Chuyên gia chia sẻ chiến lược phòng ngừa tranh chấp đầu tư trong kỷ nguyên số

Chuyển đổi số làm gia tăng rủi ro tranh chấp pháp lý

Ngày 17/4, tại Đà Nẵng, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh Miền Trung – Tây Nguyên (VCCI Miền Trung – Tây Nguyên) tổ chức Diễn đàn “Quản trị rủi ro pháp lý và phòng ngừa, giải quyết tranh chấp trong hoạt động đầu tư kinh doanh trong kỷ nguyên số”.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo nhiều rủi ro pháp lý mới, đặc biệt đối với các mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ, dữ liệu và tài sản trí tuệ. Các chuyên gia cho rằng nếu không được nhận diện và quản trị từ sớm, những rủi ro này có thể dẫn tới tranh chấp phức tạp, kéo dài và tốn kém.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng đánh giá cao ý nghĩa của sự kiện trong bối cảnh thành phố đang hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm tài chính của khu vực. Theo ông Bửu, để hiện thực hóa định hướng này, Đà Nẵng cần tiếp tục hoàn thiện nền tảng thể chế, đặc biệt là các cơ chế pháp lý bảo đảm tính minh bạch, ổn định và khả năng dự đoán của môi trường đầu tư.

Ông Bửu cho rằng, diễn đàn không chỉ cung cấp thông tin và các bài học kinh nghiệm thực tiễn, mà còn tạo cơ hội tăng cường kết nối giữa “3 nhà” gồm chính quyền, chuyên gia và nhà đầu tư. Qua đó góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro, phòng ngừa tranh chấp cho cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.

Từ góc độ chuyên môn, các chuyên gia của VIAC đã phân tích xu hướng gia tăng tranh chấp trong bối cảnh số hóa, đồng thời giới thiệu các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án (ADR) như trọng tài, hòa giải và các mô hình giải quyết tranh chấp trực tuyến (ODR).

Theo các chuyên gia, những cơ chế này không chỉ là công cụ xử lý tranh chấp khi phát sinh, mà ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quản trị rủi ro pháp lý, giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa và giảm thiểu xung đột.

Đáng chú ý, vấn đề tài sản trí tuệ và rủi ro xâm phạm quyền trên môi trường số được các diễn giả phân tích sâu, nhất là trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang xây dựng mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ và dữ liệu. Việc nhận diện đúng tài sản trí tuệ, thiết lập cơ chế bảo hộ và thực thi quyền được xem là yếu tố then chốt để hạn chế tranh chấp trong kỷ nguyên số.

Phòng ngừa tranh chấp ngay từ khi khởi xướng hoạt động đầu tư

Chia sẻ tại diễn đàn, GS.TS Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC cho rằng quá trình chuyển đổi số và toàn cầu hóa đang làm gia tăng đáng kể tính phức tạp của rủi ro pháp lý trong hoạt động đầu tư, kinh doanh, đặc biệt liên quan đến hợp đồng, dữ liệu và sở hữu trí tuệ. Theo ông, rủi ro pháp lý cần được nhìn nhận như một yếu tố nội tại của giao dịch và phải được quản trị ngay từ khâu thiết kế.

“Giải quyết tranh chấp không còn là bước cuối cùng, mang tính bất đắc dĩ, mà cần được đặt ra ngay từ khi khởi xướng hoạt động đầu tư, kinh doanh”, GS.TS. Lê Hồng Hạnh nhấn mạnh.

Trong khi đó, ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, đưa ra góc nhìn pháp lý dành cho cả doanh nghiệp và cơ quan nhà nước trong hợp tác, thu hút đầu tư quốc tế.

Theo ông Ngọc, doanh nghiệp muốn phòng ngừa rủi ro cần nhận diện đầy đủ trách nhiệm pháp lý của mình, hiểu rõ các điều ước quốc tế, cam kết hợp đồng và mối quan hệ giữa pháp luật trong nước với pháp luật quốc tế.

Đối với cơ quan nhà nước, ông Ngọc lưu ý việc nắm chắc các cam kết quốc tế và thỏa thuận với nhà đầu tư là điều kiện tiên quyết để hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp. “Bất kỳ hành vi hay quyết định nào vi phạm cam kết quốc tế đều có thể dẫn đến tranh chấp đầu tư”, ông Ngọc nói.

Theo thống kê được nêu tại diễn đàn, toàn cầu hiện có khoảng 1.300 vụ tranh chấp đầu tư quốc tế, chủ yếu tập trung tại các nước đang phát triển. Việt Nam cũng đang phải đối diện với một số tranh chấp dạng này, đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước phải chủ động chuẩn bị về mặt pháp lý, tăng cường năng lực phòng ngừa và sẵn sàng sử dụng các cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp.

Kết thúc diễn đàn, ông Hồ Quang Bửu đề nghị các sở, ngành của Đà Nẵng tiếp thu các ý kiến chuyên gia, từ đó tham mưu để UBND TP tiếp tục hoàn thiện thể chế, giảm thiểu rủi ro trong quản lý, điều hành và xây dựng môi trường đầu tư ổn định trong bối cảnh chuyển đổi số.