Vào giữa tháng 3, một vụ hỏa hoạn đã bùng phát trong một khoang của tàu sân bay lớn nhất và mạnh nhất của Mỹ, chiếc USS Gerald R. Ford.
Con tàu khi đó đang hoạt động tại phía đông Địa Trung Hải, triển khai máy bay phục vụ cuộc chiến với Iran đã kéo dài nhiều tuần, đám cháy bất ngờ bùng lên tại khu vực giặt là. Thủy thủ đoàn mất 30 giờ để dập tắt hoàn toàn ngọn lửa, xử lý hiện trường và ngăn đám cháy bùng phát trở lại. Khoảng 600 thủy thủ mất chỗ ngủ do thiệt hại gây ra. Họ cũng không thể giặt đồ, dù may mắn là không có ai bị thương nghiêm trọng.
Đó chỉ là thử thách mới nhất đối với thủy thủ đoàn của chiếc Ford, con tàu dự kiến sẽ lập kỷ lục về đợt triển khai dài nhất của một tàu sân bay Mỹ trong tuần này. Con tàu này gần đây đã trở thành mũi nhọn trong chính sách can thiệp của Tổng thống Donald Trump, từ hỗ trợ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi tháng 1 cho đến triển khai các đợt không kích trong cuộc chiến với Iran.
Dù ông Trump từng tranh cử với lập trường chỉ trích sự can dự của Mỹ vào các cuộc chiến trước đây, năm đầu tiên sau khi trở lại Nhà Trắng của ông lại chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ các hoạt động quân sự, trong đó tàu Gerald Ford giữ vai trò trung tâm.
Kể từ khi con tàu rời bang Virginia vào tháng 6 năm ngoái, nó đã nhận được cả chuỗi nhiệm vụ bao gồm liên tục di chuyển qua lại trên Đại Tây Dương: ban đầu hướng đến Địa Trung Hải rồi lên Na Uy theo lịch trình định sẵn, sau đó bị điều sang vùng Caribe phục vụ chiến dịch liên quan đến ông Maduro. Tiếp đó, tàu được lệnh tăng tốc tới Trung Đông để sẵn sàng cho nguy cơ chiến tranh, chỉ dừng trong thời gian ngắn để sửa hệ thống nhà vệ sinh gặp trục trặc.
Hai ngày sau vụ cháy, chiếc Ford đã có thể nối lại các phi vụ tác chiến. Sau đó, tàu ghé Hy Lạp để sửa chữa, rồi tiếp tục dừng ở Croatia trước khi trở lại biển đúng thời điểm mà ông Trump đe dọa mở các cuộc không kích vào hạ tầng của Iran.
Chuyến hải trình, vốn đã hai lần bị quân đội gia hạn chính thức, đang tạo áp lực nặng nề lên gia đình các thủy thủ.
“Đó là sự bất định thường trực mà chúng tôi phải sống cùng mỗi ngày”, ông Amini Osias, người có con gái đang phục vụ trên tàu Ford, nói. Có những lúc “tôi hầu như không ngủ được”.
Việc quân đội Iran bắn rơi một chiến đấu cơ Mỹ trong tháng này khiến ông Osias cảm nhận rõ hơn những hiểm nguy của cuộc chiến. “Nếu con bé gia nhập Không quân, người đó có thể đã là con gái tôi”, ông nói.
Con gái ông là kỹ thuật viên điện hàng không. Ông nói với niềm tự hào về hành trình của con gái mình: từ một thiếu niên yêu thích sinh vật biển trở thành thủy thủ trên một trong những chiến hạm nguy hiểm nhất thế giới. Nhưng ông cũng luôn trăn trở liệu Mỹ có nên tham chiến ngay từ đầu hay không.
“Liệu đó có thật sự là điều chúng ta nên chiến đấu và đưa con cái mình tới đó không?”, ông Osias tự hỏi. “Cuối cùng, với tư cách là một người cha, trách nhiệm của tôi là bảo vệ con gái mình”.
Những khó khăn mà tàu Ford gặp phải cũng làm dấy lên câu hỏi rộng lớn hơn về việc áp lực đè nặng lên các tài sản hải quân trong năm qua sẽ ảnh hưởng thế nào đến khả năng chuẩn bị của quân đội Mỹ cho tương lai, trong đó có khả năng xảy ra chiến tranh với Trung Quốc ở Thái Bình Dương.
Sự cố nhà vệ sinh và vụ cháy khu giặt là là những vấn đề riêng của chiếc Ford, nhưng các tàu sân bay khi triển khai dài ngày thường đối mặt với hàng loạt trục trặc phát sinh khi các bộ phận hao mòn và việc sửa chữa trên biển chỉ mang tính tạm thời. Cáp hãm máy bay khi hạ cánh bắt đầu sờn rách, nước mặn thấm vào các hệ thống trên tàu cùng nhiều lỗi nhỏ khác ngày càng chồng chất.
Những yếu tố đó, cộng thêm việc phải thực hiện số lượng lớn phi vụ như trên tàu Ford, làm gia tăng nguy cơ xảy ra sự cố nghiêm trọng, theo các nguồn tin nắm được thảo luận nội bộ của Hải quân Mỹ.
