EU đề xuất phân tầng hạn chế trẻ dùng mạng xã hội, dưới 13 tuổi bị cấm

Theo AFP, ngày 16/9 phát biểu tại Strasbourg (Pháp) trong diễn văn thường niên trước Nghị viện châu Âu, bà von der Leyen cho biết 27 quốc gia thành viên EU sẽ áp dụng cách tiếp cận “từng bước”, dựa trên từng nhóm tuổi để đưa ra các biện pháp bảo vệ phù hợp.

“Trẻ em ở những độ tuổi khác nhau có những điểm dễ bị tổn thương khác nhau, vì vậy mỗi nhóm tuổi cần có các biện pháp bảo vệ tương ứng”, bà nói.

Theo đề xuất của EU, trẻ dưới 13 tuổi sẽ không được sử dụng mạng xã hội, còn người dưới 15 tuổi không được tự mở tài khoản cá nhân. Trong độ tuổi 13-15, trẻ chỉ được sử dụng các “tài khoản mini” do cha mẹ hoặc người giám hộ lập và quản lý. Những tài khoản này sẽ bị giới hạn chức năng, đồng thời thời gian sử dụng mạng xã hội mỗi ngày không quá 1 giờ.

Đối với nhóm 15-18 tuổi, các nền tảng phải thực hiện nghĩa vụ bảo đảm người dùng trẻ tuổi có thể sử dụng dịch vụ một cách an toàn.

Không chỉ mạng xã hội

Trước khi trình bày kế hoạch, bà von der Leyen đặc biệt nhắc tới trường hợp Olea, một bé gái 14 tuổi ở Bỉ, đã tự tử khoảng một tháng trước sau khi bị bắt nạt.

Nhắc lại lời mẹ của Olea, bà Chủ tịch Ủy ban châu Âu nói: “Tôi tin chắc rằng nếu không có những nền tảng trực tuyến hiện diện ở khắp nơi này, con gái tôi hôm nay vẫn còn sống”.

Bà von der Leyen không đề cập trực tiếp tới game trực tuyến hay chatbot AI, nhưng theo dự thảo luật mà AFP tiếp cận được, các dịch vụ này cũng có thể nằm trong phạm vi áp dụng của những biện pháp hạn chế mới.

Dự kiến ngày 17/9, bà von der Leyen cùng Ủy viên phụ trách công nghệ của EU Henna Virkkunen sẽ chính thức trình Đạo luật Trẻ em (KIDS Act) tại Strasbourg. Dự luật bao gồm hệ thống giới hạn độ tuổi theo từng cấp.

Theo dự thảo, EU cũng muốn cấm trẻ em sử dụng những tính năng thiết kế có khả năng gây nghiện, chẳng hạn cơ chế “cuộn vô hạn” (infinite scroll) khiến người dùng liên tục lướt nội dung mà không có điểm dừng tự nhiên.

Các nền tảng vi phạm quy định có thể phải đối mặt với mức phạt tối đa tương đương 6% doanh thu hằng năm.

Bà von der Leyen nhấn mạnh: “Châu Âu có khả năng hành động. Chúng ta là những người đặt ra luật lệ, chứ không phải các tập đoàn công nghệ lớn. Chúng ta không cần phải chấp nhận những tính năng được thiết kế để gây nghiện”.

Bà cũng đặt lại vấn đề theo một cách khác: “Vấn đề không phải là thanh thiếu niên sử dụng mạng xã hội như thế nào, mà là khi nào và bằng cách nào chúng ta cho phép mạng xã hội tiếp cận thanh thiếu niên”. Theo bà, nguy cơ này không chỉ giới hạn ở trẻ em. “Chẳng hạn, các thiết kế gây nghiện đang gây tổn hại cho tất cả mọi người”.

Bà cho rằng EU cần xây dựng thêm các quy định liên quan và dự kiến đưa ra những đề xuất mới trong mùa thu năm nay.

Làn sóng siết mạng xã hội lan rộng

Các chính phủ trên thế giới đang chịu sức ép ngày càng lớn trong việc kiểm soát mạng xã hội đối với trẻ em, khi ngày càng nhiều nghiên cứu chỉ ra những tác động tiêu cực của việc sử dụng mạng xã hội đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ vị thành niên.

Australia năm ngoái đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới cấm người dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, mở đầu cho làn sóng các quốc gia và khu vực khác xem xét những biện pháp tương tự.

