Tháng trước, Trung Quốc đã công bố loạt ảnh radar không ghi ngày chụp của tàu Towa Maru. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, một vệ tinh radar khẩu độ tổng hợp (SAR) đặt trên quỹ đạo địa tĩnh (GEO) được xác nhận đã theo dõi dài hạn thành công một mục tiêu hàng hải đang di chuyển.
Đột phá này cho thấy chỉ với 3 vệ tinh, Trung Quốc có thể xây dựng năng lực trinh sát toàn cầu 24/7, hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết, đối với các mục tiêu giá trị cao, bao gồm cả hạm đội hải quân Mỹ.
Để đạt được năng lực tương đương, các quốc gia khác có thể phải triển khai hàng trăm, thậm chí hàng nghìn vệ tinh.
Ngay cả Mỹ – quốc gia sở hữu công nghệ quân sự tiên tiến nhất thế giới – hiện cũng chỉ vận hành các vệ tinh radar ở độ cao vài trăm km.
Sau các bước tiến trong vũ khí siêu vượt âm, tiêm kích thế hệ 6, tác chiến điện tử, phương tiện không người lái dưới nước cỡ lớn và laser công suất cao, Trung Quốc tiếp tục tạo khoảng cách thế hệ với công nghệ Mỹ trong một lĩnh vực quân sự quan trọng khác.
Công nghệ này từng bị xem là bất khả thi, khó đến mức quân đội Mỹ chưa từng thử triển khai.
Các tính toán lý thuyết dựa trên công nghệ truyền thống trước đây từng kết luận rằng việc theo dõi một con tàu vừa lắc lư vừa di chuyển giữa sóng biển từ khoảng cách xa như vậy sẽ tạo ra sai số vị trí lên tới hàng trăm km.
Tuy nhiên, những giả định đó nay đã thay đổi. Năm 2023, Trung Quốc phóng vệ tinh GEO SAR đầu tiên trên thế giới mang tên Ludi Tance 4-01.
Thông qua tên gọi “thăm dò mặt đất”, Trung Quốc mô tả vệ tinh này chỉ phục vụ quản lý thiên tai trên đất liền. Tuy nhiên, quân đội Mỹ đã bày tỏ lo ngại sâu sắc, cho rằng đây là năng lực tình báo và trinh sát có thể thay đổi cuộc chơi.
Những lo ngại đó nay đã được xác thực. Khi theo dõi tàu Towa Maru, Ludi Tance 4-01 đạt sai số giám sát và định vị chỉ 3 km.
Khi kết hợp với các dữ liệu giám sát bổ sung, hệ thống này có thể cung cấp tọa độ mục tiêu đủ chính xác để phục vụ các đòn tấn công tên lửa chống hạm trong thực tế.
Kết quả theo dõi của 4 tàu khác cũng được công bố, cho thấy sai số thấp tới 1,6 km. Tuy nhiên, phía Trung Quốc không tiết lộ tên các con tàu này.
Theo nhóm dự án do ông Hu Yuxin, nhà nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, dẫn đầu: “Sai số định vị trong dữ liệu đo thực tế lớn hơn đôi chút so với kết quả mô phỏng”.
“Điều này chủ yếu là do trong dữ liệu thực tế, sai số không chỉ đến từ giới hạn thuật toán mà còn từ các yếu tố như sai số quỹ đạo và truyền dẫn khí quyển”, ông Hu viết trong nghiên cứu bình duyệt đăng trên Journal of Radars.
Dù vậy, ông Hu và các cộng sự khẳng định Trung Quốc “đã biến việc theo dõi liên tục dài hạn các tàu đang di chuyển bằng vệ tinh SAR quỹ đạo địa tĩnh từ tưởng tượng thành hiện thực”.
Các nhà khoa học đã phát triển một thuật toán đặc biệt, chia việc xử lý bộ dữ liệu khổng lồ thành nhiều tác vụ nhỏ, xử lý riêng biệt trong thời gian cực ngắn. Nhờ đó, vệ tinh có thể tách ra các tín hiệu yếu phát ra từ tàu đang di chuyển giữa khối nhiễu nền khổng lồ do sóng biển tạo ra.
Tuy nhiên, nếu chia tác vụ quá nhỏ cũng không phải giải pháp tối ưu. Theo tinh thần “trung dung”, các nhà khoa học cuối cùng đã tìm ra điểm cân bằng tốt nhất giữa hiệu quả và độ chính xác.
Các vệ tinh radar quỹ đạo tầm thấp dễ bị tấn công bằng vũ khí điện từ, trong khi vệ tinh ở quỹ đạo cao an toàn hơn nhiều.
“Chỉ một lần chụp ảnh có thể bao phủ vùng biển từ hàng trăm đến hàng nghìn km, cho phép nhanh chóng phát hiện tàu di chuyển trên phạm vi cực rộng”, nhóm của ông Hu cho biết. “Điều này có thể nâng cao đáng kể năng lực tìm kiếm chủ động và giám sát liên tục tàu di chuyển tại các vùng biển trọng yếu”.
Theo các thông tin công khai, Trung Quốc hiện đang phát triển thế hệ vệ tinh SAR quỹ đạo cao tiếp theo, được kỳ vọng mạnh hơn, đa năng hơn và thông minh hơn.
Theo SCMP
