“Không nhất thiết phải quá xuất sắc”
Tại tọa đàm khoa học "Thiết kế antenna tích hợp trên chip" chiều 22/6, TS David Nghiêm chia sẻ yêu cầu đối với sinh viên theo đuổi lĩnh vực thiết kế ăng-ten tích hợp trên chip. Ông nêu rõ cho rằng kiến thức chuyên môn chỉ là điều kiện cần, còn điều quan trọng nhất là tinh thần làm việc, khả năng học hỏi và thái độ đối với công việc.
“Tôi không chỉ đào tạo kỹ thuật mà còn đào tạo tinh thần làm việc. Nhiều người nghĩ rằng phải thật xuất sắc mới làm được công nghệ cao, nhưng theo tôi điều quan trọng hơn là sự kiên trì, khả năng hợp tác và quyết tâm theo đuổi mục tiêu”, TS David Nghiêm nói với VietTimes.
Ông David Nghiêm cho biết trong quá trình đào tạo, việc đánh giá sinh viên không chỉ dựa trên kết quả cuối cùng hay điểm số của một bài thiết kế. Điều được quan tâm nhiều hơn là cách sinh viên tiếp cận vấn đề, nỗ lực giải quyết bài toán và khả năng làm việc cùng đồng đội.
“Ngoài thực tế, thành công không chỉ đến từ kiến thức chuyên môn. Người kỹ sư phải biết làm việc nhóm, biết theo đuổi mục tiêu chung và không ngừng hoàn thiện bản thân. Đó mới là những yếu tố quyết định khi tham gia các dự án công nghệ lớn”, ông nhấn mạnh.
Theo TS David Nghiêm, lĩnh vực thiết kế ăng-ten tích hợp trên chip không đòi hỏi sinh viên phải là những người xuất sắc nhất ngay từ đầu. Điều cần thiết là có nền tảng kỹ thuật tốt, tinh thần cầu tiến và sẵn sàng học hỏi liên tục.
“Không nhất thiết phải quá xuất sắc. Điều quan trọng là có kỹ năng, có tinh thần làm việc và có chung chí hướng. Nếu muốn xây dựng công nghệ lõi cho Việt Nam thì cần những người sẵn sàng đồng hành lâu dài với mục tiêu đó”, ông nói.
Chia sẻ với VietTimes, TS David Nghiêm cũng tiết lộ kế hoạch xây dựng trung tâm thiết kế công nghệ lõi tại Việt Nam trong những năm tới. Theo ông, nếu nhận được sự hỗ trợ phù hợp từ Chính phủ và sự tham gia của các trường đại học, Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành đội ngũ kỹ sư thiết kế trình độ cao trong giai đoạn 2028-2030.
Đánh giá về nguồn nhân lực hiện nay, ông cho rằng sinh viên của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông có nền tảng đào tạo khá tốt và hoàn toàn có khả năng tiếp cận các công nghệ mới. Các trường đại học nên tiếp tục phát huy thế mạnh đào tạo hiện có, đồng thời tăng cường thực hành và kết nối với doanh nghiệp để sinh viên được tham gia các dự án thực tế.
Theo TS David Nghiêm, một trong những hạn chế hiện nay là chương trình đào tạo còn nặng về lý thuyết, trong khi lĩnh vực thiết kế vi mạch và ăng-ten đòi hỏi kinh nghiệm thực hành rất lớn.
“Muốn làm được công nghệ cao thì phải thực hành. Sinh viên cần được tiếp cận các bài toán thiết kế thực tế, tham gia vào các dự án cụ thể và làm việc cùng các chuyên gia trong ngành. Đó là con đường nhanh nhất để hình thành đội ngũ kỹ sư chất lượng cao”, ông nhận định.
TS David Nghiêm tin rằng nếu kết hợp được nguồn lực từ Nhà nước, trường đại học, doanh nghiệp và đội ngũ chuyên gia quốc tế, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng được năng lực thiết kế công nghệ lõi trong tương lai gần, tạo ra cơ hội việc làm chất lượng cao cho thế hệ kỹ sư trẻ.
Công nghệ ăng-ten tích hợp trên chip mở ra cơ hội mới cho Việt Nam
Theo TS David Nghiêm, việc tích hợp ăng-ten trực tiếp lên chip là một xu hướng quan trọng của ngành điện tử và bán dẫn hiện đại bởi nó giúp thu nhỏ đáng kể kích thước thiết bị, đồng thời tạo thêm không gian để tích hợp nhiều linh kiện và tính năng mới.
Ông cho biết trước đây các hệ thống vô tuyến thường sử dụng những ăng-ten có kích thước lớn và được bố trí tách biệt. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ bán dẫn và các thiết bị thông minh, yêu cầu về thu gọn kích thước ngày càng cao, kéo theo nhu cầu tích hợp ăng-ten ngay trên chip.
