Việc Iran bắt giữ một drone quân sự dưới nước của Mỹ mang đến cho Tehran cơ hội nghiên cứu, thậm chí tìm cách đảo ngược thiết kế của phương tiện này. Sự cố được xem là một bước lùi đối với Lầu Năm Góc và hãng sản xuất Anduril.
Quân đội Mỹ và Anduril đều cố gắng giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của việc chiếc drone rơi vào tay Iran. Đây là Dive-LD, một phương tiện dưới nước tự hành (AUV) được thiết kế cho các nhiệm vụ giám sát tầm xa và nhiều hoạt động khác dưới biển. Dive-LD thuộc thế hệ drone quân sự mới có khả năng hoạt động trong nhiều ngày với rất ít sự can thiệp của con người.
Trong quá khứ, Washington từng coi việc để mất các hệ thống drone tiên tiến vào tay Iran là vấn đề nghiêm trọng.
Năm 2011, sau khi Iran bắt giữ một chiếc RQ-170 Sentinel, máy bay trinh sát tàng hình tiên tiến của Mỹ, Tổng thống Barack Obama khi đó đã công khai đề nghị Tehran trao trả phương tiện này. Sau đó, Iran tuyên bố đã tiến hành đảo ngược thiết kế RQ-170 và lần lượt giới thiệu các mẫu máy bay do nước này tự phát triển, được cho là chịu ảnh hưởng đáng kể từ thiết kế của chiếc drone Mỹ.
Gần đây hơn, quân đội Mỹ từng nhanh chóng triển khai lực lượng để ngăn Iran chiếm giữ công nghệ hàng hải không người lái. Theo Hải quân Mỹ, năm 2022, một tàu tuần tra của nước này cùng trực thăng MH-60S Seahawk đã được điều động sau khi một tàu chiến Iran tìm cách kéo một phương tiện mặt nước Saildrone đi khỏi khu vực Vịnh Ba Tư.
Các nhà phân tích cho rằng chiếc drone bị bắt giữ khó có thể mang lại cho Iran một lợi thế quân sự mang tính quyết định. Tuy nhiên, sự việc vẫn là một chiến thắng về mặt tuyên truyền đối với Tehran, đồng thời tạo ra một tình huống khó xử cho Washington trong nỗ lực duy trì hình ảnh về ưu thế công nghệ quân sự của Mỹ.
Các đại sứ quán Iran chế giễu Mỹ
Các đại sứ quán Iran trên khắp thế giới đã tranh thủ chế giễu Mỹ sau sự cố mất drone.
Đại sứ quán Iran tại Ghana, trong một bài đăng trên X, khoe rằng Tehran đã thu giữ phương tiện này tại một eo biển do "những người có thể nghe thấy cả tiếng một con tôm hắt hơi" kiểm soát.
Cơ quan này tiếp tục mỉa mai rằng "người của chúng tôi nhặt nó lên như nhặt một chai nhựa mắc trong lưới đánh cá. Nguyên vẹn hoàn toàn. Vẫn còn chớp đèn như một gã ngốc. Xin chia buồn với người đang cầm cần điều khiển".
Đại úy Tim Hawkins thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đây là một "drone bị lỗi", thuộc thế hệ cũ hơn, không thu thập dữ liệu nhạy cảm và cũng không được trang bị sonar hay radar mật.
Anduril chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận.
"Đương nhiên Iran sẽ tận dụng mọi cơ hội để biến chuyện này thành một chiến thắng về tuyên truyền", ông Farzin Nadimi, chuyên gia cấp cao tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, nhận định. Theo ông, sự việc có thể giúp Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) "phát triển những phiên bản tốt hơn từ các thiết kế của riêng họ".
Iran gần như chắc chắn sẽ tìm cách tháo mở phần cứng của chiếc drone để nghiên cứu. Tuy nhiên, phần mềm của phương tiện này được tích hợp các cơ chế bảo vệ nhằm hạn chế nguy cơ bị khai thác, ông Bryan Clark, chuyên gia cấp cao kiêm Giám đốc Trung tâm Khái niệm và Công nghệ Quốc phòng thuộc Viện Hudson, cho biết.
Theo ông Clark, các kỹ sư Iran "hoàn toàn có thể đảo ngược thiết kế các hệ thống cơ khí", đặc biệt khi Tehran từng có kinh nghiệm nghiên cứu những máy bay Mỹ bị thu giữ.
"Ngày mai, lễ đập hộp của các kỹ sư đảo ngược thiết kế của chúng ta!", Đại sứ quán Iran tại Hyderabad viết trên X.
Sự cố cũng làm lộ ra sự khác biệt trong cách mô tả vụ việc giữa Anduril và khách hàng của hãng là Hải quân Mỹ.
Các quan chức Hải quân Mỹ cho biết Dive-LD là một phương tiện thuộc mẫu cũ, gặp trục trặc và sau đó bị lực lượng Iran thu giữ khi đang ở trạng thái "bất động giữa biển".
Trong khi đó, Anduril từng quảng bá Dive-LD là phương tiện dưới nước tự hành cỡ lớn "đáng tin cậy và linh hoạt nhất" trên thị trường, với khả năng hoạt động tới 10 ngày trong những điều kiện khắc nghiệt.
Ngoài Hải quân Mỹ, Dive-LD còn đóng vai trò là phương tiện thử nghiệm phục vụ quá trình phát triển Ghost Shark, mẫu drone dưới nước cỡ lớn thế hệ mới của Australia.
"Sự việc cho thấy Iran rất giỏi khai thác những tình huống như thế này để phục vụ lợi ích của mình, đặc biệt trong việc định hình câu chuyện theo hướng cho thấy Mỹ bất lực, trong trường hợp này là sự yếu kém của Mỹ, đồng thời nhấn mạnh khả năng của Iran trong việc duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz", bà Mona Yacoubian, Giám đốc chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định.
Theo Reuters
