Ngày 3/5, nhiều quan chức các quốc gia thành viên châu Âu của NATO bày tỏ bất bình và lo ngại bởi trước khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức, Mỹ đã không tiến hành tham vấn với các đồng minh châu Âu.
Các quan chức này nhấn mạnh, những điều chỉnh quân sự quan trọng liên quan đến cấu trúc an ninh châu Âu cần được trao đổi và phối hợp trước giữa các đồng minh. Tuy nhiên, việc Mỹ đột ngột công bố đã khiến họ trở tay không kịp. Một số quốc gia châu Âu lo ngại quyết định này có thể làm suy yếu tính ổn định và khả năng dự báo trong bố trí phòng thủ của NATO.
Một nguồn tin nội bộ NATO cho biết, phía châu Âu vốn kỳ vọng Mỹ sẽ xử lý vấn đề điều chỉnh lực lượng đồn trú theo cách có trật tự và phối hợp, thay vì đưa ra quyết định đơn phương.
Các nhà phân tích nhận định, diễn biến này một lần nữa cho thấy sự khác biệt trong phối hợp chính sách an ninh giữa Mỹ và châu Âu đang ngày càng gia tăng.
Mỹ quyết định rút quân mà không trao đổi trước gây rạn nứt nội bộ
Sau khi Mỹ thông báo sẽ rút khoảng 5.000 quân khỏi Đức, ông Trump tiếp tục tuyên bố quy mô rút quân thực tế sẽ "vượt xa con số 5.000", gây chấn động trong nội bộ NATO và khiến liên minh này ngay lập tức yêu cầu phía Mỹ đưa ra lời giải thích.
Bộ Quốc phòng Mỹ hôm 1/5 cho biết sẽ rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức trong năm tới. Sean Parnell, người phát ngôn cấp cao của Lầu Năm Góc, khẳng định quyết định này được đưa ra sau khi đánh giá toàn diện việc triển khai binh lực tại châu Âu nhằm đáp ứng nhu cầu chiến trường và thực tế tại địa bàn, dự kiến việc rút quân sẽ hoàn tất trong 6 đến 12 tháng tới.
Ngày 2/5, Tổng thống Trump tiếp tục đe dọa: đây chỉ là "sự bắt đầu", quy mô cắt giảm quân số Mỹ ở châu Âu trong tương lai sẽ "lớn hơn nhiều so với con số 5.000 ban đầu". Tuy nhiên, hôm 30/4, ông đã ám chỉ Mỹ cũng đang xem xét rút quân khỏi Italy và Tây Ban Nha vì phản ứng của hai quốc gia này đối với cuộc xung đột Iran là "hoàn toàn vô ích".
Theo dữ liệu của Trung tâm Dữ liệu Nhân lực Quốc phòng Mỹ, tính đến tháng 12/2025, số binh sĩ Mỹ đồn trú lâu dài tại Đức là 36.436 người. Đây là lực lượng triển khai quân sự lớn nhất của Mỹ tại châu Âu, cao hơn nhiều so với quy mô tại Italy (khoảng 12.000) và Anh (khoảng 10.000). Ngay cả khi rút 5.000 quân, Đức vẫn sẽ là trung tâm cốt lõi của quân đội Mỹ tại châu Âu với các cơ sở quan trọng như Căn cứ Không quân Ramstein.
Quyết định rút quân của Mỹ đã nhanh chóng làm dấy lên sự bất an trong nội bộ NATO. BBC chỉ ra rằng, sau khi năm ngoái Mỹ quyết định cắt giảm quân số tại Romania như một phần của kế hoạch chuyển dịch trọng tâm chiến lược sang Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, quyết định mới nhất này khiến các đồng minh NATO thêm lo ngại liên minh có thể bị suy yếu.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk thẳng thắn phát biểu: "Mối đe dọa lớn nhất đối với cộng đồng xuyên Đại Tây Dương không phải là kẻ thù bên ngoài, mà là sự rạn nứt đang diễn ra trong liên minh chúng ta". Hôm 2/5, người phát ngôn NATO Alison Hart cũng viết đăng trên mạng xã hội X rằng họ đang phối hợp để tìm hiểu chi tiết kế hoạch Mỹ rút quân khỏi Đức.
Bà Hart cho biết thêm rằng quyết định của Mỹ "nhấn mạnh nhu cầu châu Âu phải tiếp tục tăng đầu tư cho quốc phòng", đồng thời lưu ý các thành viên NATO đã đồng ý nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP tại Hội nghị thượng đỉnh Hague (Hà Lan) năm ngoái.
Theo hãng tin DPA ngày 2/5, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Pistorius nói rằng việc Mỹ rút quân là "điều có thể dự đoán được", đồng thời nhấn mạnh sự hiện diện của Mỹ tại châu Âu vẫn phù hợp với lợi ích của cả hai bên. Ông cũng chỉ ra rằng động thái này một lần nữa cho thấy châu Âu phải tự chịu trách nhiệm nhiều hơn về an ninh của chính mình.
