Trung Quốc chính thức đưa kênh đào Bình Lục (Pinglu) vào khai thác hôm 16/9, mở ra một tuyến cửa ngõ hàng hải mới cho vùng nội địa phía tây nam và tạo đường đi ngắn hơn tới Đông Nam Á, trong bối cảnh Bắc Kinh đang tìm cách tăng cường quan hệ thương mại với khu vực.
Dài 134,2 km, kênh đào nối thành phố Nam Ninh, thủ phủ khu tự trị Quảng Tây ở miền Nam Trung Quốc, với vịnh Bắc Bộ (Trung Quốc gọi là vịnh Bắc Bộ/Beibu Gulf), cho phép hàng hóa từ các tỉnh nội địa ra biển mà không phải đi vòng khoảng 560 km qua Quảng Châu.
Tuyến đường mới được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, đồng thời giảm chi phí logistics cho hàng hóa từ sâu trong nội địa Trung Quốc.
Theo Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), ngay khi kênh đào mở cửa, hai tuyến vận tải hàng hóa mới đã bắt đầu hoạt động. Một tuyến quốc tế kết nối Nam Ninh với Cần Thơ, Việt Nam, trong khi tuyến nội địa nối Nam Ninh với Dương Phố thuộc tỉnh Hải Nam ở miền nam Trung Quốc.
Khoảng 30 tàu hàng chở các loại hàng hóa như vật liệu xây dựng, than, khoáng sản, thép và phân bón dự kiến đi qua kênh đào trong ngày đầu tiên. Hoạt động vận chuyển do cảng Nam Ninh và cảng Khâm Châu đảm nhiệm.
Theo chương trình phát sóng trực tiếp của truyền thông nhà nước, tuyến hành khách đầu tiên trong tổng số 4 tuyến dự kiến khai thác trên kênh đào cũng đã bắt đầu hoạt động.
“Kênh đào Bình Lục là một phần cơ sở hạ tầng mang tính đổi mới quan trọng”, ông Chu Mi, nhà nghiên cứu tại Viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc, một cơ quan nghiên cứu trực thuộc Bộ Thương mại Trung Quốc, nhận định.
Theo ông Chu, ngoài việc tạo tuyến đường ra biển hiệu quả hơn, kết nối các tỉnh và thúc đẩy hợp tác kinh tế, kênh đào còn mở ra cơ hội hiện đại hóa hệ thống giao thông của Trung Quốc.
Ông cho rằng tuyến đường thủy mới cũng tạo điều kiện thử nghiệm những hình thức vận tải hiệu quả hơn và thân thiện với môi trường hơn.
“Điều này có thể tạo ra những điều kiện quan trọng cho nền kinh tế Trung Quốc cũng như tăng cường phối hợp với các quốc gia láng giềng, đồng thời hỗ trợ tối ưu hóa và nâng cấp các chuỗi công nghiệp, chuỗi cung ứng trong khu vực thông qua việc sử dụng nhiều hơn các công nghệ thông minh”, ông nói.
Với tổng vốn đầu tư dự kiến 72,7 tỷ nhân dân tệ (10,8 tỷ USD), dự án khởi công từ tháng 8/2022 và được thiết kế để tiếp nhận tàu có tải trọng lên tới 5.000 tấn.
Theo tính toán, tuyến kênh đào có thể giúp tiết kiệm hơn 5 tỷ nhân dân tệ chi phí vận tải mỗi năm.
Theo Tân Hoa xã, đây là tuyến đường thủy nhân tạo đầu tiên kết nối sông với biển được Trung Quốc xây dựng kể từ khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập năm 1949.
Kênh đào được trang bị hệ thống phân khu hàng hải theo nhiều cấp độ, tạo điều kiện cho tàu nội địa di chuyển thuận lợi. Những tàu đủ điều kiện có thể đi thẳng qua kênh đào ra biển mà không cần chuyển hàng sang tàu khác.
Việc mở cửa chính thức diễn ra sau một loạt đợt thử nghiệm vận hành.
Hồi giữa tháng 8, 4 tàu hàng có tải trọng từ 1.000 đến 5.000 tấn đã tiến hành các đợt chạy thử trên tuyến chính của kênh đào, nhằm kiểm tra độ an toàn và tin cậy của tuyến đường thủy, hệ thống âu tàu, khu neo đậu và các khu dịch vụ.