“Khi tích hợp được ăng-ten lên chip, thiết bị sẽ nhỏ hơn, gọn hơn và có thể dành không gian cho nhiều cảm biến hoặc các chức năng khác. Đây là nền tảng cho các thiết bị IoT, thiết bị đeo thông minh và các hệ thống kết nối không dây thế hệ mới”, TS David Nghiêm chia sẻ.
Từ kinh nghiệm nhiều năm nghiên cứu và phát triển công nghệ vô tuyến tại Mỹ, ông cho rằng Việt Nam hoàn toàn có cơ hội tham gia vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu nếu lựa chọn đúng hướng đi. Thay vì cạnh tranh ở những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn đầu tư hàng chục tỷ USD như xây dựng nhà máy chế tạo chip, Việt Nam nên tập trung vào các khâu thiết kế, nghiên cứu công nghệ lõi và phát triển ứng dụng có nhu cầu thị trường rõ ràng.
Lấy ví dụ từ các thiết bị đeo thông minh, TS David Nghiêm cho biết thị trường toàn cầu đang có nhu cầu rất lớn đối với các giải pháp cảm biến và kết nối không dây. Đây là những lĩnh vực mà doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu của Việt Nam có thể tham gia nếu xây dựng được năng lực thiết kế phù hợp.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng phát triển công nghệ không thể tách rời nhu cầu thị trường. Theo ông, nhiều quốc gia thất bại vì tập trung vào công nghệ mà chưa xác định rõ sản phẩm sẽ giải quyết bài toán gì và phục vụ khách hàng nào.
“Điều quan trọng không phải là tạo ra một công nghệ thật phức tạp mà là tìm được nhu cầu thực tế. Khi có thị trường, có khách hàng và có đầu ra rõ ràng thì nghiên cứu mới phát triển bền vững”, ông nói với VietTimes.
Đề cập đến điều kiện để Việt Nam phát triển các công nghệ lõi trong lĩnh vực vô tuyến và bán dẫn, TS David Nghiêm cho rằng vai trò hỗ trợ của Nhà nước là rất quan trọng, đặc biệt trong giai đoạn đầu xây dựng các trung tâm nghiên cứu và thiết kế. Theo ông, sự hỗ trợ này không nhất thiết là cấp kinh phí mà có thể bao gồm cơ chế chính sách, ưu đãi thuế, kết nối doanh nghiệp và tạo thị trường cho các sản phẩm công nghệ mới.
Một vấn đề khác được TS David Nghiêm đặc biệt nhấn mạnh là tư duy thiết kế hệ thống. Theo ông, trong lĩnh vực ăng-ten tích hợp trên chip, kỹ sư không thể chỉ tập trung vào một linh kiện riêng lẻ mà phải nhìn toàn bộ hệ thống từ yêu cầu ứng dụng đến môi trường vận hành thực tế.
“Muốn thiết kế thành công, phải đi từ bài toán hệ thống rồi mới đi xuống từng thành phần chi tiết. Không thể làm theo hướng ngược lại, tức là từ một chi tiết nhỏ rồi ghép thành hệ thống lớn. Đó là tư duy rất quan trọng đối với kỹ sư bán dẫn và thiết kế vô tuyến hiện đại”, TS David Nghiêm nói.
Ông cũng cho rằng việc đào tạo nguồn nhân lực cho ngành bán dẫn cần chú trọng nhiều hơn tới thực hành và giải quyết các bài toán thực tế. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, sinh viên cần được rèn luyện khả năng tự học, làm việc nhóm và thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ để có thể tham gia vào các lĩnh vực chuyên sâu như thiết kế RF, RFID, ăng-ten tích hợp và các hệ thống kết nối không dây thế hệ mới.
Đưa tri thức Việt toàn cầu vào phát triển công nghệ chiến lược
Phát biểu tại tọa đàm, TS Nguyễn Minh Hồng, Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam chia sẻ nhiều thông tin về TS David Nghiêm - nhà khoa học người Mỹ gốc Việt có nhiều thành tựu nổi bật trong lĩnh vực công nghệ vô tuyến.
TS David Nghiêm sở hữu 17 bằng sáng chế được cấp tại Hoa Kỳ, có nhiều đóng góp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghiệp công nghệ cao. Những đóng góp của ông đã được Chính phủ Mỹ ghi nhận, đồng thời ông cũng nhận được nhiều giải thưởng uy tín của các tổ chức khoa học quốc tế.
Thời gian gần đây, TS David Nghiêm đã tích cực phối hợp với nhiều cơ sở đào tạo, nghiên cứu tại Việt Nam để tổ chức các hoạt động phổ biến tri thức, đào tạo và kết nối chuyên gia. Trong đó, sự hợp tác với PTIT được đánh giá là thiết thực, góp phần thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao của Việt Nam.