Đề xuất của EU đáng chú ý ở chỗ thay vì áp dụng một ngưỡng tuổi duy nhất, tổ chức này đang hướng tới mô hình quản lý theo từng giai đoạn phát triển: dưới 13 tuổi bị cấm, 13-15 tuổi chỉ được sử dụng tài khoản do phụ huynh quản lý với thời gian giới hạn, còn nhóm 15-18 tuổi tiếp tục được sử dụng nhưng các nền tảng phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về an toàn.

Phản ứng của các nước thành viên EU khác nhau

Phản ứng giữa các nước EU về đề xuất nói trên khá khác nhau, dù xu hướng chung là siết quyền tiếp cận mạng xã hội của trẻ em. Tính đến 16/9/2026, có thể chia thành mấy nhóm đáng chú ý:

Pháp: thúc đẩy mạnh nhất ở cấp EU. Pháp là nước đang gây sức ép mạnh để biến hạn chế độ tuổi thành quy định chung của toàn EU. Tổng thống Emmanuel Macron đã đề nghị EU cấm mạng xã hội đối với người dưới 15 tuổi, thay vì để từng nước tự quy định. Đề nghị này được đưa ra sau khi nỗ lực xây dựng quy định riêng của Pháp gặp các vấn đề pháp lý liên quan đến luật kỹ thuật số của EU.

Điều đáng chú ý là đề xuất của von der Leyen hiện đưa ra ngưỡng 13 tuổi, thấp hơn mức 15 tuổi mà Macron đề nghị.

Tây Ban Nha: muốn ngưỡng cao hơn. Tây Ban Nha đang xem xét hạn chế mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi. Đây là một trong những nước có cách tiếp cận nghiêm ngặt hơn đề xuất mới của Ủy ban châu Âu.

Như vậy, nếu EU thống nhất ngưỡng 13/15 như von der Leyen đề xuất, Tây Ban Nha có thể phải điều chỉnh hoặc phối hợp quy định quốc gia với khung chung của EU.

Hy Lạp: đã định thời điểm thực hiện. Hy Lạp đã quyết định hạn chế mạng xã hội đối với người dưới 15 tuổi từ ngày 1/1/2027. Theo thông tin hiện có, nước này dự kiến áp dụng cơ chế kiểm soát khá chặt và sử dụng công cụ kỹ thuật để xác minh/kiểm soát độ tuổi.

Đan Mạch: đi trước EU. Đan Mạch cũng thuộc nhóm đi đầu, đã xây dựng chính sách hạn chế mạng xã hội đối với trẻ nhỏ, nhưng vẫn để ngoại lệ cho một số trẻ dưới 13 tuổi nếu có sự cho phép của cha mẹ. Điều này khá gần với triết lý “phân tầng theo độ tuổi” mà von der Leyen vừa đưa ra.

Bồ Đào Nha: mô hình tương đối gần đề xuất của EU. Bồ Đào Nha đang áp dụng/chuẩn bị áp dụng cách tiếp cận theo độ tuổi: dưới 13 tuổi bị hạn chế, còn nhóm dưới 16 tuổi cần sự cho phép của gia đình.

Italy: ủng hộ kiểm soát nhưng vướng bài toán kỹ thuật. Italy cũng nằm trong nhóm các nước muốn tăng giới hạn độ tuổi. Tuy nhiên, một vấn đề lớn được nêu ra là xác minh tuổi người dùng: làm thế nào kiểm tra tuổi mà không buộc trẻ em phải cung cấp quá nhiều dữ liệu cá nhân cho các nền tảng?

Đức: thận trọng hơn. Đức đang nghiên cứu các biện pháp hạn chế nhưng vẫn có tranh luận trong nước về cách thức và mức độ can thiệp. Đây là điểm quan trọng: không phải toàn bộ 27 nước EU đều đã thống nhất rằng một lệnh cấm cứng là giải pháp phù hợp.

Estonia: tiếng nói phản biện đáng chú ý. Estonia là trường hợp khá đặc biệt. Nước này phản đối cách tiếp cận quá thiên về cấm theo độ tuổi, cho rằng trẻ em có thể tìm cách vượt qua các biện pháp cấm và EU nên tập trung nhiều hơn vào trách nhiệm của các nền tảng.

Theo Zaobao