Tổ chức không gian “đa cực - đa trung tâm”, sông Hồng là trục xanh chiến lược
UBND TP Hà Nội vừa ban hành quyết định về việc phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm. Phạm vi áp dụng đối với toàn bộ 126 đơn vị hành chính cấp xã (51 phường, 75 xã). Quy mô lập quy hoạch khoảng 3.360 km2.
Hà Nội được định vị phát triển theo tầm nhìn dài hạn 100 năm, hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, giữ vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là đầu tàu kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục và y tế của cả nước, từng bước vươn tầm khu vực và quốc tế.
Trong định hướng phát triển, “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” được xác định là giá trị cốt lõi. Quy hoạch lấy con người làm trung tâm, chất lượng sống làm thước đo, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa truyền thống và hiện đại.
Không gian đô thị được tổ chức theo mô hình “đa cực - đa trung tâm, đa tầng - đa lớp”, trong đó sông Hồng giữ vai trò trục xanh và trục động lực phát triển mới của Thủ đô. Hà Nội phát triển theo chiều sâu, hướng tới đô thị xanh, thông minh, giàu bản sắc và liên kết chặt chẽ với các đô thị vệ tinh trong vùng.
Mô hình tăng trưởng được định hình dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thúc đẩy các lĩnh vực kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn và các ngành công nghệ chiến lược. Kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng hàng đầu.
Thành phố chú trọng bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Mục tiêu GRDP 680 tỷ USD vào năm 2045
Về mục tiêu cụ thể, đến năm 2035, Hà Nội phấn đấu trở thành đô thị xanh, thông minh, trung tâm giáo dục - y tế chất lượng cao của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Đến năm 2045, Thủ đô hướng tới vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực, với GRDP đạt khoảng 680 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu người khoảng 45.000 USD. Đến năm 2065, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành một trong những thủ đô hạnh phúc hàng đầu thế giới, phát triển bền vững, hiện đại và kết nối toàn cầu.
Về vai trò, Hà Nội giữ vị trí trung tâm và động lực phát triển của Vùng Thủ đô, Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước. Thành phố đóng vai trò dẫn dắt, lan tỏa và điều phối phát triển, là đầu mối giao thông quan trọng kết nối các địa phương lân cận với quốc tế.
Hà Nội cũng là cửa ngõ giao thương, trung tâm giao dịch của khu vực Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời đảm nhận vai trò điều phối các vấn đề liên vùng như kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước và bảo đảm phát triển bền vững. Với vị trí chiến lược về quốc phòng - an ninh, Thủ đô còn là điểm tựa quan trọng của cả nước.
Về chức năng, Hà Nội được xác định là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm kinh tế - tài chính, thương mại, dịch vụ logistics; trung tâm văn hóa - du lịch lớn nhất cả nước; trung tâm khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực chất lượng cao; đồng thời là trung tâm y tế chuyên sâu, đầu ngành, phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân trong và ngoài vùng.
Theo định hướng quy hoạch, Hà Nội được dự báo phát triển theo kịch bản mở, không áp đặt giới hạn dân số cơ học mà quản lý quy mô dân số phù hợp với sức chịu tải của hạ tầng.
Đến năm 2045, dân số Thủ đô ước đạt khoảng 15-16 triệu người; đến năm 2065 khoảng 17-19 triệu người và các giai đoạn sau cơ bản ổn định, không vượt quá 20 triệu người. Việc kiểm soát quy mô dân số được xác định là yếu tố then chốt nhằm tránh tạo áp lực quá mức lên hạ tầng đô thị và dịch vụ công.
Về không gian phát triển, tỷ lệ đất đô thị toàn thành phố đến năm 2045 dự kiến đạt 45-50%, theo mô hình đô thị nén kết hợp mở rộng không gian xanh. Giai đoạn đến 2065, tỷ lệ này có thể tăng lên 55-60%, song vẫn bảo đảm duy trì diện tích rừng, vành đai xanh, hành lang xanh và các nêm xanh sinh thái.
Thành phố cũng rà soát quỹ đất nông nghiệp hiện có để xem xét chuyển đổi một phần sang đất rừng, công viên rừng và hồ điều hòa, hướng tới mô hình “rừng trong thành phố - thành phố trong rừng”. Tỷ lệ đô thị hóa dự kiến đạt trên 75% vào năm 2045 và vượt 90% vào năm 2065.
Về kinh tế, Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm trong giai đoạn 2026-2045, sau đó duy trì mức khoảng 5%/năm trong giai đoạn 2046-2065. GRDP bình quân đầu người dự kiến đạt khoảng 17.000 USD vào năm 2035, 45.000 USD vào năm 2045 và khoảng 100.000 USD vào năm 2065.
Ở lĩnh vực xã hội, đến năm 2030, chỉ số phát triển con người (HDI) của Hà Nội dự kiến đạt khoảng 0,9, tuổi thọ trung bình 77 tuổi; đến năm 2045 tuổi thọ khoảng 80 tuổi và chỉ số hạnh phúc đạt 9,5/10.
