Liên quân do Arab Saudi dẫn đầu ngày 16/9 cáo buộc lực lượng Houthi ở Yemen nhằm vào thành phố linh thiêng Mecca, làm dấy lên sự phẫn nộ trong thế giới Hồi giáo và đẩy cuộc xung đột đang lan rộng tại Trung Đông vào một vòng xoáy căng thẳng mới.
Theo liên quân, lực lượng phòng không Arab Saudi đã đánh chặn và phá hủy một drone Houthi ở phía nam Mecca trước khi phương tiện này đi vào vùng trời hạn chế của thành phố. Người phát ngôn liên quân Turki al-Maliki tuyên bố an ninh của các thánh địa Hồi giáo và người hành hương là “lằn ranh đỏ”.
Tuy nhiên, Houthi lập tức bác bỏ cáo buộc của Riyadh, gọi thông tin này là “lời nói dối cũ rích”.
Houthi bác cáo buộc nhắm vào Mecca
Giao tranh mới giữa lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn và chính phủ Yemen được Arab Saudi hỗ trợ đã kéo Riyadh trực tiếp trở lại vòng xoáy xung đột.
Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Arab Saudi và tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu của nước này trên Biển Đỏ.
Trong một cuộc tiến công chớp nhoáng hồi tuần trước, Houthi được cho là đã giành quyền kiểm soát toàn bộ khu vực ven Biển Đỏ của Yemen, trong đó có eo biển Bab el-Mandeb. Đây là tuyến hàng hải đặc biệt quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Arab Saudi trong bối cảnh cuộc chiến rộng hơn tại Trung Đông đang gây gián đoạn tuyến vận tải chiến lược qua eo biển Hormuz.
Sau khi Riyadh thông báo đánh chặn một drone được cho là đang hướng tới Mecca, Houthi nhanh chóng phủ nhận.
“Những cáo buộc về việc nhắm vào Mecca là một lời nói dối cũ kỹ từng được sử dụng trước đây và giờ không còn lừa được ai”, Hazem al-Assad, thành viên bộ chính trị Houthi, viết trên mạng xã hội X.
Theo phía Arab Saudi, chiếc drone bị đánh chặn ở phía nam Mecca vào tối 15/9, trước khi tiến vào vùng trời cấm. Đây được cho là lần thứ hai Houthi bị cáo buộc tìm cách tấn công thành phố linh thiêng này, sau vụ phóng tên lửa đạn đạo năm 2017.
Arab Saudi tuyên bố an ninh thánh địa là “lằn ranh đỏ”
Liên quân do Arab Saudi dẫn đầu tuyên bố sẽ đáp trả, đồng thời cảnh báo rằng an ninh của các thánh địa Hồi giáo là “lằn ranh đỏ”.
“An ninh của Hai Thánh đường và người hành hương là lằn ranh đỏ. Bộ chỉ huy các lực lượng liên quân sẽ không ngần ngại thực hiện những biện pháp cần thiết và mang tính răn đe”, người phát ngôn Turki al-Maliki cho biết trong tuyên bố được đăng trên X.
Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC), gồm 57 quốc gia Hồi giáo, cũng lên án điều mà tổ chức này gọi là cuộc tấn công “đáng ghê tởm”.
Arab Saudi trước đó đã phát cảnh báo an ninh ngắn về khả năng xảy ra các cuộc tấn công nhằm vào Mecca và nhiều khu vực phía nam đất nước giáp Yemen.
Cảnh báo tại Mecca là lần đầu tiên được phát đi kể từ khi cuộc xung đột Trung Đông hiện nay bùng phát vào tháng 2.
Động thái này diễn ra chỉ một ngày sau khi một loạt cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và drone từ Yemen khiến 13 người bị thương tại khu vực miền nam Arab Saudi.
Yemen lại đứng trước nguy cơ chiến tranh toàn diện
Giao tranh bùng phát trở lại từ tháng 7, khi Houthi, lực lượng đã kiểm soát nhiều khu vực miền bắc Yemen trong nhiều năm, phát động một cuộc tiến công quy mô lớn nhằm vào lực lượng chính phủ Yemen.
Cuộc xung đột tại quốc gia nghèo nhất bán đảo Arab đã khiến hàng chục nghìn người phải rời bỏ nhà cửa kể từ đầu tháng 9. Các cơ quan của Liên Hợp Quốc hiện ghi nhận số người phải di dời trong nước đã vượt 100.000 người khi giao tranh leo thang.
