Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tìm cách sử dụng các tài sản bị phong tỏa của Iran để tài trợ cho việc khôi phục cơ sở hạ tầng năng lượng và nhiều công trình khác bị hư hại trong các cuộc tấn công trả đũa của Tehran nhằm vào các quốc gia Arab vùng Vịnh đang cho phép Mỹ đặt căn cứ quân sự. Thông tin này được Bloomberg và CBS News tiết lộ.
Theo CBS News, Bộ Tài chính Mỹ dự định tận dụng “mọi thẩm quyền hiện có” để đưa các tài sản của Iran vào các chương trình tái thiết và sửa chữa liên quan đến những thiệt hại do Tehran gây ra trong tương lai. Nguồn tin am hiểu quan điểm của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết kế hoạch này đang được nghiên cứu như một phần trong các thỏa thuận hậu xung đột.
Bloomberg dẫn các nguồn tin cho biết ông Bessent đã chỉ đạo các quan chức Bộ Tài chính đánh giá mức độ thiệt hại tại các đồng minh của Mỹ ở Vịnh Ba Tư và yêu cầu lập báo cáo toàn diện về những tổn thất xảy ra kể từ khi xung đột bùng phát. Bộ này cũng đang xem xét khả năng sử dụng tài sản của Iran để bồi thường cho các thiệt hại trong quá khứ mà Washington cho là do các lực lượng được Tehran hậu thuẫn gây ra.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Washington và Tehran đang rơi vào bế tắc do bất đồng về số tiền tài sản bị phong tỏa.
Ông Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei, ngày 6/6 tuyên bố việc đạt được một thỏa thuận phụ thuộc vào việc Mỹ giải phóng 24 tỷ USD tài sản của Iran.
“Đó là tiền của chính chúng tôi, không phải tiền của nước Mỹ,” ông Rezaei nói với CNN, đồng thời cho rằng việc trả lại số tiền này sẽ là phép thử đối với mức độ thiện chí của Tổng thống Donald Trump.
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nói với hãng tin Mehr rằng Tehran yêu cầu ít nhất 12 tỷ USD phải được giải ngân ngay sau khi hai bên ký một bản ghi nhớ, còn phần còn lại phải được trả trong vòng “không quá một hoặc hai tháng”.
Kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran ngày 28/2, các bên nhìn chung đã tránh tấn công trực tiếp vào các cơ sở dầu khí chiến lược. Tuy nhiên, giữa tháng 3, Israel đã không kích mỏ khí đốt South Pars – mỏ khí tự nhiên lớn nhất thế giới – khiến khoảng 12% sản lượng khí đốt của Iran bị gián đoạn.
Sau vụ việc này, Tehran tuyên bố các cơ sở năng lượng tại những quốc gia Arab vùng Vịnh có sự hiện diện quân sự của Mỹ đã trở thành “mục tiêu trực tiếp và hợp pháp”.
Trong các đợt đáp trả sau đó, nhiều cơ sở năng lượng tại Arab Saudi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain đã hứng chịu thiệt hại trước khi một lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian được thiết lập vào tháng 4.
Theo các nguồn tin ngoại giao được Bloomberg dẫn lại, Washington từng cam kết xem xét nới lỏng một phần việc phong tỏa tài sản của Iran nhằm đưa Tehran trở lại bàn đàm phán tại Islamabad. Tuy nhiên, công khai, giới chức Mỹ vẫn bác bỏ yêu cầu này và coi đó là điều khó chấp nhận.
Tổng thống Donald Trump từ lâu đã chỉ trích người tiền nhiệm Barack Obama vì thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Ông nhiều lần cáo buộc chính quyền Obama đã chuyển cho Iran hàng tỷ USD tiền mặt dưới dạng các “kiện tiền” để đổi lấy việc Tehran chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận. Ông Trump sau đó đã đơn phương rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân này trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.
Theo giới phân tích, tranh cãi quanh số tài sản bị phong tỏa hiện đã trở thành một trong những nút thắt lớn nhất trong quan hệ Mỹ - Iran. Trong khi Tehran coi việc giải ngân hàng chục tỷ USD là điều kiện tiên quyết để xây dựng lòng tin, Washington lại muốn sử dụng chính số tiền đó như một công cụ gây sức ép và bù đắp những tổn thất mà các đồng minh khu vực của Mỹ phải gánh chịu trong cuộc đối đầu kéo dài nhiều tháng qua.
Theo Bloomberg, RT
