Meta Platforms sẽ phải trả tới 18 tỷ USD trong 10 năm tới và áp dụng hàng loạt giới hạn mới đối với cách thanh thiếu niên sử dụng Facebook và Instagram, theo thỏa thuận với gần như toàn bộ các bang của Mỹ nhằm khép lại cáo buộc công ty cố tình thiết kế hai nền tảng này để gây nghiện cho trẻ em.
Thỏa thuận được công bố hôm 26/8, theo giờ Mỹ, đã chấm dứt phiên tòa liên bang xoay quanh cáo buộc các sản phẩm của Meta gây tổn hại cho trẻ em, đồng thời công ty đánh lừa công chúng về mức độ an toàn của các nền tảng. Riêng 4 bang California, Colorado, Kentucky và New Jersey từng dự kiến yêu cầu Meta chịu tổng cộng gần 200 tỷ USD tiền phạt dân sự.
Meta sẽ không phải thay đổi hoàn toàn mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, thỏa thuận đánh dấu một nỗ lực lớn nhằm định hình lại cách mạng xã hội này phục vụ nhóm người dùng trẻ tuổi.
Kết quả vụ việc cũng có thể trở thành tiền lệ cho hàng nghìn vụ kiện khác chống lại các công ty mạng xã hội. Chính phủ nhiều nước đang tìm cách hạn chế trẻ em tiếp cận nội dung độc hại trên Internet, trong đó Australia đã áp dụng lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.
"Trọng tâm của vụ việc này là bảo vệ trẻ em", Tổng chưởng lý Colorado Phil Weiser nói. Theo ông, những biện pháp Meta chấp nhận trong thỏa thuận "có ý nghĩa rất lớn" và vượt xa những gì một tòa án từng yêu cầu hoặc có khả năng yêu cầu.
Trong 10 năm tới, Meta đồng ý giới hạn thời gian thanh thiếu niên sử dụng Facebook và Instagram ở mức 2 giờ mỗi ngày, đồng thời chặn hoàn toàn việc sử dụng từ 0 giờ đến 6 giờ sáng, trừ khi được cha mẹ cho phép.
Các giới hạn này có thể còn được siết chặt hơn nếu Snapchat, TikTok và YouTube cũng chấp nhận những điều khoản tương tự.
Meta cũng sẽ tắt phần lớn thông báo đẩy dành cho người dùng tuổi vị thành niên trong thời gian học tập từ 8 giờ sáng đến 3 giờ chiều, đồng thời tăng cường các biện pháp ngăn trẻ em tiếp cận nội dung giới hạn độ tuổi.
Tuy nhiên, thỏa thuận không buộc Meta loại bỏ hệ thống đề xuất nội dung được cá nhân hóa hay quảng cáo nhắm mục tiêu. Nó cũng không xử lý một số dạng nội dung mà chính các nhà nghiên cứu của Meta từng xác định là đặc biệt đáng lo ngại, chẳng hạn những bài đăng khiến người dùng Instagram cảm thấy tiêu cực về hình ảnh cơ thể.
Meta không thừa nhận hành vi sai trái khi đồng ý dàn xếp. Tổng số tiền phải chi tương đương khoảng 3-4 tháng lợi nhuận hoặc khoảng một tháng doanh thu của tập đoàn.
"Đảm bảo thanh thiếu niên có trải nghiệm an toàn và hiệu quả trên nền tảng của chúng tôi là điều tuyệt đối quan trọng với Meta", công ty có trụ sở tại Menlo Park, California, cho biết.
Cổ phiếu Meta tăng tới 4,1% trong phiên và kết thúc ngày cao hơn 1,1%.
Thay đổi trải nghiệm mạng xã hội của thanh thiếu niên
Meta đồng ý trả tối đa khoảng 16,7 tỷ USD cho 47 bang của Mỹ, Washington D.C., Puerto Rico, American Samoa và Quần đảo Bắc Mariana.
California có thể nhận khoảng 2,2 tỷ USD, trong khi New York dự kiến nhận 1,1 tỷ USD. Texas đạt một thỏa thuận riêng với Meta trị giá hơn 1 tỷ USD.
Một số bang sẽ đưa khoản tiền này vào ngân sách chung, trong khi những bang khác dành một phần để giải quyết các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần của trẻ em.
"Đây là một thỏa thuận rất đáng kể", James Speta, giáo sư luật tại Đại học Northwestern, chuyên về chính sách viễn thông và Internet, nhận định.
Theo ông, Meta và các công ty khác vốn đã chịu áp lực phải thay đổi cách vận hành, bất kể có thua kiện hay không, từ công chúng cũng như Quốc hội và các cơ quan lập pháp cấp bang.
Những giới hạn mới sẽ trực tiếp thay đổi cách người trẻ trải nghiệm Instagram và Facebook, đồng thời được thiết kế để giảm mức độ tương tác của họ với các nền tảng.
Trong tổng số tiền dàn xếp, khoảng 12,7 tỷ USD là khoản thanh toán được đảm bảo. Thêm 5 tỷ USD sẽ phụ thuộc vào việc Snap, công ty mẹ của Snapchat, ByteDance với TikTok và Alphabet với YouTube có áp dụng những biện pháp bảo vệ trẻ em tương tự hay không.
Các công ty này chưa lập tức đưa ra bình luận.
