“Đường ray” chính sách cho YHCT
Không còn được nhìn nhận như một lĩnh vực bổ trợ đứng bên lề, y học cổ truyền (YHCT) đang được Bộ Y tế xác lập vị trí rõ ràng hơn trong cấu trúc hệ thống y tế quốc gia.
Báo cáo tổng kết công tác y tế năm 2025 chiều 29/12 cho thấy YHCT được đặt trong một tiến trình quản lý chặt chẽ, bài bản và có định hướng dài hạn, thay vì phát triển tự phát như trước đây.
Thực tế cho thấy, YHCT gắn bó mật thiết với đời sống người dân, song cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu thiếu chuẩn mực chuyên môn, buông lỏng quản lý dược liệu, hành nghề và đặc biệt là quảng cáo. Những hệ lụy từ quảng cáo “chữa bách bệnh”, thuốc không rõ nguồn gốc hay hành nghề theo kinh nghiệm cá nhân đã đặt ra yêu cầu phải siết lại toàn bộ chuỗi quản lý.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, một dấu mốc quan trọng trong năm 2025 là việc Chính phủ ban hành Chỉ thị số 25/CT-TTg về đẩy mạnh phát triển nền YHCT trong giai đoạn mới, khẳng định vai trò của YHCT trong hệ thống y tế quốc gia, đồng thời, đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản phương thức quản lý, phát triển theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.
Một bước đi có ý nghĩa nền tảng là việc Bộ Y tế ban hành các bộ mã dùng chung thuật ngữ YHCT. Đây là lần đầu tiên hệ thống thuật ngữ chuyên môn của YHCT được chuẩn hóa ở quy mô quốc gia, tạo tiền đề để tích hợp vào hạ tầng số của ngành y tế.
Các bộ mã này phục vụ trực tiếp cho triển khai bệnh án điện tử, liên thông dữ liệu khám chữa bệnh bảo hiểm y tế và tích hợp vào Sổ sức khỏe điện tử. Qua đó, người bệnh sử dụng YHCT được quản lý thông tin y tế liên tục, đồng bộ, không còn bị “đứt gãy” dữ liệu giữa YHCT và y học hiện đại.
Chuẩn hóa thuật ngữ cũng đồng nghĩa với việc hạn chế cách diễn giải tùy tiện, thiếu thống nhất trong chẩn đoán và điều trị, vốn là một điểm yếu kéo dài của YHCT.
Cùng với chuẩn hóa dữ liệu, Bộ Y tế tập trung xây dựng các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo YHCT, cũng như các phác đồ điều trị kết hợp YHCT với y học hiện đại. Đây là bước then chốt nhằm đưa hoạt động khám chữa bệnh bằng YHCT vào khuôn khổ khoa học, hạn chế tình trạng điều trị dựa trên kinh nghiệm cá nhân, truyền miệng hoặc niềm tin cảm tính, là cơ sở pháp lý để giám sát, đánh giá và xử lý sai phạm trong hành nghề YHCT.
Dược liệu là “gốc rễ” của chất lượng điều trị
Bộ Y tế xác định chất lượng dược liệu và thuốc cổ truyền là yếu tố cốt lõi quyết định hiệu quả điều trị và an toàn cho người bệnh. Trong năm 2025, công tác chuẩn hóa tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia đối với dược liệu, thuốc dược liệu và thuốc cổ truyền tiếp tục được đẩy mạnh.
Song song với đó, các đề án trọng điểm được triển khai như Đề án nâng cao năng lực quản lý nhà nước về YHCT, Đề án phổ cập phương pháp điều trị không dùng thuốc tại tuyến cơ sở và Đề án kế thừa, phát triển các phương pháp khám chữa bệnh dân gian. Mục tiêu là bảo tồn tinh hoa YHCT nhưng phải đặt dưới chuẩn mực an toàn, hiệu quả và có kiểm chứng.
Việc tăng tỷ lệ dược liệu nuôi trồng trong nước, khuyến khích áp dụng tiêu chuẩn thực hành tốt theo khuyến cáo của WHO cũng được xác định là hướng đi lâu dài, nhằm giảm phụ thuộc vào dược liệu nhập khẩu và kiểm soát chất lượng ngay từ nguồn nguyên liệu.
Cùng với phát triển, công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong YHCT được tăng cường rõ rệt. Trọng tâm là các cơ sở sản xuất, kinh doanh dược liệu, phòng khám YHCT, người hành nghề và hoạt động quảng cáo.
Trong bối cảnh mạng xã hội và nền tảng số bùng nổ, quảng cáo thuốc cổ truyền và các phương pháp điều trị bị thổi phồng công dụng, gán ghép khả năng “chữa khỏi” nhiều bệnh nguy hiểm đã trở thành mối đe dọa trực tiếp với người bệnh. Việc xử lý nghiêm các hành vi quảng cáo sai sự thật không chỉ nhằm lập lại trật tự quản lý mà còn là biện pháp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Bộ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh phát triển YHCT không tách rời y học hiện đại, nhằm tận dụng thế mạnh của mỗi phương pháp, nâng cao hiệu quả điều trị, đặc biệt trong bối cảnh dân số già hóa và bệnh mạn tính gia tăng.
Những định hướng của Bộ Y tế cho thấy YHCT đang bước ra khỏi “vùng trũng” quản lý để tiến vào giai đoạn chuẩn hóa, kỷ luật và phát triển bài bản hơn. Điều này đồng nghĩa với việc được tiếp cận các dịch vụ YHCT an toàn hơn, có sự bảo đảm từ hệ thống quản lý nhà nước.
