Bộ Y tế vừa ban hành “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học cổ truyền (YHCT), kết hợp YHCT với y học hiện đại (YHHĐ)” (gọi tắt là Hướng dẫn).
Đây là lần đầu tiên, Bộ Y tế đưa ra phác đồ chi tiết cho 16 mặt bệnh phổ biến, dựa trên sự tích hợp chặt chẽ giữa các lý luận của YHCT và những bằng chứng khoa học thực nghiệm của YHHĐ.
Theo đó, Hướng dẫn yêu cầu quy trình chẩn đoán phải dựa trên các kết quả cận lâm sàng tiên tiến như xét nghiệm sinh hóa, hình ảnh học CT-scan hay MRI làm cơ sở để đưa ra các biện pháp can thiệp YHCT phù hợp.
Điều trị đúng, an toàn hơn cho người bệnh
Lợi ích quan trọng nhất mà người bệnh nhận được từ Hướng dẫn này là được tiếp cận phác đồ điều trị an toàn nhất, tối ưu hiệu quả và giảm thiểu tác dụng phụ. Lần đầu tiên, các phương pháp chẩn đoán và điều trị bằng YHCT, cũng như kết hợp YHCT với YHHĐ, được chuẩn hóa thống nhất trên toàn quốc.
Điểm đáng chú ý của Hướng dẫn còn là mở rộng lựa chọn điều trị cho người bệnh. Người bệnh không còn cảnh phải lựa chọn giữa Đông hay Tây y, khi Bộ Y tế đã chính thức "hợp nhất" sức mạnh của hai nền YHCT và YHHĐ, giúp người bệnh được điều trị theo mô hình "kiềng ba chân": Sử dụng thuốc Tây y để xử lý các triệu chứng cấp tính, dùng thảo dược YHCT để bồi bổ căn nguyên và áp dụng các liệu pháp không dùng thuốc như châm cứu hay xoa bóp để phục hồi chức năng.
Sự kết hợp này giúp giảm thiểu tác dụng phụ của thuốc hóa dược, rút ngắn thời gian nằm viện và đặc biệt là giảm chi phí điều trị lâu dài cho các bệnh nhân mắc bệnh mãn tính.
Trước đây, cùng một bệnh, người bệnh có thể được chỉ định các bài thuốc, phương pháp điều trị rất khác nhau giữa các cơ sở, thậm chí phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân của thầy thuốc. Hướng dẫn lần này đã khắc phục tình trạng trên bằng quy định rõ: Chẩn đoán theo thể bệnh, nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh; chỉ định điều trị bằng thuốc, không dùng thuốc; những lưu ý về theo dõi và phối hợp YHHĐ.
Điều đó đồng nghĩa với việc giảm rủi ro điều trị sai, dùng thuốc không phù hợp hoặc can thiệp quá mức.
Giảm chi phí, tăng hiệu quả điều trị tổng thể
Với nhiều bệnh mạn tính hoặc rối loạn chức năng – vốn cần điều trị kéo dài – YHCT được xác định là một trụ cột quan trọng, không chỉ mang tính hỗ trợ.
Các bệnh như hội chứng ruột kích thích, táo bón mạn, đái tháo đường type 2, loãng xương không gãy xương, rối loạn giấc ngủ, suy nhược cơ thể… được hướng dẫn chi tiết cách điều trị bằng thuốc cổ truyền, bài thuốc cổ phương gia giảm, kết hợp các phương pháp không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt. Đây là những phương pháp có ưu điểm ít tác dụng phụ, phù hợp với điều trị dài ngày.
Đối với người bệnh cao tuổi, người có nhiều bệnh nền hoặc không dung nạp tốt thuốc tây, việc có thêm lựa chọn điều trị bằng YHCT giúp cải thiện triệu chứng, nâng cao chất lượng sống mà không phải liên tục tăng liều hoặc đổi thuốc. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh.
Một lợi ích thiết thực khác là khả năng giảm chi phí y tế cho người bệnh. Điều trị kết hợp YHCT – YHHĐ, nếu được chỉ định đúng, có thể giúp rút ngắn thời gian điều trị, giảm nhu cầu sử dụng thuốc tân dược liều cao hoặc kéo dài.
Với các bệnh mạn tính, YHCT góp phần kiểm soát triệu chứng tốt hơn, từ đó giảm số lần tái khám, nhập viện.
Đáng chú ý, Hướng dẫn cũng làm rõ vai trò của YHCT trong giai đoạn phục hồi chức năng, sau đột quỵ, nhồi máu não hay xuất huyết não. Đây là giai đoạn người bệnh thường phải điều trị kéo dài, tốn kém. Việc chuẩn hóa các phương pháp phục hồi bằng châm cứu, xoa bóp, dưỡng sinh… giúp người bệnh tiếp cận dịch vụ hiệu quả hơn.
Minh bạch, tăng niềm tin của người bệnh
Hướng dẫn nàycủa Bộ Y tế cho thấy YHCT không còn là lựa chọn mang tính cảm tính hay truyền miệng, mà là một phần của hệ thống y tế chính thống, được kiểm chứng và quản lý. Người bệnh, vì thế, có cơ sở để trao đổi với bác sĩ về các lựa chọn điều trị, hiểu rõ lợi ích và giới hạn của từng phương pháp.
Đối với các bác sĩ, đây là "kim chỉ nam" giúp họ tự tin hơn trong thực hành lâm sàng nhờ có hành lang pháp lý rõ ràng. Các bác sĩ YHHĐ có cơ sở khoa học để phối hợp thuốc Đông y, trong khi bác sĩ YHCT được nâng cao trình độ chuyên môn thông qua việc tiếp cận các tiêu chuẩn chẩn đoán quốc tế, từ đó xóa bỏ rào cản về sự hoài nghi giữa hai hệ thống y học.
