Phát biểu tại hội thảo, ông Đặng Hồng Quang – Trưởng Đại diện văn phòng Hà Nội, VinaCapital – cho biết trong 10 năm qua, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam trên 3 sàn HOSE, HNX và UPCoM đã tăng gấp 5,6 lần lên mức 246 tỉ USD vào cuối tháng 9/2023.
Giá trị giao dịch trung bình mỗi ngày đạt khoảng 1,1 tỉ USD, gấp 17 lần so với 10 năm trước. Số lượng công ty có vốn hóa trên 1 tỉ USD đạt 48 công ty, so với 10 năm trước chỉ có 8 công ty.
“Với quy mô tăng trưởng vượt bậc trong 10 năm qua, việc Việt Nam ở trong nhóm thị trường cận biên được ví như "một con cá lớn nằm trong ao nhỏ"”, ông Quang nhấn mạnh.
Tính đến cuối tháng 9/2023, tổng vốn hóa của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE đạt 190 tỉ USD, tương đương với quy mô vốn hóa của thị trường Malaysia và lớn hơn nhiều thị trường châu Á (Philippines, Qatar, Kuwait…) hay châu Âu (Hy Lạp, CH Séc, Hungary…).
Ông Quang cho rằng, xét về quy mô về nền kinh tế và thị trường chứng khoán, Việt Nam hoàn toàn xứng đáng nằm trong nhóm các thị trường chứng khoán mới nổi.
“Do đó, việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi là cần thiết và xứng tầm với quy mô của thị trường chứng khoán Việt Nam”, đại diện VinaCapital nhấn mạnh.
Vị chuyên gia này cho biết, trường hợp thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam sẽ chiếm khoảng từ 0,7% đến 1,2% trong chỉ số thị trường mới nổi của MSCI và FTSE Russell. Như vậy, dòng vốn nước ngoài đổ thêm vào thị trường chứng khoán Việt Nam có thể đạt 5 đến 8 tỉ USD.
Gỡ vướng nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam
Theo ông Đặng Hồng Quang, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện còn một số tiêu chí chưa đáp ứng được tiêu chuẩn nâng hạng của MSCI và FTSE Russell, trong đó có 2 tiêu chí cơ bản là giới hạn tỷ lệ sở hữu cho nhà đầu tư nước ngoài và vấn đề ký quỹ trước giao dịch (pre-funding).
Đối với pre-funding, ông Quang cho rằng hệ thống giao dịch chứng khoán KRX sắp được đưa vào vận hành là cơ sở về mặt kỹ thuật cho việc không cần yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài phải có đủ 100% tiền trong tài khoản trước khi mua chứng khoán.
Đại diện VinaCapital cho rằng, các công ty chứng khoán có thể phối hợp với các bên liên quan hỗ trợ ứng vốn cho nhà đầu tư nước ngoài để thực hiện giao dịch mà không cần ký quỹ 100%.
Liên quan tới vấn đề này, TS. Cấn Văn Lực – Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV – cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam không nhất thiết phải có quy định về ký quỹ, song phải có biện pháp phòng ngừa rủi ro.
Theo ông Lực, khảo sát trên thế giới cho thấy trong trường hợp không ký quỹ, tỷ lệ nhà đầu tư không thanh toán chỉ chiếm 2%, tương đương mức tổn thất khoảng 3 tỉ USD/năm trên toàn cầu.
Ông Lực cũng đưa ra 3 biện pháp phòng ngừa rủi ro, thứ nhất là Việt Nam cần dứt khoát nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin giao dịch, tránh xảy ra những lỗi sai sót.
Thứ hai, kiểm soát hành vi của nhà đầu tư bằng cách tăng chế tài xử lý, xử phạt 1.000 – 5.000 USD hoặc tính tiền phạt dựa trên tỷ lệ số tiền.
Cuối cùng là tăng thẩm quyền cho các công ty chứng khoán trong việc thẩm định rủi ro. Công ty chứng khoán có thể tự đưa ra quyết định một nhà đầu tư cần ký quỹ trước giao dịch hay không, đồng thời được phép đưa ra cơ chế xử lý rủi ro, được phép tịch thu tài sản, chứng khoán, thanh lý chứng khoán khi nhà đầu tư không thể thanh toán./.