TS Nguyễn Minh Hồng cho rằng buổi tọa đàm là minh chứng cho việc kết nối giữa Nhà nước, nhà khoa học, nhà trường và doanh nghiệp - yếu tố có vai trò quan trọng trong phát triển các công nghệ chiến lược mà Chính phủ đang ưu tiên thúc đẩy, trong đó có công nghiệp bán dẫn và điện tử.
Sự kiện cũng có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây cũng là hoạt động hưởng ứng chủ trương thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia đóng góp cho sự phát triển đất nước.
“Buổi tọa đàm hôm nay cũng là một minh chứng cho việc kết nối giữa Nhà nước, nhà khoa học, nhà trường và doanh nghiệp - yếu tố có vai trò quan trọng trong phát triển các công nghệ chiến lược mà Chính phủ đang ưu tiên thúc đẩy, trong đó có công nghiệp bán dẫn và điện tử”, ông Hồng nhấn mạnh.
Chia sẻ tại sự kiện, TS Nguyễn Minh Hồng cũng nhắc lại những thay đổi rất lớn của công nghệ viễn thông trong nhiều thập kỷ qua. Nếu như trước đây các hệ thống phát sóng sử dụng những dàn ăng-ten khổng lồ với kích thước hàng chục mét thì ngày nay, công nghệ đã phát triển tới mức các ăng-ten có thể được tích hợp trực tiếp trên chip với kích thước siêu nhỏ.
Chủ tịch VDCA cho rằng những sáng chế và ý tưởng công nghệ của TS David Nghiêm có tiềm năng trở thành nền tảng cho các chương trình hợp tác nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ cao tại Việt Nam. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các ý tưởng này, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp nhằm hoàn thiện công nghệ, đăng ký sở hữu trí tuệ và từng bước thương mại hóa sản phẩm.
Theo ông, trong quá trình phát triển công nghiệp công nghệ cao, Việt Nam cũng cần lựa chọn những phân khúc phù hợp với năng lực hiện có, tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có lợi thế thay vì dàn trải đầu tư.
Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam cũng khẳng định Hội sẽ tiếp tục đồng hành trong công tác truyền thông, kết nối các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học và đội ngũ chuyên gia nhằm thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
Sản phẩm bán dẫn phải giải được bài toán của thị trường
TS Nguyễn Trung Kiên, Phó giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cho biết đây là sự kiện có ý nghĩa đối với Học viện cũng như cộng đồng nghiên cứu trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn và điện tử viễn thông.
TS Nguyễn Trung Kiên chia sẻ PTIT là một trong những cơ sở đào tạo sớm triển khai các chương trình liên quan đến thiết kế vi mạch và công nghệ bán dẫn giúp giảng viên, sinh viên từng bước làm chủ công nghệ và tham gia phát triển các sản phẩm công nghệ cao.
Ông cho rằng trong bối cảnh hiện nay, việc phát triển ngành công nghiệp bán dẫn không chỉ dừng ở năng lực nghiên cứu hay thiết kế công nghệ mà còn phải gắn với nhu cầu thị trường và khả năng thương mại hóa sản phẩm.
“Chúng ta có thể thiết kế được các con chip hoặc các thành phần công nghệ tiên tiến, nhưng điều quan trọng là sản phẩm đó có thị trường hay không, có khả năng ứng dụng thực tiễn hay không. Đây là vấn đề mà các cơ sở đào tạo và nghiên cứu cần đặc biệt quan tâm khi định hướng phát triển trong lĩnh vực bán dẫn”, TS Nguyễn Trung Kiên nhấn mạnh.
Ông cho biết, Học viện đã kết nối với nhiều chuyên gia trong và ngoài nước, trong đó có TS David Nghiêm. Qua các buổi trao đổi với Ban giám đốc Học viện, TS David Nghiêm đã chia sẻ nhiều ý tưởng và định hướng nghiên cứu mới, trong đó có chủ đề thiết kế ăng-ten tích hợp trên chip.
TS Nguyễn Trung Kiên đánh giá đây là một hướng nghiên cứu rất thú vị và giàu tiềm năng. Thiết kế ăng-ten tích hợp trên chip là lĩnh vực không quá xa rời các nền tảng kỹ thuật hiện có, đồng thời có khả năng ứng dụng rộng rãi trong bối cảnh các thiết bị kết nối thông minh, Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ.
Những kiến thức và kinh nghiệm được chia sẻ từ các chuyên gia quốc tế không chỉ giúp cập nhật xu hướng công nghệ mà còn có thể trở thành cơ sở tham khảo quan trọng cho quá trình xây dựng chiến lược phát triển đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ của Học viện trong thời gian tới.