Con tàu trị giá 13 tỷ USD là chiếc mới nhất và hiện đại nhất trong số 11 tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ, đồng thời trở thành biểu tượng cho cả sức mạnh lẫn giới hạn của sức mạnh hải quân Mỹ.
“Nếu không có chiếc Ford, chúng ta sẽ gặp khó trong việc duy trì hiện diện tác chiến, nhưng đồng thời cũng sẽ khó giữ các tàu sân bay của mình đi trước đối thủ”, ông Brent Sadler, cựu sĩ quan tàu ngầm với 26 năm phục vụ trong Hải quân Mỹ, nhận định.
“Điều đó gây áp lực lên các gia đình”
Các quan chức quân sự Mỹ đương nhiệm và đã nghỉ hưu cho biết chiếc Ford là tài sản không thể thiếu trong các chiến dịch ở Iran và Venezuela.
Hệ thống máy phóng điện từ của tàu cho phép tàu sân bay này phóng mọi loại phương tiện, từ máy bay không người lái cỡ nhỏ đến máy bay lớn, giúp chỉ huy có nhiều lựa chọn hỏa lực, ông Sadler nói. 10 tàu sân bay còn lại của Mỹ không có khả năng đó.
Tuy nhiên, sự phụ thuộc của quân đội Mỹ vào chiếc Ford và thủy thủ đoàn của nó cũng được phơi bày rõ nét trong cuộc chiến Iran.
Khi neo gần Venezuela, các phi công trên tàu chỉ thực hiện số lượng phi vụ tương đối thấp, chủ yếu diễn ra trong khoảng thời gian ngắn sau khi ông Trump phê duyệt chiến dịch bắt ông Maduro. Nhưng sau khi chuyển sang Trung Đông, các phi công này phải bay nhiều nhiệm vụ hơn khi quân đội Mỹ chuyển từ sử dụng vũ khí tấn công tầm xa sang bom do máy bay thả trực tiếp trong không phận Iran.
Ngay cả trước khi ông Trump tuyên bố ngừng bắn với Iran hôm thứ Ba tuần trước, ban chỉ huy tàu Ford đã thông báo với thủy thủ đoàn rằng họ dự kiến trở về Mỹ vào tháng 5, theo một nguồn tin am hiểu vấn đề. Dù ngày kết thúc đã ở trong tầm mắt, các đợt triển khai kéo dài thường để lại ảnh hưởng lâu dài.
“Phân tích của Hải quân cho thấy một khi con tàu vượt mốc 6 tháng trong một đợt triển khai, các vấn đề về tinh thần và giữ chân nhân sự sẽ tăng tốc”, Đô đốc nghỉ hưu James Stavridis, cựu Tư lệnh tối cao đồng minh NATO, cho biết. Ông nói ông “dự đoán thủy thủ đoàn sẽ gặp nhiều thách thức” xét đến thời gian triển khai quá dài của tàu sân bay Gerald Ford.
Kỷ lục triển khai dài ngày có thể tạo áp lực lớn, nhưng trên tàu Ford có một thành viên đặc biệt với nhiệm vụ giúp giảm căng thẳng.
Đó là chú chó giống Labrador cái tên Sage, phục vụ như chó trị liệu trên tàu Ford từ năm 2023, ban đầu là một phần trong chương trình thử nghiệm của Hải quân Mỹ. Sage mang quân hàm đại úy và được “huấn luyện để phát hiện lo âu, giảm căng thẳng và ngăn chặn các hành vi tiêu cực”, bà Tara Fisher, phát ngôn viên của tổ chức phi lợi nhuận Mutts with a Mission, cho biết.
Toàn bộ Hải quân Mỹ hiện cũng đối mặt tình trạng kiệt sức trong lực lượng thủy thủ, theo nhiều nguồn tin nắm các cuộc thảo luận nội bộ. Nhân sự ngành hàng không hải quân, từ phi công đến kỹ thuật viên bảo dưỡng, đang rời quân ngũ với tốc độ cao.
Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã yêu cầu rà soát tỷ lệ rời quân ngũ tại các phi đội tiêm kích hải quân, theo bản ghi nhớ tháng 3 mà CNN thu thập được. Để giữ chân nhân tài, Hải quân cũng đang trả thưởng hàng chục nghìn USD mỗi năm cho sĩ quan bay và phi công hải quân.
“Chúng ta đang ở thời điểm mà khả năng giữ người không tốt”, Phó đô đốc nghỉ hưu Andrew “Woody” Lewis, cựu Tư lệnh Hạm đội 2 Hải quân Mỹ, nói. Ông chỉ ra thách thức dai dẳng là sự bất định về lịch triển khai và thời gian quá lâu để phi công hải quân được cấp chứng nhận bay.
“Điều đó bào mòn tinh thần khi có quá nhiều bất định, mọi việc kéo dài hơn mức cần thiết. Bạn phải gánh quá nhiều thủ tục hành chính”, ông Lewis nói. “Nó gây áp lực lên gia đình, gây áp lực lên từng cá nhân.”
Ông Lewis và các cựu quan chức cấp cao khác của Hải quân cho biết thủy thủ đoàn tàu Ford vẫn sẽ tự hào đón nhận thử thách của đợt hải trình dài ngày, còn ban chỉ huy tàu chắc chắn theo dõi sát tình trạng kiệt sức và áp lực với gia đình thủy thủ.
Theo CNN
