iran trong một nhiệm vụ tấn công xuyên phá cho thấy mức độ tự tin rằng hệ thống phòng không Iran đã bị suy yếu đủ để các máy bay tàng hình thế hệ mới có thể hoạt động an toàn.
F-35 được phát triển sau Chiến tranh Lạnh, trong bối cảnh các đối thủ không còn sở hữu lực lượng tiêm kích ngang tầm, mà chủ yếu dựa vào hệ thống phòng không mặt đất – giống như Iran hiện nay. Các lực lượng Iran đã sử dụng rộng rãi các hệ thống dẫn đường hồng ngoại để tấn công mục tiêu mà không phát tín hiệu radar, tránh bị phát hiện bởi hệ thống cảnh báo của đối phương.
Dù F-35 có dấu hiệu nhiệt thấp, nhưng mức độ giảm tín hiệu radar của nó lớn hơn nhiều, khiến nó tương đối dễ bị phát hiện hơn bởi các hệ thống dẫn đường hồng ngoại.
Việc Iran bắn trúng F-35 không hoàn toàn chưa từng có tiền lệ. Tehran trước đó đã cung cấp các hệ thống phòng không hồng ngoại tiên tiến cho các đối tác chiến lược tại Iraq và Yemen – nơi chúng từng được sử dụng để tấn công máy bay chiến đấu.
Điều này bao gồm nhiều trường hợp được xác nhận bắn hạ các tiêm kích F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon và Eurofighter Typhoon bởi lực lượng Ansarullah tại Yemen, cũng như phá hủy hơn một chục UAV MQ-9 Reaper của Mỹ. Các đơn vị phòng không của Ansarullah cũng từng đạt các pha “suýt trúng” khi nhắm vào F-35.
Các nhóm bán quân sự tại Iraq cũng tuyên bố đã bắn hạ nhiều máy bay Mỹ, bao gồm 3 tiêm kích F-15 và một máy bay tiếp dầu KC-135 Stratotanker trong những giờ đầu của cuộc chiến.
Việc F-35 bị bắn trúng có thể buộc quân đội Mỹ phải đánh giá lại cách sử dụng loại máy bay này, bao gồm việc có tiếp tục triển khai cho các nhiệm vụ xuyên phá sâu vào lãnh thổ Iran hay không.
Trong cuộc không kích kéo dài 12 ngày của Israel vào Iran tháng 6/2025, Tehran từng tuyên bố đã bắn hạ 4 chiếc F-35 của Không quân Israel bằng hệ thống phòng không mặt đất. Tuy nhiên, do Israel kiểm duyệt nghiêm ngặt thông tin tổn thất, tính xác thực của các tuyên bố này vẫn chưa được xác nhận.
Dù vậy, những bằng chứng mới cho thấy hệ thống phòng không Iran có khả năng tấn công F-35 đã khiến các tuyên bố trước đây trở nên đáng tin hơn phần nào.
Do F-35 phải bay gần mục tiêu để tấn công – khi phần mềm Block 4 chưa cho phép tích hợp đầy đủ các tên lửa không đối đất như các tiêm kích thế hệ trước – việc hạn chế khả năng hoạt động trong không phận Iran có thể làm giảm đáng kể hiệu quả chiến đấu của loại máy bay này.
Theo MW
