Tổng thống Mỹ Donald Trump từ lâu nổi tiếng với khả năng duy trì kỷ luật đảng và buộc các nghị sĩ Cộng hòa đi theo đường lối của mình. Tuy nhiên, khi nỗi lo về cuộc bầu cử giữa kỳ ngày càng lớn, phong cách lãnh đạo cứng rắn của ông đang bắt đầu vấp phải sự phản kháng từ chính nội bộ đảng Cộng hòa.
Theo phân tích của truyền thông Pháp, hàng loạt diễn biến gần đây cho thấy ông Trump đang đối mặt với những thách thức ngày càng rõ rệt từ các đồng minh chính trị.
Từ việc Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết yêu cầu Tổng thống chấm dứt chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, cho đến những tranh cãi liên quan quỹ chống "vũ khí hóa chính quyền" trị giá 1,8 tỷ USD và dự án xây dựng phòng tiệc mới cho Nhà Trắng với chi phí khổng lồ, các dấu hiệu bất đồng trong nội bộ đảng Cộng hòa đang ngày càng lộ rõ.
Lo ngại mất ghế trong Quốc hội khiến nhiều nghị sĩ Cộng hòa thay đổi thái độ
Vào thời điểm đánh dấu 500 ngày trong nhiệm kỳ thứ hai, tỷ lệ ủng hộ của ông Trump đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi trở lại Nhà Trắng. Điều này làm dấy lên lo ngại trong đảng Cộng hòa rằng họ có thể đánh mất quyền kiểm soát Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới.
Ông Trump – vị tổng thống duy nhất trong lịch sử Mỹ từng bị luận tội hai lần – cũng đã cảnh báo rằng nếu đảng Dân chủ giành lại Quốc hội, ông có thể phải đối mặt với một cuộc luận tội thứ ba.
Ông Larry Sabato, chuyên gia chính trị thuộc Đại học Virginia, nhận định: "Các nghị sĩ Cộng hòa đang nhìn vào kết quả thăm dò tại địa phương và nhận ra rằng ông Trump có thể đang ảnh hưởng tiêu cực tới cơ hội tái đắc cử của họ".
Ngày 3/6, Hạ viện Mỹ đã thông qua một nghị quyết yêu cầu Tổng thống Donald Trump chấm dứt chiến dịch quân sự chống Iran. Đây được xem là đòn giáng mạnh nhất nhằm vào chính sách đối ngoại của ông Trump kể từ khi xung đột với Iran bùng phát sau chiến dịch quân sự Mỹ - Israel hồi cuối tháng 2.
Đáng chú ý, đây là lần thứ tư Hạ viện Mỹ bỏ phiếu về các biện pháp hạn chế quyền phát động chiến tranh của tổng thống, nhưng là lần đầu tiên một nghị quyết như vậy được thông qua. Có bốn nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu cùng phe Dân chủ, tạo nên sự chia rẽ hiếm thấy trong nội bộ đảng.
Ngay ngày hôm sau, ông Trump đã lên mạng xã hội chỉ trích gay gắt cuộc bỏ phiếu, gọi đây là hành động "vô nghĩa" và "không yêu nước". Ông cũng công khai công kích bốn nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu thuận, cho rằng họ chỉ đang tìm cách thu hút sự chú ý của dư luận.
Chiến sự Iran làm gia tăng áp lực chính trị
Các nhà quan sát cho rằng tác động kinh tế từ cuộc chiến với Iran đang khiến nhiều nghị sĩ Cộng hòa thêm lo lắng. Trong bối cảnh cử tri ngày càng quan tâm đến lạm phát và chi phí sinh hoạt, không ít nghị sĩ tỏ ra miễn cưỡng khi phải tiếp tục bảo vệ các ưu tiên chính sách của Nhà Trắng.
Nhà bình luận chính trị Rex Huppke của tờ USA Today nhận xét rằng các nghị sĩ Cộng hòa đang bắt đầu "thể hiện chính kiến độc lập hơn" thay vì hoàn toàn đi theo ông Trump như trước.
Dù vậy, phần lớn giới phân tích cho rằng ông Trump vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể trong đảng Cộng hòa. Nhiều ứng cử viên được phong trào Make America Great Again (MAGA) hậu thuẫn đã đánh bại các nghị sĩ đương nhiệm từng bất đồng với ông trong các cuộc bầu cử sơ bộ gần đây, cho thấy sức nặng chính trị của ông Trump vẫn còn rất lớn.
Tuy nhiên, ông Larry Sabato cảnh báo chiến lược này có thể phản tác dụng về lâu dài. Theo ông, việc ông Trump gây áp lực buộc một số thượng nghị sĩ và hạ nghị sĩ phải rời chính trường, đồng thời công khai chỉ trích họ, đang khiến ông tạo thêm đối thủ trong nội bộ đảng.
Trong bối cảnh khoảng cách ghế giữa hai đảng tại Hạ viện và Thượng viện hiện rất sít sao, chỉ cần một vài nghị sĩ Cộng hòa quay lưng cũng có thể làm thay đổi cán cân quyền lực tại Quốc hội.
Cựu Thượng nghị sĩ bang Tennessee Lamar Alexander cho rằng ông Trump cần lắng nghe nhiều ý kiến bên ngoài hơn, thay vì chỉ dựa vào những cộng sự thân cận trong chính quyền. Theo ông Alexander, việc loại bỏ hoặc gây áp lực với những người từng ủng hộ mình sẽ không giúp ông Trump xây dựng được một di sản chính trị đáng tự hào khi rời nhiệm sở.
Những diễn biến gần đây cho thấy dù ông Trump vẫn là nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong đảng Cộng hòa, áp lực từ cuộc bầu cử giữa kỳ đang khiến ngày càng nhiều nghị sĩ phải cân nhắc lợi ích chính trị của bản thân, thay vì tuyệt đối đứng về phía Tổng thống như trước đây.
Theo HK01