Đại diện thường trực của Yemen tại Liên Hợp Quốc Abdullah al-Saadi nói người Yemen đang chiến đấu nhằm khôi phục “các thể chế quốc gia trên từng tấc đất” của đất nước, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động chống lại Houthi.
Lời kêu gọi được đưa ra trong lúc Arab Saudi và Ai Cập cùng thúc giục bảo đảm tự do hàng hải tại Biển Đỏ sau những bước tiến của Houthi tại tuyến đường thủy chiến lược.
Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman và Tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah el-Sisi ngày 15/9 kêu gọi “bảo đảm tự do và an ninh hàng hải” qua cả eo biển Hormuz lẫn Bab el-Mandeb, theo phủ tổng thống Ai Cập.
Bab el-Mandeb nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và là một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Houthi gây sức ép lên tuyến dầu và thương mại toàn cầu
Việc xung đột Yemen tái bùng phát, sau thời gian tương đối lắng xuống kể từ lệnh ngừng bắn năm 2022, đang buộc Riyadh phải nhanh chóng tìm cách ứng phó.
Truyền thông Mỹ tuần trước đưa tin Thái tử Mohammed bin Salman đã đích thân đề nghị Tổng thống Donald Trump can thiệp, nhưng yêu cầu này được cho là đã bị từ chối.
Houthi khẳng định họ không đe dọa hoạt động hàng hải tại Bab el-Mandeb, ngoại trừ các tàu của Arab Saudi.
Tuy nhiên, bất kỳ cuộc tấn công nào tại tuyến hàng hải này cũng có nguy cơ khiến các hãng vận tải biển ngày càng e ngại việc sử dụng Bab el-Mandeb.
Gián đoạn tại eo biển có thể gây tác động trực tiếp tới Ai Cập, bởi Biển Đỏ là cửa ngõ dẫn vào kênh đào Suez, nguồn thu ngoại tệ quan trọng của Cairo.
Do tác động từ các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào tàu thuyền trên Biển Đỏ kể từ năm 2023, doanh thu kênh đào Suez hiện chỉ còn khoảng một nửa so với trước khi chiến dịch này bắt đầu. Houthi khi đó nói các cuộc tấn công nhằm thể hiện sự đoàn kết với người Palestine trong cuộc chiến giữa Israel và Hamas tại Gaza.
Qatar ngày 15/9 cảnh báo việc Bab el-Mandeb bị đóng cửa sẽ gây hậu quả nghiêm trọng, thậm chí có thể “thảm khốc đối với toàn thế giới”.
Houthi cũng đã nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Saudi Arabia, quốc gia xuất khẩu dầu thô hàng đầu thế giới. Những diễn biến này góp phần đẩy giá dầu toàn cầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng.
Liên quân do Arab Saudi dẫn đầu tuyên bố sẽ đáp trả “mạnh mẽ để bảo vệ chủ quyền của Vương quốc”, đồng thời thực hiện “mọi biện pháp tác chiến cần thiết” nhằm ngăn chặn những hành động mà họ gọi là thù địch và cực đoan.
Arab Saudi tăng không kích, nhưng Houthi vẫn giữ được đà tiến
Người phát ngôn quân sự Houthi Yahya Saree ngày 15/9 tuyên bố Saudi Arabia đã tiến hành 52 cuộc không kích nhằm vào Yemen trong 24 giờ trước đó, đồng thời cáo buộc các cuộc tấn công nhắm tới những mục tiêu dân sự, trong đó có trường học và cầu.
Riyadh chưa công bố đầy đủ chi tiết về các cuộc không kích này.
Trong khi đó, các cuộc không kích của Arab Saudi vẫn chưa đảo ngược được những bước tiến gần đây của Houthi trên thực địa.
Một quan chức Mỹ ngày 15/9 cho biết một lực lượng đặc nhiệm quân sự của Washington đang hỗ trợ tăng cường chia sẻ thông tin tình báo và công tác lập kế hoạch cho lực lượng Arab Saudi trong bối cảnh nước này hứng chịu các cuộc tấn công.
Những diễn biến mới cho thấy cuộc chiến Yemen đang vượt ra ngoài phạm vi xung đột nội bộ. Việc Houthi tiến sát Bab el-Mandeb, cùng các cuộc tấn công nhằm vào Arab Saudi, đang đặt đồng thời an ninh hàng hải, xuất khẩu dầu và các địa điểm linh thiêng của Hồi giáo vào tâm điểm của cuộc khủng hoảng khu vực.
Theo SCMP, AFP