Meta dự kiến đăng một bức thư trên các tờ báo toàn quốc vào ngày 27/8, kêu gọi TikTok và YouTube tăng cường biện pháp bảo vệ trẻ em. Một người phát ngôn của Meta cho biết công ty "hy vọng" Snap cũng sẽ thực hiện những thay đổi tương tự.
Thỏa thuận công bố hôm 26/8 cũng yêu cầu Meta trả thêm 459 triệu USD để giải quyết các khiếu nại của các bang liên quan đến quyền riêng tư trong vụ bê bối Cambridge Analytica. Trong vụ việc này, một công ty tư vấn của Anh đã thu thập trái phép dữ liệu cá nhân của hàng triệu người dùng Facebook.
Thẩm phán liên bang Yvonne Gonzalez Rogers phê chuẩn thỏa thuận chính vào cuối ngày 26/8. Bà là người chủ trì phiên tòa bắt đầu từ ngày 18/8.
Tại phiên điều trần, bà gọi thỏa thuận là "một bước tiến tốt" và nói với luật sư của Meta cùng các bang rằng bà rất vui vì không phải tiếp tục hoàn tất phiên tòa.
Adam Mosseri, người đứng đầu Instagram, đã bắt đầu ra làm chứng trước khi thỏa thuận được công bố. CEO Meta Mark Zuckerberg trước đó cũng được dự kiến sẽ xuất hiện tại tòa.
Theo những người am hiểu vấn đề, Mosseri từng nói với đại diện các bang hồi tháng trước rằng Meta sẽ kháng cáo nếu thua kiện, nhưng sẵn sàng thực hiện những thay đổi mang tính xây dựng nếu các bên đạt được thỏa thuận.
Khủng hoảng sức khỏe tâm thần
Các công ty mạng xã hội vẫn phải đối mặt với hàng nghìn vụ kiện tại các tòa án liên bang và bang ở Mỹ. Nguyên đơn gồm cá nhân, học khu, chính quyền địa phương và nhiều cơ quan khác, cáo buộc các nền tảng cố tình tìm cách khiến trẻ em nghiện mạng xã hội, góp phần gây ra khủng hoảng sức khỏe tâm thần với những hệ lụy như lo âu, trầm cảm và tự tử.
Thẩm phán Gonzalez Rogers cũng đang giám sát nhiều vụ kiện trong số này.
Phiên tòa chống Meta bao gồm các cáo buộc từ California, Colorado, Kentucky và New Jersey, cho rằng cách công ty vận hành đã vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng của các bang.
Ngoài ra, 29 bang cáo buộc Meta vi phạm Đạo luật Bảo vệ quyền riêng tư trẻ em trên mạng của Mỹ khi cố tình thu thập dữ liệu cá nhân của trẻ mà không có sự đồng ý của cha mẹ, đồng thời sử dụng dữ liệu này để huấn luyện các hệ thống AI tạo sinh.
Meta từ lâu lập luận rằng công ty không thể đánh lừa người tiêu dùng vì "nghiện mạng xã hội" không phải một tình trạng tâm thần được công nhận.
Trước khi phiên tòa diễn ra, Meta cho biết California, Colorado, Kentucky và New Jersey từng yêu cầu mức phạt lên tới 1.400 tỷ USD.
Đầu tháng 8, một thẩm phán tại New Mexico yêu cầu Meta trả 567 triệu USD và thực hiện các biện pháp bảo vệ người dùng trẻ tuổi. Đây là khoản bổ sung cho 375 triệu USD mà một bồi thẩm đoàn yêu cầu Meta trả hồi tháng 3 trong cùng vụ kiện vì đã gây hiểu nhầm cho người dùng về mức độ an toàn của các nền tảng.
Cũng trong tháng 3, một bồi thẩm đoàn tại Los Angeles kết luận Meta và Google của Alphabet đã cẩu thả trong cách thiết kế nền tảng, đồng thời yêu cầu hai công ty trả 6 triệu USD cho một phụ nữ 20 tuổi, người cho biết cô đã nghiện Instagram và YouTube từ khi còn nhỏ.
Meta và Google đều cho biết sẽ kháng cáo các phán quyết này.
Tháng trước, Ủy ban châu Âu cũng cảnh báo có thể phạt Meta nếu công ty không thay đổi một số tính năng sản phẩm, sau khi cơ quan này sơ bộ kết luận Meta vi phạm quy định của Liên minh châu Âu về việc loại bỏ nội dung gây hại trên các nền tảng trực tuyến lớn.
New Mexico không tham gia thỏa thuận công bố hôm 26/8.
Tổng chưởng lý New Mexico Raul Torrez cho rằng thỏa thuận vẫn bỏ sót một số thay đổi mà vụ kiện của bang đã thúc đẩy, trong đó có các biện pháp ngăn người lớn nhắm tới trẻ em và lệnh cấm các tương tác tình dục hóa giữa chatbot AI với trẻ vị thành niên.
Tuy vậy, ông đánh giá thỏa thuận "đại diện cho một bước tiến thực sự" và tạo thêm động lực để tiếp tục bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Florida cũng không tham gia dàn xếp và sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện.
"Tổng số tiền Meta trả cho các bang chẳng đáng là bao so với những tổn hại sâu sắc mà các tính năng gây nghiện vì lợi nhuận của công ty đã gây ra cho trẻ em", Tổng chưởng lý Florida James Uthmeier tuyên bố. "Chúng tôi sẽ gặp họ tại tòa."
Theo Reuters
