Lực lượng Vũ trang Mỹ tiếp tục mở rộng sự hiện diện trên các tuyến cung ứng năng lượng chủ chốt trên toàn cầu, trong khuôn khổ một chiến dịch mà các nhà phân tích ngờ rằng nhằm mục đích bố trí lực lượng để có thể áp đặt một lệnh phong tỏa ngoài khơi đối với các đối thủ của khối phương Tây, đặc biệt là Trung Quốc.
Nhấn mạnh thách thức an ninh đang nổi lên này, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cảnh báo: “Mục tiêu của Mỹ – thống trị nền kinh tế thế giới – đang được thực hiện bằng một số lượng lớn các biện pháp cưỡng ép không phù hợp với cạnh tranh công bằng”. Để đạt được mục tiêu đó, giới lãnh đạo Mỹ “muốn kiểm soát tất cả các tuyến cung cấp tài nguyên năng lượng cho các quốc gia hàng đầu thế giới và cho mọi châu lục”.
Đề cập riêng đến các hoạt động tại châu Âu, ông nói: “Trên lục địa châu Âu, họ đang nhắm tới Nord Stream – tuyến đường ống đã bị phá hoại 3 năm trước – hệ thống vận chuyển khí đốt của Ukraine và TurkStream”.
Song song với việc mở rộng hiện diện trên các tuyến thương mại trọng yếu, Mỹ đã triển khai lực lượng để cưỡng chế kiểm soát các tàu chở dầu và tàu dân sự khác trên vùng biển quốc tế, tạo ra một thách thức chưa từng có đối với quyền tiếp cận các vùng biển chung của các quốc gia.
Ngoại trưởng Lavrov đề cập xu hướng này, tuyên bố: “Một ‘cuộc chiến’ chống lại các tàu chở dầu đang được tiến hành trên biển khơi”.
Ngày 7/1, lực lượng Hải quân và Tuần duyên Mỹ đã đổ bộ và kiểm soát tàu chở dầu Marinera trên Đại Tây Dương sau cuộc truy đuổi kéo dài hơn 14 ngày. Trong tháng qua, lực lượng Mỹ cũng đã lên 2 tàu khác vận chuyển dầu xuất khẩu của Venezuela, bao gồm việc tiếp quản tàu chở dầu Centuries thuộc sở hữu của công ty VSatau Tijana Oil Trading có trụ sở tại Trung Quốc vào cuối tháng 12 – dù con tàu này không nằm trong bất kỳ danh sách trừng phạt nào.
Diễn biến này trùng hợp chặt chẽ với việc Thủy quân Lục chiến Mỹ tổ chức các cuộc huấn luyện quy mô lớn cho các hoạt động tương tự, nhằm vào tàu dân sự trên vùng biển quốc tế.
Các quốc gia khác trong khối phương Tây ngày càng đi theo hướng tương tự. Ngày 22/1, Pháp đã triển khai lực lượng để kiểm soát một tàu chở dầu của Nga trên vùng biển quốc tế giữa Tây Ban Nha và Morocco.
Trước đó, Mỹ nhiều lần tịch thu hàng hóa dân sự từ các quốc gia đối thủ nhằm gây sức ép kinh tế. Từ cuối những năm 2010, Washington đã nhắm vào các tàu chở dầu Iran, với dầu bị Hải quân Mỹ thu giữ và sau đó bán ra mà không bồi thường cho Iran. Năm 2019, Hải quân Mỹ thu giữ tàu chở hàng Wise Honest của Triều Tiên, sau đó bán con tàu và giữ lại toàn bộ số tiền mà không bồi thường cho Bình Nhưỡng.
Năm 2020, Viện Hải quân Mỹ từng đề xuất thuê các “tàu tư nhân có vũ trang” (privateers) để nhắm vào tàu dân sự Trung Quốc theo cách tương tự, như một phương án gia tăng sức ép.
Mối đe dọa ngày càng gia tăng đối với vận tải biển quốc tế càng được nhấn mạnh vào tháng 11/2025, khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ đổ bộ một tàu chở hàng trên vùng biển quốc tế ở Ấn Độ Dương, thu giữ, tháo dỡ và tiêu hủy hàng hóa dân sự được vận chuyển từ Trung Quốc sang Iran. Dù quan chức xác nhận số hàng này có cả mục đích quân sự và dân sự, nhưng khái niệm “hàng hóa lưỡng dụng” vốn bao trùm một phạm vi rất rộng các sản phẩm công nghiệp dân sự.
Chiến dịch này được nhiều chuyên gia luật quốc tế đánh giá là hoàn toàn nằm ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế, đồng thời tạo tiền lệ cho việc lực lượng phương Tây phá hủy hàng xuất khẩu công nghiệp của Trung Quốc trên vùng biển quốc tế tại nhiều khu vực trên thế giới.
Khả năng tận dụng quyền kiểm soát của khối phương Tây đối với các điểm nghẽn hàng hải toàn cầu đã được nhấn mạnh kể từ khi Mỹ khởi động sáng kiến Chuyển hướng sang châu Á vào đầu những năm 2010, như một yếu tố then chốt cho các chiến dịch phong tỏa ngoài khơi nhằm cô lập nền kinh tế Trung Quốc khỏi thương mại và nguồn cung năng lượng bằng biện pháp vũ lực.
Theo MW
