Thương vụ mua máy bay "khủng" từ Boeing
Tuần trước, Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) đã ký kết mua 50 tàu bay thân hẹp Boeing 737-8 trị giá lên đến 8,1 tỷ USD tại Washington, D.C. (Mỹ), dưới sự chứng kiến của Tổng bí thư Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao nhân dịp chuyến công tác đến Mỹ tham gia Hội đồng Hòa bình.
Bên lề lễ ký kết, lãnh đạo Vietnam Airlines cũng làm việc với Boeing về kế hoạch tiếp theo đầu tư 30 tàu bay thân rộng trong thời gian tới, với tổng giá trị ước tính hơn 12 tỷ USD (theo giá công bố), nhằm phục vụ chiến lược phát triển mạng bay quốc tế.
Vietnam Airlines dự kiến sẽ tiếp nhận 50 chiếc Boeing 737-8 trong giai đoạn từ năm 2030 đến năm 2032, nâng quy mô đội bay lên khoảng 151 chiếc vào năm 2030, trong đó ưu tiên phát triển đội tàu bay thân hẹp nhằm gia tăng tần suất, tính linh hoạt và tối ưu chi phí khai thác.
Đây là bước đi chiến lược nhằm mở rộng và hiện đại hóa đội tàu bay, nâng cao hiệu quả khai thác và năng lực cạnh tranh của Hãng trong giai đoạn phát triển mới.
Các tàu bay Boeing 737-8 sẽ được khai thác trên các đường bay nội địa và khu vực châu Á, đáp ứng nhu cầu di chuyển ngày càng tăng. Vietnam Airlines đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân hai con số trong 5 năm tới, với tổng lưu lượng hành khách dự kiến đạt 168 triệu lượt và sản lượng hàng hóa hơn 2,2 triệu tấn.
Nói thêm, Boeing 737-8 là dòng máy bay bán chạy nhất trong lịch sử của Boeing, nổi bật về thiết kế tiên tiến, hiệu quả khai thác và tính bền vững vượt trội. Với cấu hình tối đa khoảng 200 ghế và tầm bay lên tới 6.570 km, máy bay này phù hợp khai thác linh hoạt trên nhiều đường bay.
Ở một diễn biến khác, Sun PhuQuoc Airways (SPA) - hãng hàng không nghỉ dưỡng mới thành lập thuộc Sun Group cũng đã ký hợp đồng mua 40 máy bay Boeing 787-9 Dreamliner trong thời gian vừa qua, tổng trị giá khoảng 22,5 tỷ USD.
Ngoài ra, Vietjet cùng Griffin Global Asset Management cũng đạt thỏa thuận tài trợ tài chính cho 6 máy bay Boeing 737-8, với giá trị xấp xỉ 965 triệu USD.
Việt Nam đã ký mua bao nhiêu máy bay từ Boeing?
Boeing cùng với Airbus là hai nhà sản xuất tàu bay thống trị thị trường hàng không suốt nhiều thập kỷ qua. Với Boeing, hãng này giới thiệu đang sản xuất 5 dòng.
Thứ nhất là dòng 737 MAX family. Đây là dòng máy bay thân hẹp và phổ biến nhất thế giới. Dòng này dùng cho các tuyến bay ngắn – trung bình cho nội địa hoặc khu vực.
Thứ hai là dòng 787 Dreamliner. Đây là dòng thân rộng hiện đại, tiết kiệm nhiên liệu, và phục vụ cho các chuyến bay đường dài quốc tế.
Thứ ba là dòng 777 family. Dòng này có thân rộng cỡ lớn, chuyên bay liên lục địa.
Thứ tư là dòng Boeing 777X. Đây là thế hệ mới của dòng 777, kích thước lớn hơn, công nghệ mới hơn. Boieng cho biết dòng 777X sẽ mang lại sự tăng trưởng lợi nhuận cao, rủi ro thấp, độ tin cậy cao và khả năng tích hợp liền mạch với các dòng máy bay 777 và 787 Dreamline.
Cuối cùng là dòng Freighters. Đây là máy bay chở hàng (cargo), dùng để vận chuyển hàng hóa thay vì hành khách.
Ông Dave Schulte, Giám đốc điều hành phụ trách tiếp thị máy bay thương mại của Boeing tại khu vực Đông Bắc Á, Đông Nam Á và châu Đại Dương, cho biết Boeing đã gắn bó với Việt Nam trong suốt ba thập kỷ qua.
Mối quan hệ này được khởi đầu từ năm 1995, khi Vietnam Airlines thuê các máy bay Boeing 767-300ER, và được nối dài bằng những hợp đồng quy mô lớn.
Theo thống kê của VietTimes trên website của Boeing tính đến ngày 31/1/2026, trong hơn 3 thập kỷ qua (từ năm 1995), các hãng hàng không của Việt Nam đã đặt bút ký mua 222 chiếc tàu bay từ hãng bay của Mỹ.
Thương vụ đầu tiên phải kể đến việc mua 4 tàu bay Boeing 777 của Vietnam Airlines vào năm 2002.
