Mặc dù chính phủ các nước Đông Nam Á như Myanmar, Campuchia, Thái Lan…đã tăng cường các biện pháp chống lại tội phạm lừa đảo qua mạng, nhưng Interpol cảnh báo rằng các tội phạm Đông Nam Á đang tận dụng các công cụ AI giá rẻ để nhanh chóng xác định các nhóm nạn nhân tiềm năng lớn hơn, nâng cao hiệu quả lừa đảo và né tránh các hành động thực thi pháp luật.
Trước đây, các quảng cáo giả mạo của bọn tội phạm nhằm vào những người tìm việc hoặc lừa đảo qua các mối quan hệ trực tuyến (hay còn gọi là "Pig Butchering Scam" hay "giết heo") thường dễ dàng bị nhận diện nhờ vào lỗi ngữ pháp hoặc chất lượng hình ảnh kém.
Nhưng ngày nay, bọn tội phạm sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và công nghệ "deepfake" để làm cho các chiêu trò lừa đảo trở nên tinh vi và phức tạp hơn. Trí tuệ nhân tạo (AI) cũng giúp các băng nhóm tội phạm nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, chuyển hướng sang các nhóm mục tiêu mới và chuyển địa điểm thực hiện các vụ lừa đảo.
Theo Bloomberg, ông Jaton, Giám đốc Cục tội phạm mạng của Interpol tại Singapore, cho biết: "Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các trung tâm lừa đảo đã cho thấy hiệu quả cao đến mức nào. Mô hình lừa đảo này vốn đã đơn giản, nay nhờ AI, bọn tội phạm càng dễ dàng thực hiện hơn".
Ông đưa ra ví dụ, trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp sao chép giọng nói mà còn có thể nhanh chóng tạo ra những bức ảnh chân thực.
Các quốc gia Đông Nam Á hành động
Các quốc gia trong khu vực bán đảo Đông Nam Á gần đây đã tăng cường các nỗ lực chống lại các khu vực lừa đảo qua mạng. Theo thông tin của Tân Hoa Xã, chính quyền Trung Quốc hôm 9/2 thông báo chiến dịch hợp tác giữa Trung Quốc, Myanmar và Thái Lan để triệt phá các khu vực lừa đảo ở Myawaddy (Myanmar) liền kề Thái Lan, đã đạt được kết quả quan trọng, với hơn 1.500 nghi phạm tội đã bị trục xuất về Trung Quốc và hơn 630 tòa nhà liên quan đến các khu vực lừa đảo KK ở Myawaddy đã bị phá bỏ.
Ngày 31/1, các cơ quan thực thi pháp luật Campuchia tiếp tục triệt phá một khu vực lừa đảo điện thoại gần biên giới Việt Nam tại thành phố Bavet, tỉnh Svay Rieng, bắt giữ hơn 2.000 người nước ngoài, trong đó 1.792 công dân Trung Quốc.
Các cuộc truy quét này đã khiến các tổ chức lừa đảo bắt đầu sử dụng nhiều công nghệ trí tuệ nhân tạo hơn. Các quan chức Interpol cho rằng các trung tâm lừa đảo sẽ không biến mất, mà có thể sẽ ngày càng phát triển, vì trí tuệ nhân tạo giúp các tội phạm mở rộng quy mô với chi phí thấp, từ đó chúng càng dám thực hiện các hành vi phạm tội.
Ông Baroud, chuyên gia phân tích tội phạm của Interpol tại Lyon, Pháp, cho biết: "Điều chúng ta biết hiện nay là, dù là các nhóm tội phạm có tổ chức, nạn nhân tiềm năng của nạn buôn người, hay nạn nhân của các vụ lừa đảo, trí tuệ nhân tạo đang tái định hình toàn bộ hiện tượng lừa đảo. Trí tuệ nhân tạo đang đẩy chúng ta vào những lĩnh vực chưa biết".
Tác động và thiệt hại toàn cầu
Hiện tại, chưa có số liệu chính xác về tổn thất xã hội từ các trung tâm lừa đảo Đông Nam Á, một phần là do các nạn nhân thường không chủ động báo cáo, nhưng các chuyên gia đều thống nhất rằng số tiền thiệt hại là rất lớn và đang có xu hướng tăng. Một báo cáo của Viện Nghiên cứu Hòa bình Mỹ (United States Institute of Peace, USIP) ước tính, tính đến cuối năm 2023, các mạng tội phạm xuyên quốc gia đã đánh cắp tổng cộng ít nhất khoảng 64 tỷ USD thông qua các hoạt động cờ bạc trực tuyến và lừa đảo.
Các tổ chức tội phạm lợi dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện các vụ lừa đảo, trong khi các cơ quan thực thi pháp luật cũng có thể sử dụng AI để truy bắt tội phạm, nhưng điều này yêu cầu họ phải theo kịp tốc độ phát triển công nghệ.
Ông Dixon, Phó Nghiên cứu viên về tình báo, an ninh quốc gia và công nghệ tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Vấn đề quốc tế (Center for Strategic and International Studies, CSIS) của Mỹ, cho biết: "Với sự phát triển mạnh mẽ và phổ biến của trí tuệ nhân tạo, bọn tội phạm ngày càng trở nên chuyên nghiệp hơn".
Tội phạm lừa đảo lan rộng ra toàn cầu
Ứng dụng AI đang trở nên phổ biến trong mọi lĩnh vực, và điều này có nghĩa là hiện trường tội phạm không chỉ còn giới hạn ở Đông Nam Á. Ông Baroud nói rằng, các khu vực như châu Mỹ, châu Phi và Trung Đông cũng đang chứng kiến sự gia tăng các hoạt động lừa đảo, trong đó một số có yếu tố châu Á, cho thấy mối liên hệ với các nhóm tội phạm Đông Nam Á.
Ông Baroud cho biết thêm: "Chúng tôi còn phát hiện rằng một số trung tâm lừa đảo được điều hành bởi các nhóm tội phạm địa phương, các nhóm tội phạm có tổ chức trong khu vực, điều này cho thấy các phương thức lừa đảo đang trở nên toàn cầu".
Cùng với việc các quốc gia Đông Nam Á tăng cường chống lừa đảo và các nhóm tội phạm ngày càng sử dụng trí tuệ nhân tạo nhiều hơn, dự báo rằng nhu cầu về nhân lực qua buôn người tại các khu vực lừa đảo sẽ giảm đi.
Ông Jaton kết luận: "Dù việc vận chuyển người từ quốc gia này sang quốc gia khác và hối lộ quan chức cần rất nhiều nhân lực và vật lực, nhưng với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, chỉ cần vận chuyển ít người hơn bọn tội phạm cũng có thể tăng cường hiệu quả".
Theo HK01, Zaobao