Trước đó, một tàu tuần tra hàng hải đã hoàn thành đợt thử nghiệm chạy toàn tuyến đầu tiên trên kênh đào, theo đơn vị vận hành.
Cuối tháng 8, tàu chỉ huy và quản lý đầu tiên của kênh đào cũng được bàn giao để giám sát hoạt động hàng hải và xử lý các tình huống khẩn cấp trên tuyến.
“Cửa ngõ” mới kết nối miền Tây Trung Quốc với biển
Mục tiêu lớn của kênh đào Bình Lục là giúp các khu vực nội địa kém phát triển hơn của Trung Quốc tiếp cận nhanh và thuận tiện hơn với các tuyến hàng hải quốc tế, qua đó thúc đẩy công nghiệp địa phương và tăng cường thương mại với ASEAN.
ASEAN hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc xét trên toàn khối.
Tham vọng này đã bắt đầu thể hiện qua hoạt động vận tải thực tế.
Hôm 11/9, một đoàn tàu hàng đa phương thức chở hơn 370 tấn máy móc xây dựng và các sản phẩm khác đã tới Quảng Tây sau khi khởi hành từ tỉnh Hồ Nam. Số hàng này dự kiến được đưa đi xuất khẩu sau khi kênh đào chính thức mở cửa.
Kênh đào Bình Lục cũng nằm trong kế hoạch rộng hơn của Bắc Kinh nhằm mở rộng hệ thống đường thủy nội địa.
Một loạt tỉnh khác như Giang Tây, Hồ Bắc, Hồ Nam và Hà Nam đang lên kế hoạch hoặc đẩy nhanh các dự án mở rộng đường thủy trị giá hàng tỷ USD, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.
Theo một báo cáo của chính quyền Vân Nam ngày 13/8, việc sử dụng kênh đào có thể giúp các địa phương như Vân Nam, Quý Châu, Hồ Nam, Tứ Xuyên và thành phố Trùng Khánh giảm khoảng 18-30% chi phí logistics.
Chính quyền Vân Nam mô tả đây là “tuyến đường ngắn nhất, tiết kiệm nhất và thuận tiện nhất để ra biển ở khu vực phía tây”.
Việc xây dựng kênh đào cũng kéo theo sự phát triển của một mạng lưới cơ sở hạ tầng và giao thông hỗ trợ.
Tại khu vực Liujing thuộc cảng Nam Ninh, các bến cảng đã được nâng cấp để tiếp nhận tàu tới 5.000 tấn.
Trong khi đó, cảng Vịnh Bắc Bộ đang tìm cách thu hút thêm hàng hóa từ Trùng Khánh, Tứ Xuyên và Vân Nam. Các tuyến đường sắt xuyên biên giới, trong đó có đường sắt Trung Quốc - Lào, được kỳ vọng sẽ tiếp tục đưa hàng hóa vào mạng lưới vận tải mới.
Trung Quốc tăng tốc kết nối ASEAN
Kênh đào Bình Lục được đưa vào vận hành đúng lúc thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN tiếp tục tăng mạnh.
Trong bối cảnh căng thẳng thương mại và công nghệ với phương Tây kéo dài, Bắc Kinh ngày càng chú trọng củng cố chuỗi cung ứng và quan hệ kinh tế với Đông Nam Á.
Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, tổng kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN đạt 862,75 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm, tăng 25,6% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, xuất khẩu của Trung Quốc sang ASEAN đạt 546 tỷ USD, tăng 25,8%.
Để so sánh, xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ chỉ tăng 6,2% về giá trị tính theo USD trong cùng giai đoạn.
Việc khai trương kênh đào Bình Lục cũng diễn ra ngay trước Hội chợ Trung Quốc - ASEAN năm nay tại Nam Ninh, sự kiện thương mại và đầu tư thường niên giới thiệu hàng loạt sản phẩm từ nông sản, thực phẩm đến máy móc và thiết bị công nghệ cao.
Với tuyến đường thủy mới, Bắc Kinh không chỉ có thêm một con đường ngắn hơn để đưa hàng hóa từ sâu trong nội địa ra biển. Bình Lục còn được kỳ vọng trở thành một mắt xích mới nối các trung tâm sản xuất phía tây nam Trung Quốc với vịnh Bắc Bộ và thị trường Đông Nam Á, qua đó giúp Trung Quốc tăng thêm một lựa chọn trong việc tổ chức lại chuỗi cung ứng và thương mại khu vực.
Theo SCMP
