Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran dường như đã tạm kết thúc vào sáng 12/4, theo thông báo từ chính phủ Iran, sau nhiều cuộc thương lượng tại Pakistan nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài sáu tuần giữa Washington và Tehran.
Các cuộc gặp tại Islamabad là lần tiếp xúc trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran trong hơn một thập kỷ, đồng thời là đối thoại cấp cao nhất kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Kết quả đàm phán có thể quyết định số phận của lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần, cũng như việc mở lại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược chi phối khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu mà Iran đã phong tỏa từ khi chiến tranh nổ ra. Cuộc xung đột đã đẩy giá dầu thế giới tăng vọt và khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, chính phủ Iran cho biết sau 14 giờ làm việc, các cuộc đàm phán đã khép lại và các chuyên gia kỹ thuật của hai bên sẽ tiến hành trao đổi tài liệu.
“Các cuộc thương lượng sẽ tiếp tục dù vẫn còn một số khác biệt”, tuyên bố nêu rõ, nhưng không cho biết thời điểm nối lại.
Một phóng viên truyền hình nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong ngày Chủ nhật.
Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể của Tổng thống Donald Trump là Jared Kushner đã gặp Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Ghalibaf cùng Ngoại trưởng Abbas Araqchi trong hai giờ trước khi nghỉ giải lao, theo một nguồn tin từ phía trung gian Pakistan.
Chính quyền Trump chưa bình luận về việc đàm phán đã kết thúc hay chưa, cũng như những khác biệt còn tồn tại là gì.
Phái đoàn Iran đến Islamabad hôm thứ Sáu trong trang phục đen để tang cố Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Ali Khamenei và những người thiệt mạng trong chiến tranh. Theo chính phủ Iran, họ mang theo giày dép và túi xách của một số học sinh thiệt mạng trong vụ Mỹ ném bom một trường học gần khu quân sự. Lầu Năm Góc cho biết vụ việc đang được điều tra, trong khi Reuters dẫn nguồn tin nói các điều tra viên quân sự tin rằng Mỹ nhiều khả năng phải chịu trách nhiệm.
“Mood của hai bên thay đổi liên tục và bầu không khí lúc nóng lúc lạnh trong suốt cuộc họp”, một nguồn tin Pakistan khác nói về vòng đàm phán đầu tiên.
Để phục vụ cuộc gặp Mỹ–Iran, Islamabad – thành phố hơn 2 triệu dân – đã bị phong tỏa an ninh với hàng nghìn binh sĩ bán quân sự và quân đội triển khai trên đường phố.
Vai trò trung gian của Pakistan được xem là bước chuyển đáng chú ý đối với một quốc gia từng bị cô lập về ngoại giao chỉ một năm trước.
Hormuz là nút thắt lớn nhất
Khi đàm phán bắt đầu, quân đội Mỹ tuyên bố đang “thiết lập điều kiện” để khởi động việc khai thông eo biển Hormuz.
Hormuz là trọng tâm của toàn bộ tiến trình thương lượng ngừng bắn. Quân đội Mỹ cho biết hai tàu chiến đã đi qua eo biển và các điều kiện đang được chuẩn bị để rà phá thủy lôi, trong khi truyền thông nhà nước Iran phủ nhận có bất kỳ tàu Mỹ nào đi qua tuyến đường này.
Trước khi đàm phán diễn ra, một nguồn tin cấp cao Iran nói với Reuters rằng Mỹ đã đồng ý giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Tehran tại Qatar và các ngân hàng nước ngoài khác. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ bác bỏ thông tin này.
Ngoài yêu cầu giải phóng tài sản ở nước ngoài, Tehran còn đòi quyền kiểm soát eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon, theo truyền hình nhà nước Iran và các quan chức nước này.
Iran cũng muốn thu phí quá cảnh đối với tàu thuyền đi qua Hormuz.
Trong khi đó, mục tiêu được ông Donald Trump công bố đã thay đổi theo thời gian, nhưng tối thiểu là phải đảm bảo tự do hàng hải toàn cầu qua eo biển và làm tê liệt chương trình làm giàu uranium của Iran để nước này không thể chế tạo bom hạt nhân.
Đồng minh của Mỹ là Israel – quốc gia tham gia cuộc tấn công Iran ngày 28/2 khởi phát chiến tranh – cũng đang không kích lực lượng Hezbollah do Tehran hậu thuẫn tại Lebanon và khẳng định mặt trận này không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn Mỹ–Iran.
Sự nghi kỵ lẫn nhau giữa các bên vẫn ở mức rất cao.
Theo Reuters