Trước đây, ông Trump từng chỉ trích Đức "nợ" chi phí quân sự lâu dài, nhưng chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz đã thay đổi tình hình này. Đầu tư quốc phòng của Đức đã tăng mạnh, dự kiến đạt 105,8 tỷ Euro vào năm 2027, chiếm khoảng 3,1% GDP.
Quyết định rút quân của Mỹ bắt nguồn từ những mâu thuẫn công khai gần đây giữa ông Trump và ông Merz. Ngày 27/4, ông Merz phát biểu tại một trường học ở bang Nordrhein-Westfalen rằng "người Mỹ rõ ràng không có chiến lược, trong khi Iran rất giỏi đàm phán, khiến phía Mỹ không thu được gì và cả quốc gia bị sỉ nhục”.
Những lời này ngay lập tức châm ngòi cho "thùng thuốc súng" Donald Trump. Ngày 28/4, ông chỉ trích Merz trên mạng xã hội là "không biết mình đang nói gì". Một ngày sau, ông đe dọa Mỹ đang xem xét tính khả thi của việc giảm quân đồn trú tại Đức và quyết định được Bộ Quốc phòng Mỹ đưa ra vào ngày 1/5.
Bất đồng về chiến tranh Iran
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ, sau khi Mỹ và Israel khơi mào chiến tranh với Iran vào tháng 2 năm nay, gần như toàn bộ các đồng minh NATO đã không cung cấp hỗ trợ cho Mỹ. Việc các đồng minh NATO từ chối gửi quân giúp khôi phục lưu thông tại eo biển Hormuz đã khiến sự bất mãn của ông Trump đối với liên minh gia tăng. CNN cho biết ông Trump chỉ trích các đồng minh “không hỗ trợ đủ” trong xung đột và đe dọa cắt giảm thêm quân tại Italy và Tây Ban Nha.
Đức và một số nước châu Âu chỉ cung cấp hỗ trợ quân sự hạn chế, chẳng hạn như cho phép sử dụng cơ sở hạ tầng quân sự (như căn cứ không quân) nhưng không cho phép sử dụng trực tiếp cho các hoạt động tấn công. Dù Thủ tướng Merz cam kết Đức sẽ hỗ trợ thêm trong giai đoạn sau của cuộc xung đột, bao gồm việc cử tàu quét mìn tới Địa Trung Hải, những động thái này vẫn chưa làm ông Trump hài lòng.
Nguyên nhân có nhiều, trước hết là các quốc gia này không muốn bị cuốn vào một cuộc chiến không phải của mình. Tuy nhiên, đó cũng chỉ là một cách nói mang tính ngoại giao, bởi họ hiểu rất rõ sức mạnh quân sự của Iran.
Trong nhiều năm, Mỹ không dám sử dụng vũ lực với Iran, nhưng đến thời ông Trump lại có bước đi mạo hiểm, và kết quả là Mỹ phải hứng chịu tổn thất nặng nề. CNN đưa tin có thể xác nhận các cuộc tấn công của Iran đã gây thiệt hại cho ít nhất 16 mục tiêu của Mỹ tại 8 quốc gia là phần lớn các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực, trong đó một số căn cứ trên thực tế đã không còn khả năng sử dụng.
Thực tế cho thấy lựa chọn của các quốc gia này là hợp lý và đúng đắn; nếu không, lợi ích của họ tại Trung Đông cũng sẽ chịu tổn thất nghiêm trọng.
Thứ hai, các nước châu Âu hiểu rõ rằng cuộc chiến do Mỹ phát động trên thực tế là nhằm phục vụ lợi ích của Israel. Từ tình hình hiện nay có thể thấy, Mỹ không thu được lợi ích đáng kể nào từ cuộc chiến này, chỉ là hỗ trợ Israel, ở một mức độ nhất định, làm suy yếu mối đe dọa quân sự từ Iran. Nhưng về lâu dài, cuộc chiến lại khiến Iran trở nên tự tin hơn, đồng thời lập trường đối với Mỹ và Israel cũng cứng rắn hơn.
Không chỉ vậy, sau khi kiểm soát eo biển Hormuz, Iran đã áp dụng các chính sách đặc biệt cứng rắn đối với các “quốc gia thù địch”. Nhìn chung, cuộc chiến Iran đã trở thành điểm khởi đầu quan trọng cho sự rạn nứt trong khối phương Tây.
Quyết định rút quân của ông Trump cũng vấp phải sự phản đối trong nội bộ nước Mỹ. Lãnh đạo cấp cao Đảng Cộng hòa tại cả Thượng viện và Hạ viện đã ra tuyên bố chung bày tỏ sự "lo ngại sâu sắc", nhấn mạnh rằng Đức đã tăng mạnh chi tiêu quốc phòng theo yêu cầu của Mỹ. Tuyên bố kêu gọi chuyển quân tới Đông Âu để duy trì sự hiện diện quân sự và nhấn mạnh bất kỳ sự điều chỉnh lớn nào cũng cần được đánh giá thận trọng và phối hợp chặt chẽ với Quốc hội cũng như các đồng minh châu Âu.
Theo QQnews, Ifeng
