Thu hút dòng vốn công nghệ vào khu công nghiệp thế hệ mới
Tại Diễn đàn "Phát triển khu công nghiệp Việt Nam năm 2026" ngày 10/7, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương, cho rằng khu công nghiệp Việt Nam không thể chỉ là nơi tập trung sản xuất hay cung cấp hạ tầng, mà phải trở thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại.
Khu công nghiệp cần trở thành không gian hội tụ của đổi mới sáng tạo, công nghệ số dựa trên trí tuệ nhân tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là nền tảng hình thành các cụm liên kết ngành đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế. Từ đó, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia thế hệ mới trong giai đoạn tới.
Theo ông Hiển, cần phải giải quyết đồng bộ mối quan hệ giữa "quy mô" và "chất lượng", giữa "phát triển hạ tầng kỹ thuật" và "nâng cao năng lực quản trị thông minh", đồng thời xác lập mô hình khu công nghiệp thế hệ mới thực sự trở thành nền tảng cho phát triển công nghiệp hiện đại, đổi mới sáng tạo và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông Hiển cho rằng cần xây dựng mô hình quản trị khu công nghiệp hiện đại trên nền tảng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số.
"Trong kỷ nguyên số, dữ liệu phải được xem là một loại hạ tầng chiến lược của khu công nghiệp thế hệ mới, bên cạnh hạ tầng giao thông, năng lượng và logistics, tạo nền tảng cho quản trị thông minh, tối ưu hóa nguồn lực và phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng cho doanh nghiệp.
Trên cơ sở đó, cần đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và các công nghệ số trong quản lý hạ tầng, năng lượng, môi trường và dịch vụ. Qua đó nâng cao năng suất, hiệu quả vận hành và sức cạnh tranh của khu công nghiệp", ông Hiển nói.
Đồng thời, cần đổi mới chiến lược thu hút đầu tư và huy động nguồn lực cho phát triển khu công nghiệp thế hệ mới.
Khu công nghiệp thế hệ mới phải trở thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
TS Nguyễn Đức Hiển cho rằng trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, Việt Nam không chỉ hướng tới thu hút thêm dự án mà cần ưu tiên các dòng vốn chất lượng cao, có khả năng lan tỏa công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Để làm được điều đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cấp hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực, công nghiệp hỗ trợ và đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư thông qua tài chính xanh, hợp tác công - tư cùng các công cụ tài chính đổi mới, tạo nền tảng cho khu công nghiệp thế hệ mới phát triển bền vững.
Ông Hiển thông tin Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đang phối hợp với các cơ quan liên quan hoàn thiện Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.
Tư duy cốt lõi của Đề án là chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn, tài nguyên và lao động chi phí thấp sang phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, nguồn nhân lực chất lượng cao và năng lực tự chủ quốc gia.
Trong định hướng đó, khu công nghiệp thế hệ mới sẽ không chỉ là không gian sản xuất, mà phải trở thành nền tảng hội tụ công nghệ, đổi mới sáng tạo và các ngành công nghiệp chiến lược, góp phần tạo dựng những động lực tăng trưởng mới cho đất nước.
Giai đoạn 2026-2030 là giai đoạn có ý nghĩa quyết định đối với việc hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045. Những chuyển biến của bối cảnh phát triển đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ tư duy và mô hình phát triển khu công nghiệp.
Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để Việt Nam hình thành thế hệ khu công nghiệp mới có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng công nghiệp hai con số và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045.
Ông Nguyễn Đức Hiển cho biết hệ thống khu công nghiệp và khu kinh tế hiện nay đã đóng góp rất lớn cho nền kinh tế.
Năm 2025, cả nước có khoảng 478 khu công nghiệp, gồm 421 khu công nghiệp ngoài khu kinh tế, 49 khu công nghiệp trong các khu kinh tế ven biển và 8 khu công nghiệp thuộc khu kinh tế cửa khẩu.
Ở nhiều địa phương, hơn một nửa tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) được thu hút vào các khu công nghiệp