Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã nổ súng vào ít nhất một con tàu tại vùng biển gần Oman sau khi Tehran một lần nữa đóng cửa eo biển Hormuz trong hôm 18/4, theo Tổ chức Thương mại Hàng hải Anh.
Hai xuồng pháo của IRGC đã tiếp cận một tàu chở dầu cách quốc gia vùng Vịnh này khoảng 20 hải lý về phía đông bắc vào khoảng 13h giờ địa phương — và nổ súng mà không có hành động khiêu khích, theo báo cáo của thuyền trưởng con tàu.
Các quan chức cho biết con tàu và thủy thủ đoàn đều an toàn, trong khi giới chức đã mở cuộc điều tra về diễn biến leo thang mới nhất này.
Các bản ghi âm cho thấy hai tàu Ấn Độ đã buộc phải quay đầu rời khỏi eo biển sau khi xảy ra vụ nổ súng.
Một trong số đó là siêu tàu chở dầu VLCC treo cờ Ấn Độ, chở 2 triệu thùng dầu của Iraq, theo một tài khoản trên mạng X chuyên theo dõi hành trình hàng hải.
Vụ việc đánh dấu một bước leo thang nguy hiểm trong thế đối đầu vốn đã căng thẳng tại một trong những điểm nghẽn vận tải quan trọng nhất thế giới, nơi thường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.
Cuộc tấn công hôm thứ Bảy diễn ra trong bối cảnh tình trạng của tuyến đường thủy hẹp này còn nhiều mâu thuẫn, khi Iran trong những ngày gần đây đưa ra các tín hiệu trái chiều — tuyên bố đã mở lại eo biển vào thứ Sáu nhưng đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục đóng lại để đáp trả lệnh phong tỏa do Mỹ dẫn đầu.
Lệnh phong tỏa của Mỹ, được triển khai đầu tuần này sau khi các cuộc đàm phán ngoại giao đổ vỡ, đã đẩy lực lượng Mỹ và Iran vào thế đối đầu trực diện, khi tàu chiến Mỹ theo sát các tàu chở dầu, còn Tehran khẳng định họ hiện kiểm soát việc tàu nào được phép đi qua an toàn.
Bộ chỉ huy quân sự chung của Iran hôm thứ Bảy cho biết “việc kiểm soát eo biển Hormuz đã trở lại trạng thái trước đây… dưới sự quản lý và kiểm soát chặt chẽ của các lực lượng vũ trang.”
IRGC cũng cảnh báo sẽ tiếp tục ngăn chặn việc đi lại qua eo biển chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran vẫn còn hiệu lực.
Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran, cho biết eo biển đang “trở lại trạng thái bình thường”, trong khi trước đó ông mô tả là các tàu phải xin phép hải quân Iran và trả phí trước khi đi qua.
Dường như để đáp trả vụ việc, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chia sẻ hình ảnh trên mạng xã hội về các trực thăng và tàu chiến tuần tra “trong và xung quanh eo biển nhằm duy trì sự hiện diện rõ ràng để bảo vệ tự do hàng hải.”
Iran cho rằng họ đóng lại eo biển vì Mỹ không dỡ bỏ phong tỏa — dù đây chưa từng là điều kiện được công bố công khai đối với tuyến hàng hải này.
CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã buộc 21 con tàu quay trở lại Iran kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu vào thứ Hai.
Diễn biến leo thang hôm thứ Bảy diễn ra sau nhiều tuần bạo lực hàng hải gia tăng trong khu vực. Kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, nhiều tàu thương mại đã bị tấn công bằng máy bay không người lái, tên lửa hoặc các loại đạn khác trong và xung quanh eo biển.
IRGC trước đó đã cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào bất kỳ con tàu nào cố gắng đi qua eo biển mà không được sự cho phép của họ — một lời đe dọa hiện dường như đang trở thành hiện thực.
Bất chấp vụ nổ súng hôm thứ Bảy, một số tàu vẫn tiếp tục cố gắng vượt qua, trong khi nhiều tàu khác vẫn mắc kẹt trong Vịnh chờ được phép di chuyển, khi các công ty bảo hiểm, hãng vận tải và chính phủ cân nhắc những rủi ro ngày càng gia tăng.
Diễn biến bạo lực mới nhất cho thấy tình hình vẫn hết sức mong manh, ngay cả khi các nỗ lực ngoại giao hậu trường — bao gồm các cuộc đàm phán có sự tham gia trung gian của Pakistan — vẫn đang tiếp diễn nhằm ngăn chặn nguy cơ một cuộc chiến quy mô lớn hơn trong khu vực.
Các bên trung gian Pakistan đang tìm cách sớm đưa Mỹ và Iran trở lại bàn đàm phán cho vòng đối thoại thứ hai, nhưng các kế hoạch vẫn chưa rõ ràng và chưa bên nào chính thức cam kết tham gia.
Theo NYP