Đến năm 2005, hãng hàng không quốc gia tiếp tục đặt mua 4 chiếc dòng Boeing 787-9. Dòng Boeing 787-9 khi đó là một trong ba loại máy bay siêu hiệu suất của Boeing (thuộc dòng 787 Dreamliner), chúng có chung đặc điểm tiết kiệm nhiên liệu (20%) so với các máy bay cùng cỡ khác, giảm 20% lượng khí thải. Bên cạnh đó chúng còn chuyên chở được thêm 45% hàng hóa.
Và đơn đặt hàng cuối cùng của Vietnam Airlines với Boeing diễn ra vào năm 2007. Khi đó hãng cũng đặt 4 chiếc dòng 787-9. Kể từ đó đến cuối năm 2025, hãng chưa đặt thêm máy bay nào từ hãng sản xuất máy bay từ Mỹ.
Như vậy tính tổng cộng riêng Vietnam Airlines đã đặt tổng cộng 12 chiếc Boeing các dòng.
Trong khi đó, Hãng Vietjet của tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo cho thấy sự "hào hứng" hơn khi đã đặt hàng con số vượt trội hơn nhiều.
Cụ thể vào tháng 5/2016, trong chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Mỹ Barack Obama, Vietjet và Boeing đã ký kết hợp đồng đặt mua 100 tàu bay B737 MAX 200 (dòng máy bay thân hẹp, phục vụ cho khoảng 200 hành khách), trị giá 11,3 tỷ USD theo giá hiện hành.
2 năm tiếp theo, tại triển lãm hàng không thế giới Farnborough Airshow 2018 tại Anh Quốc, Vietjet và Boeing đã ký kết hợp đồng 100 tàu bay B737 MAX trị giá 12,7 tỷ Đô la Mỹ.
Đơn hàng lúc đó của Vietjet nhằm phục vụ cho kế hoạch phát triển liên minh hàng không của hãng trong khu vực và trên thế giới, đồng thời đảm bảo đội tàu bay mới của hãng đồng bộ, tiện nghi và tiết kiệm nhiên liệu cho tới năm 2025. Hợp đồng quan trọng lần này đồng thời góp phần tăng thêm kim ngạch thương mại giữa hai nước Mỹ và Việt Nam.
Không những thế, Hãng hàng không Bamboo Airways - thuộc quyền sở hữu của Tập đoàn FLC – hồi 2019 cũng đã ký thoả thuận mua 10 máy bay thân rộng 787-9 Dreamliner với hãng Boeing dưới sự chứng kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, ngay trước thềm cuộc hội đàm lịch sử giữa Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un.
Trả lời phỏng vấn trên Reuters, lãnh đạo Bamboo Airways cho biết đây là đơn hàng cố định có trị giá gần 3 tỷ USD, khác với thỏa thuận mua 20 chiếc Boeing 787 thân rộng trị giá 5,6 tỷ USD trước đó. Như vậy, hãng sẽ mua tổng cộng 30 chiếc Boeing 787.
"Hiệu suất, khả năng di chuyển tầm xa và sự linh hoạt tối ưu của 787 Dreamliner sẽ giúp Bamboo Airways đạt được tham vọng chinh phục các chuyến bay quốc tế đường dài", ông Kevin McAllister, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Boeing nhấn mạnh.
Như vậy nếu tính thêm thương vụ kỷ lục mua 90 chiếc máy bay Boeing tháng 2/2026 vừa rồi, thì tổng số các máy bay của Việt Nam đã mua từ hãng sản xuất tàu bay của Mỹ đã lên tới 312 chiếc.
Tổng Giám đốc Vietnam Airlines từng chỉ ra rằng ngành hàng không Việt Nam bên cạnh những cơ hội về thị trường tăng trưởng, thì vẫn gặp nhiều thách thức lớn.
Hiện các hãng hàng không Việt Nam vẫn bị thiếu máy bay, một số phải mang đi sửa chữa và và rất lâu mới có thể quay trở lại khai thác được. Điều này khiến việc tăng trưởng của các hãng không bị hạn chế.
Bên cạnh đó, vụ việc các nhà sản xuất máy bay lớn như Boeing, Airbus triệu hồi máy bay để sửa chữa là thách thức cực kỳ lớn cho ngành hàng không thế giới và cho ngành hàng không Việt Nam.
Tuy nhiên, nhìn nhận mặt khác có thể thấy các hợp đồng được ký giữa Việt Nam và Boieng nói trên không chỉ dừng lại ở ý nghĩa thương mại đơn thuần và để giải quyết các vấn đề hiện hữu, mà còn tạo thêm động lực cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Mỹ.
Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, nhưng Việt Nam lại nhập khẩu từ Mỹ chưa tương xứng.
Số liệu mới nhất năm 2024, Mỹ đã nhập khẩu 136,5 tỷ USD hàng hoá của Việt Nam, trong khi xuất khẩu sang nước ta chỉ 13 tỷ USD. Đồng nghĩa, thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam đạt 123,5 tỷ USD, xếp thứ 3 trong số các đối tác mà Mỹ có thâm hụt thương mại.
Do đó, việc mua máy bay Boeing với giá trị đơn hàng hàng trăm triệu USD sẽ giúp tăng nhập khẩu từ Mỹ, giảm áp lực thâm hụt thương mại và tạo cân bằng trong quan hệ kinh tế song phương giữa hai quốc gia.
Đồng thời, những thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ mở rộng dòng chảy đầu tư, chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết chuỗi giá trị giữa hai nền kinh tế trong chặng đường phát triển tiếp theo.
